Eliot Higgins van opensource onderzoeksorganisatie Bellingcat tijdens een persconferentie over bevindingen in het onderzoek naar MH17.
Volledig scherm
Eliot Higgins van opensource onderzoeksorganisatie Bellingcat tijdens een persconferentie over bevindingen in het onderzoek naar MH17. © ANP

Machiavelliprijs 2019 naar onderzoekers van Bellingcat

Het onderzoekscollectief Bellingcat is de winnaar van de Machiavelliprijs 2019. De online onderzoekers krijgen de prijs onder meer voor hun digitale speurwerk naar de verantwoordelijken voor het neerhalen van vlucht MH17, zo werd vanochtend bekend gemaakt.

De Machiavelliprijs wordt ieder jaar uitgereikt aan een persoon of een organisatie die heeft uitgeblonken in publieke communicatie. De burgeronderzoekers van Bellingcat levert ‘al enkele jaren een grote bijdrage aan de onderzoeksjournalistiek', vindt het bestuur van de stichting Machiavelli.

Het onderzoekscollectief werd zeven jaar geleden opgestart door de Brit Elliot Higgins, toen  nog een werkloze blogger die opereerde vanuit zijn huiskamer. Samen met andere online amateurspeurders wist hij onder meer de locatie te achterhalen waar terreurgroep IS enkele onthoofdingsvideo's had opgenomen. Door het vergelijken van openbare bronnen, zoals google maps en sattelietbeelden, kwamen ze erachter dat het in de buurt van de Syrische stad Raqqa moest zijn.

BUK-installatie

Steeds meer onderzoekers sloten zich bij het onderzoekscollectief aan. Hun faam groeide ook. Na het neerhalen van vlucht MH17 in 2014 boven Oost-Oekraïne beten ze zich vast in de online sporen van de BUK-installatie, de raket waarmee het vliegtuig werd geraakt. Aan de hand van video's op youtube en andere social media wisten ze de route van de installatie grotendeels te reconstrueren. De afgelopen jaren kwam Bellingcat ook diverse keren met onthullingen over Russen en Oekraïners die bij het transport van de BUK betrokken zouden zijn. Zo meldden de onderzoekers dat de BUK afkomstig was van de 53e Luchtafweerbrigade van het Russische leger. Dat werd later door het officiële onderzoeksteam van onder meer het Nederlandse Openbaar Ministerie, het Joint Investigation Team (JIT) bevestigd.

De organisatie werkt steeds vaker samen met (internationale) media. Ook hebben verschillende Nederlandse online onderzoekers zich erbij aangesloten.

In 2018 werd de prijs toegekend aan een groep bedreigde burgemeesters. In 2016 won AD-columnist Hugo Borst, samen met Carin Gaemers, voor hun manifest over de Ouderenzorg.

Persconferentie van Bellingcat in 2018 over MH17. Op het scherm Oleg Ivannikov, kolonel bij de Russische militaire inlichtingendienst. Onderzoekers van Bellingcat achterhaalden samen met Russische journalisten dat het Ivannikov is die te horen is op door Oekraïnse veiligheidsdiensten afgetapte telefoongesprekken.
Volledig scherm
Persconferentie van Bellingcat in 2018 over MH17. Op het scherm Oleg Ivannikov, kolonel bij de Russische militaire inlichtingendienst. Onderzoekers van Bellingcat achterhaalden samen met Russische journalisten dat het Ivannikov is die te horen is op door Oekraïnse veiligheidsdiensten afgetapte telefoongesprekken. © EPA
  1. Woede na dood George Floyd slaat over naar Europa, demonstraties in Berlijn, London en Amsterdam

    Woede na dood George Floyd slaat over naar Europa, demonstra­ties in Berlijn, London en Amsterdam

    Diverse antiracisme-organisaties houden morgen op de Dam in Amsterdam een manifestatie uit protest tegen wat zij politiegeweld tegen zwarten in de VS en de EU noemen. Aanleiding tot het protest is de dood van George Floyd in de Amerikaanse stad Minneapolis, die vorige week na een hardhandige arrestatie door de politie overleed. Dat leidde tot een golf van onrust in Amerikaanse steden. Maar ook in Duitsland en Engeland zijn mensen de straat op gegaan om te demonstreren.
  2. Grote zorgen om populaire tuinzwembaden: ‘Zo’n ding kopen? Denk twee keer na!’

    Grote zorgen om populaire tuinzwemba­den: ‘Zo’n ding kopen? Denk twee keer na!’

    Lekker dobberen in een opzetzwembad, vlakbij huis? Je bent lang niet de enige! Uit een recente studie van onderzoeksbureau Motivaction blijkt dat ruim een kwart van de Nederlandse huishoudens een opzetzwembad in de achtertuin heeft staan. Nog eens twintig procent overweegt om er eentje aan te schaffen. Verontrustend, vindt Vitens. Het drinkwaterbedrijf ziet het waterverbruik exploderen en slaat daarom alarm. ,,Denk alsjeblieft twee keer na voor je zo’n ding koopt. We zitten aan de randen van onze mogelijkheden.”