Volledig scherm
© EPA

Ministers vaker in regeringstoestel dan Oranjes

De Oranjes moesten maar wat minder privé vliegen met het regeringsvliegtuig, besloot de Tweede Kamer een paar jaar geleden. Alleen koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Beatrix mogen nog met de PH-KBX reizen. Onverwacht gevolg: er zitten nu veel vaker ministers aan boord.

Het is de hoofdprijs voor elke vliegtuigspotter. Als ze één Nederlands toestel in het vizier willen hebben, dan is het wel het regeringsvliegtuig, de PH-KBX. De Fokker 70 is het paradepaardje van de Nederlandse luchtvaart en heel bijzonder: alleen Frankrijk, Rusland, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten hebben ook een in eigen land ontworpen en onderhouden toestel.

Bovendien heeft de KBX, een afkorting voor Koningin Beatrix, nog een extra onvermoede attractie. Niet zelden vliegt koning Willem-Alexander hem zelf, om aan de benodigde vlieguren te komen voor zijn brevet.

Maar de kans dat de gelukkige spotter een vlucht treft met de koning aan de stuurknuppel is flink afgenomen. Het Koninklijk Huis vliegt, precies zoals de wens van de Tweede Kamer was, minder vaak met de KBX. In het eerste jaar van koning Willem-Alexander stapten de Oranjes 47 keer aan boord voor werkbezoeken en vakantiereizen. Het laatste jaar onder zijn moeder Beatrix steeg de PH-KBX nog 67 keer op met leden van de Koninklijke familie aan boord.

De ministers en staatssecretarissen lijken hun plaats in het ruim bemeten vip-interieur gretig te hebben ingenomen. Waar de bewindslieden in het laatste regeringsjaar van koningin Beatrix 15 keer met de KBX vlogen, stapten ze in het eerste jaar van Willem-Alexander 40 keer in het toestel, zo blijkt uit onderzoek van het AD.

Inkijkje
Deze krant vroeg een overzicht op van alle vluchten die het toestel in 2013 en 2014 maakte, in aanvulling op de gegevens over voorgaande jaren. Een analyse van de vluchten geeft een gedetailleerd inkijkje in wie met het toestel vliegt, en waarom.

Vooral premier Mark Rutte en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem maken ruim gebruik van het regeringsvliegtuig. Rutte vloog afgelopen jaar een paar keer naar Berlijn, bezocht de Winterspelen in het Russische Sotsji, en ging naar een internationale economische conferentie in Sint-Petersburg.

Minister Dijsselbloem stapte meestal in het toestel in zijn rol als voorzitter van de Eurogroep. Zo bezocht hij een conferentie over de euro in de Spaanse stad Bilbao, een vergadering van de Eurogroep in Vilnius (Litouwen) en een overleg in Athene over mogelijke nieuwe leningen aan de Grieken.

Desondanks bezweert zijn ministerie dat de kosten lager zijn dan voorheen. ,,Wij betalen nu een standaardbedrag per jaar voor de KBX, dus is het nu voor ons voordeliger dan een commercieel vliegtuig,'' verklaart Dijsselbloems woordvoerder Simone Boitelle. Het is nu immers zo geregeld dat waar de ministeries vroeger alleen betaalden voor de vlieguren, er nu ook een prijskaartje hangt aan de dagen waarop het toestel stilstaat. Waar de bewindslieden de afgelopen jaren niet meer dan enkele tonnen uitgaven aan de KBX, vlogen ze afgelopen jaar voor - naar schatting - ruim 1,1 miljoen euro. ,,Maar ze reizen nu veel minder vaak met ingehuurde vliegtuigen, en kopen waarschijnlijk ook minder tickets voor lijnvluchten,'' zegt woordvoerder Karin van Rooijen van het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Een ander doel van de Tweede Kamer, het inperken van de kosten van de reizen van de Oranjes, lijkt nauwelijks bereikt. Hoewel nog maar drie leden van het Koninklijk Huis het toestel gebruiken en het aantal vluchten voor werkbezoeken en privéreisjes lager is, stegen de kosten met bijna een ton.

Spotters
Hoe dat precies komt, is een hele puzzel, omdat het ministerie geen inzicht geeft in de reisjes van de familie. Maar met gegevens van spotters die de vliegbewegingen van het toestel bijhouden, is het plaatje wel duidelijk te krijgen: het toestel vloog vaak uit voor de kennismakingsbezoeken, die horen bij de beginperiode van een nieuwe koning: naar de andere vorsten in Europa, en naar de buurlanden van het koninkrijk. Maar ook vluchten naar minder officiële bestemmingen waren er volop, zoals naar het vakantie- huis van de Oranjes in Griekenland.

De gestegen kosten lijken helemaal toe te schrijven aan de duurste reis van het regeringstoestel van het afgelopen jaar. De vliegkosten voor de trip naar de Caribische delen van het koninkrijk kostte alles bij elkaar alleen al ruim twee ton, inclusief de aansluitende bezoeken aan Venezuela en Colombia.

Pikant detail: de KBX maakte de trip over de Atlantische Oceaan zowel heen als terug zonder de koning en de koningin. De actieradius van Nederlands speciaalste vliegtuig is niet toereikend om in één keer naar de overkant van de oceaan te komen. Willem-Alexander en Máxima besloten daarom de overtocht zelf per gewone lijnvlucht te maken.

Reageer: researchteam@ad.nl

Twitter: @ADResearchteam