Volledig scherm
In een drugslab kan het snel misgaan. © Thymen Stolk

'Meeste drugsmakers zijn gevaarlijke prutsers'

De drugscriminaliteit groeit politie en justitie in Nederland bijkans boven het hoofd. Toch zijn het vooral amateurs tegen wie ze strijden. Dat er niet meer doden vallen, zoals vorige week in Uden, is een wonder, zegt een veroordeelde xtc-producent.

Het is dweilen met de kraan open, zei landelijke officier van justitie Neeltje Geldermans vorige week. Ze is verantwoordelijk voor de aanpak van de synthetische drugs in ons land. Volgens haar kunnen de politie en justitie de razendsnelle groei en productie ervan niet aan.

Vier tot vijf jaar cel
'Paul' werd desondanks opgepakt. Hij gaf leiding aan twee organisaties die synthetische drugs produceerden en wereldwijd zaken deden. De noorderling werd binnen 10 jaar tijd door de rechter veroordeeld tot 4 en 5 jaar cel. Hij vertelt over de gevaren in een drugslab en wat er bij de productie komt kijken.

In 2013 werden in Nederland 44 drugslabs ontmanteld, tegenover 29 in 2012 en 24 in het jaar ervoor. Het aantal ontmantelde labs is vermoedelijk het topje van de ijsberg. Het aantal dumpingen van drugsafval bedroeg alleen in januari al 26. In 2013 waren dat er 150.

Twee doden
Maandag 28 april werden in een bedrijfspand in Uden twee lichamen gevonden van mannen met een gasmasker op. In de ruimte trof de politie chemicaliën aan voor de productie van synthetische drugs. De politie onderzoekt nog hoe de twee precies zijn omgekomen.

Paul heeft een vermoeden. 'Waarschijnlijk hebben ze de verkeerde chemicaliën bij elkaar gegooid om PMK of BMK te maken. Het kan dat ze belazerd zijn. Dat ze in de veronderstelling verkeerden dat het middel A was, terwijl het middel C was. Dat leidde tot een chemische reactie. Ook is het mogelijk dat de maskers niet goed waren. Het ene masker is het andere niet.'

Volgens Paul en oud-medeverdachte 'Willem' is het een wonder dat er niet vaker doden vallen. 'Of je bent een specialist met een achtergrond als chemicus, of je bent een amateur die het kunstje heeft geleerd. Reken maar dat 98 procent van de producenten uit prutsers bestaat. Ik en nog drie of vier behoren tot de 2 procent die het echt kunnen,' lacht de zestiger 'Willem'.

Explosiegevaar
Wat zijn de gevaren in een lab? Willem: 'Er is explosiegevaar omdat je bijvoorbeeld bij de productie van MDMA waterstof nodig hebt. Dat is zeer brandbaar en explosief. Door een lek in je chemische opstelling kan het goed misgaan.'

Volgens Willem is gedegen kennis van chemicaliën en productieprocessen onontbeerlijk. 'Je kunt een lijstje krijgen met chemicaliën en een beschrijving van het proces, maar als er problemen ontstaan weet je niet hoe je moet reageren. Improvisatie vergt kennis. En die hebben die amateurs niet.'

Sommige producenten maken verschillende soorten drugs op één plek. 'Ook dat is gevaarlijk. Je kunt dan al snel de verkeerde chemicaliën bij elkaar gooien. Wij lieten altijd de productiestadia op verschillende plekken doen,' legt Paul uit.

Rook
Veel labs worden ontdekt als buurtbewoners witte rook zien opstijgen. In tegenstelling tot wat leken denken, gaat het volgens Willem lang niet altijd om rook. 'Voor de productie van amfetamine wordt vaak apaan gebruikt. In combinatie met zoutzuur kan er een witte nevel vrijkomen. Dat lijkt op rook. Producenten raken in paniek en rennen weg. Omwonenden denken dat er brand is en slaan alarm.'

De inrichting van een middelgroot laboratorium kost volgens Willem zo'n 50.000 euro. Een paar dagen MDMA maken en je hebt de investering er dus al uit.