Volledig scherm
Boze werknemers protesteren met spandoeken tegen het sluiten van het MC Slotervaart in Amsterdam, waar vrijdagmiddag de laatste patiënten worden overgebracht naar andere locaties. Foto Dingena Mol © Dingena Mol

‘Meer ziekenhuizen zullen omvallen’

Het faillissement van de MC-ziekenhuizen staat niet op zichzelf: veel meer Nederlandse ziekenhuizen zitten in financiële problemen. ‘Het idee dat je altijd een ziekenhuis om de hoek hebt, moeten we loslaten’. 

Zeker veertien ziekenhuizen in ons land verkeren in de gevarenzone, stelt accountantskantoor BDO, dat elk jaar een stresstest voor ziekenhuizen uitvoert. Een paar daarvan hebben al jaren te maken met financiële problemen. ,,De uitgaven van ziekenhuizen blijven stijgen, het rendement krimpt en er is te weinig ruimte voor innovatie’’, zegt onderzoeker Chris van den Haak, die de stresstest uitvoerde. ,,Een zorginfarct dreigt.’’

Van den Haak ziet dat een aantal ziekenhuizen al jaren op rij de financiële bedrijfsvoering niet op orde heeft. De kosten voor huisvesting, extern personeel en ICT blijven maar stijgen, terwijl de zorgverzekeraars kritisch kijken naar de prijzen van behandelingen.

Quote

De komende jaren gaan er gegaran­deerd meer omvallen

Guus Schrijvers, Oud-hoogleraar en gezondheidseconoom

Voorheen hield de overheid slecht presterende ziekenhuizen altijd overeind, vanuit de gedachte dat elke regio een ziekenhuis nodig heeft waar je voor alle zorg terecht kunt. Maar onder de vorige zorgminister Edith Schippers is die garantie losgelaten. ,,En we hebben gewoon een flink aantal kleine ziekenhuizen die eigenlijk geen bestaansrecht meer hebben’’, zegt ook gezondheidseconoom Guus Schrijvers. ,,Daar gaan er de komende jaren gegarandeerd meer van omvallen.’’

Om uit de problemen te blijven, zegt onderzoeker Van den Haak, moeten ziekenhuizen specialiseren en innoveren. ,,Maar als een organisatie eenmaal bezig is met overleven, dan is er te weinig focus voor innovatie. Dan wordt het heel moeilijk. Bovendien staat de kwaliteit van de bestuurders onder druk door onze regels over topinkomens. Ziekenhuisbestuurders leiden grote, complexe organisaties, maar daar worden ze bij lange na niet zo goed voor betaald als in het bedrijfsleven. Op termijn krijg je dan dus minder goede bestuurders.’’

(Tekst gaat verder onder de foto)

Volledig scherm
Met ambulances worden patiënten van het failliet verklaarde MC Slotervaart vrijdag overgebracht naar andere ziekenhuizen in de Amsterdamse regio.

Uiteindelijk, zegt Van den Haak, zal een deel van de Nederlandse ziekenhuizen worden vervangen door een kleiner aantal grote, regionale ziekenhuizen voor complexe en acute zorg. Op plekken waar geen ruimte meer is voor een volwaardig ziekenhuis, voorziet hij kleinere integrale gezondheidscentra, waar allerlei zorgverleners samenwerken: specialisten, huisartsen, ouderenverzorgers, maar ook alternatieve behandelaren. Ondersteund door nieuwe technologie houden ze zich bezig met de minder complexe zorgtaken en met preventie.

En misschien, zegt Van den Haak, maakt het wegvallen van het ziekenhuis in Lelystad, dat deze week failliet ging, wel ruimte voor zo’n centrum. ,,Lelystad is zo’n plek waarvan je je moet afvragen of er nog bestaansrecht is voor een volwaardig ziekenhuis. Zo’n centrum van integrale gezondheidszorg zou daar prima kunnen bestaan. En dan moeten de mensen die echt complexe zorg nodig hebben, naar een ziekenhuis dat iets verder weg is. We willen allemaal een goed ziekenhuis om de hoek, maar op de lange termijn is dat niet vol te houden.’’