Volledig scherm
© Google Streetview

Miljonairsdorp Laren gaat gebukt onder stille armoede

Het chique Laren beleeft zware tijden. Oud-bankier Schmittmann verbijsterde de dorpsbewoners door zijn gezin en zichzelf te doden. De hockeyclub blijkt een schuld van een miljoen euro te hebben. En welgestelde dorpelingen zien hun kapitaal door de crisis verdampen. Onder veel rietgedekte villa's heerst stille armoede. 'Mensen leven op geleend geld.'

 
Aan de Larense goudkust zitten de huizen beter in de hypotheken dan in de verf
Ernst Wortel

De oud-topman van ABN Amro doodde zaterdag zijn gehandicapte dochter, zijn vrouw en daarna zichzelf. De geschreven woorden van ongeloof en troost zijn voor de 25-jarige Renée, de oudste dochter die alleen achterblijft. Het dorp is diep geschokt door de moorden en de zelfmoord. Jan Peter Schmittmann, die bekend werd toen hij in 2008 met een vertrekpremie van 8 miljoen euro bij ABN Amro afzwaaide, was erelid en oud-bestuurder van de Larensche Mixed Hockey Club. Die vereniging, gesponsord door ABN Amro, schudt op zijn grondvesten als nooit tevoren. Vorige maand kwam aan het licht dat de club met een schuld kampt van bijna een miljoen euro en bovendien moeten dit jaar twee velden voor een half miljoen euro worden opgeknapt.

De sky is niet langer de limit in Laren. De enorme schuld van de hockeyclub, het familiedrama. Er wordt zelfs gespeculeerd of de twee iets met elkaar te maken hebben. 'Niet openlijk, maar wel op de barkrukken,' zegt Peter van Rietschoten van het blog Oog op Laren.

Feesten
De Laarders, de mensen die er zijn geboren en getogen, wijten de crisis aan de Larinezen, de import-miljonairs. Eigenlijk hebben ze het zien aankomen. Van Rietschoten: 'Toen ik 30 jaar geleden in het Gooi kwam wonen, draaide ik mijn hoofd om als ik een Porsche voorbij zag komen. Nu moet ik moeite doen om er géén te zien. Het dorp is in de ban van snel geld. Dat heeft geleid tot een achteruitgang in gedrag, cultuur en beschaving. Het zijn eigengereide mensen die hun auto op de stoep kwakken. Je ziet het aan de manier waarop feesten worden gegeven. Hoe glimmender, hoe extravaganter, hoe beter. Het is vooral laten zien wat je hebt, of wat je denkt dat je hebt. Laren is niet meer de mengeling van beschaafd, bescheiden, oud geld en kunstenaars.'

Nieuwe selfmade miljonairs bevolken nu de villa's, waar manshoge beukenhagen de zwembaden in de tuin aan het oog ontrekken. 'Wonen in Laren is statusverhogend,' zegt jurist Jens Panneman van Kappelle Onroerend Goed.

Sheraton-hotel
'Wie in Laren woont, heeft het arbeidstechnisch wel gemaakt in het leven. En dat laten mensen zien en weten. Laatst een jochie, ik denk zo'n 12 jaar, die vertelde over de voorjaarsvakantie in Italië. Het kind had geen verhaal over de grootte van de ijsjes, maar dat ze in het Sheraton-hotel zaten. Dat hoort-ie natuurlijk van zijn ouders die er continu over praten.'

Panneman heeft gezien dat de nieuwe rijken weer even snel kunnen verarmen. 'Er is veel verborgen nieuwe armoede. Er zijn mensen die jaren van geld van de bank leefden. Ik heb hier cliënten in tranen gehad omdat het huis voor zo weinig moest worden verkocht.

Rijk?
Vandaag is de uitvaart van de familie Schmittman. Een vrouw die wel iets wil zeggen over de schaduwzijde van de Larense rijkdom, wordt door haar man gemaand te zwijgen. 'Rijk? Kijk maar eens als er een kortingsuur is bij de benzinepomp, hoe lang de rij met peperdure auto's dan is.'

'Laren is nu een keiharde zakelijke maatschappij met armoede achter de deuren,' zegt raadslid Ernst Wortel, die al meer dan 25 jaar in de dorpspolitiek zit. 'Veel huizen zijn gekocht in een tijd dat banken hypotheken verstrekten tot ver boven de waarde van de huizen. Nu het slechter gaat, zitten ze met de gebakken peren. Aan de Larense goudkust zitten de huizen beter in de hypotheken dan in de verf.'

BN'ers
Wortel weet het niet meer. 'Wat gebeurt er nu in Laren? Het is merkwaardig dat de hockeyclub- en Schmittmann-zaak zo kort op elkaar gebeuren.' Hij zag zijn dorp veranderen toen de BN'ers kwamen. 'Dat begon met Willem Duys en het ging maar door. De dorpswinkels werden opgekocht voor zakken vol guldens. Meer geld dan de mensen ooit hadden gezien of konden verdienen met werken. Nu hebben we in het dorp 160 winkels waarvan ruim de helft modezaken. Een beetje veel voor een dorp van 11.000 mensen,' zegt hij met licht cynische ondertoon. Willeke Alberti, Patrick Kluivert, Reinout Oerlemans, Marco Borsato, nog steeds is Laren een dorp waar de BN'ers bij elkaar kruipen.