Levenslang voor Mladic om genocide Srebrenica, moord en terreur

Oud-generaal in beroepRatko Mladic is door het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag veroordeeld tot een levenslange celstraf. De voormalig Bosnisch-Servische commandant heeft zich tijdens de burgeroorlog in Bosnië schuldig gemaakt aan genocide in Srebrenica, misdaden tegen de mensheid en verschillende oorlogsmisdaden. De 74-jarige Mladic gaat in beroep tegen de uitspraak.

Verslaggever Gerben van 't Hof was aanwezig bij de zitting. Lees hieronder zijn twitterverslag terug.

Volledig scherm
Een boze Ratko Mladic, vlak voor zijn verwijdering door de voorzitter van het Joegoslavië-tribunaal. © AP

Het Joegoslaviëtribunaal acht Mladic verantwoordelijk voor onder meer moord, deportatie, vervolging, gijzeling en genocide. Zijn troepen begingen de gruweldaden, die worden beschouwd als de ergste sinds de Tweede Wereldoorlog, tussen 1991 en 1995 in Srebrenica, Sarajevo en vijftien andere gemeenten in Bosnië.

De Nederlandse rechter Alphons Orie, voorzitter van het tribunaal, las het vonnis vanochtend voor. Mladic oogde bij binnenkomst van de rechtszaal ontspannen. Hij droeg een donker pak en een rode das en ging wat onderuit zitten. Zijn linkerhand ondersteunde zijn kin. 

Getuigen

Orie las voor uit tal van getuigenverslagen met soms gruwelijke details. Zo ging het over een vrouw die tijdens het beleg van Sarajevo met haar kinderen op straat liep en door een Bosnisch-Servische sluipschutter werd geraakt. De kogel ging door haar buik en raakte haar zoontje van zeven in het hoofd. Het jochie overleefde dat niet. Op andere plekken trokken de Serviërs mensen uit hun huizen. Wie zich verzette, werd vermoord. De gijzelaars werden gedeporteerd in krappe vrachtwagens. ,,De bevelhebbers blaften; ‘Haal weg, we hoeven deze troep niet’. Vrouwen en meisjes, van soms nog maar 12 jaar oud, werden misbruikt in een speciaal 'verkrachtingshuis.'"

Srebrenica

Volledig scherm
Ratko Mladic voorafgaand aan de zitting van het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag. © EPA

De soldaten scheidden in Srebrenica systematisch de moslims van de moslima’s. De moslimmannen en -jongens werden geslagen en gedwongen om Servische liedjes te zingen terwijl ze wachtten op hun executie. Forensisch onderzoekers vonden na de oorlog tientallen grote en kleine massagraven, waarin de lichamen waren gedumpt. ,,De Bosnische Serviërs hadden tot doel alle Kroaten en moslims weg te vagen’’, aldus Orie. Mladic hoorde het met een nors gezicht aan.

De rechtbank achtte bewezen dat Mladic het commando voerde over de troepen die de gruweldaden hebben begaan. Zelf heeft de oud-generaal dat altijd ontkend. Volgens hem gaven anderen de bevelen of opereerden de troepen op eigen houtje.

Verwijderd

Halverwege het proces is Mladic uit de zaal verwijderd. Hij moest naar het toilet. Dat toiletbezoek liep flink uit. Mladic onderging namelijk een medische controle en enkele bloeddruktests. Zijn bloeddruk was zo hoog dat zijn advocaat, Dragan Ivetic, de rechtbank verzocht de zitting te staken. Orie weigerde dat, waarna Mladic vloekend en tierend opstond. Omdat hij weigerde te gaan zitten, besloot de rechter hem te laten verwijderen.

Orie vervolgde de zitting en las een lange lijst met misdaden voor. De rechtbank acht Mladic schuldig aan: genocide, vervolging, misdaden tegen menselijkheid, moord, schending van het oorlogsrecht, deportatie, terreur en de aanval op burgers. Daarna volgde de uitspraak. 

Zo'n anderhalf uur daarna lieten de advocaat van Mladic en Mladics zoon weten dat de oud-generaal in beroep gaat tegen de levenslange straf. Volgens zoon Darko hebben de rechters van het tribunaal niet eerlijk naar de feiten gekeken en hadden ze geen oog voor de Servische slachtoffers. ,,Gerechtigheid is vervangen door propaganda'', zei Mladic' zoon. De advocaat van Mladic sprak van het ,,totale falen'' van het tribunaal. 

Artikel gaat door onder de tweets.

'Veroordeling van Mladic gedenkwaardige zege'

VN-mensenrechtencommissaris Zeid Ra'ad al-Hussein noemt de veroordeling van Ratko Mladic tot levenslang ,,een gedenkwaardige zege van het recht''. Hij verklaarde dat kort nadat het vonnis was geveld door het Joegoslavië-tribunaal.

De straf is volgens Zeid een waarschuwing aan vergelijkbare misdadigers dat zij ,,nooit aan het recht kunnen ontsnappen. Hoe machtig zij ook zijn en hoe lang het ook duurt''. Mladic werd onder andere veroordeeld voor volkerenmoord bij Srebrenica waar op dat moment Nederlandse VN-militairen actief waren.

Zeid noemde Mladic in een verklaring de ,,belichaming van het kwaad''.

Nabestaanden

Volledig scherm
Veel nabestaanden voorafgaand aan de zitting van het Joegoslaviëtribunaal waarin Ratko Mladic zijn straf hoort. © AFP

Bij de zitting waren vandaag tientallen cameraploegen, schrijvende journalisten en fotografen van over de hele wereld aanwezig. Ook waren er veel nabestaanden en betrokkenen naar Den Haag gekomen. 

Veel mensen die vanuit de Balkanregio naar het tribunaal waren gekomen, droegen spandoeken met teksten als 'Geen straffeloosheid voor oorlogsmisdadigers' en 'Wij gedenken de 8372 slachtoffers van de genocide'. Velen droegen ook portretten van slachtoffers bij zich. 

'Man en zoon verloren'

Volledig scherm
Nabestaande Hajra Catic bij het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag. © Gerben van 't Hof

Zo is ook Hajra Catic aanwezig in Den Haag. Ze knikt. Het is goed zo, die levenslange gevangenisstraf die Ratko Mladic opgelegd heeft gekregen. De inwoonster van Srebrenica verloor haar man, zoon en nog vijftien familieleden toen de troepen van Mladic hen uit hun huizen dreven. ,,Met mijn man liep ik kilometers lang. Tot militairen hem van mij wegnamen. Ik wees er nog op dat hij net was geopereerd aan zij nieren. De soldaat beukte mij met de kolf van zijn geweer tegen de grond. Ik heb mijn echtgenoot daarna nooit meer gezien. Hij is in 2005 geïdentificeerd. Tien jaar lang hield ik nog wat hoop gevoeld dat hij ergens nog zou leven. Maar op die dag was hij definitief weg. Mijn zoon is nooit meer gevonden. Hij werkte bij de radio, verstuurde het allerlaatste verslag vanuit Srebrenica voor de enclave viel. Het is een litteken dat ik elke dag voel. Maar ik moet vooruit. Ik ben tevreden over het vonnis tegen Mladic. Als hij voor me zou staan zou ik hem recht in de ogen kijken. Met een cynische blik. Vandaag is mijn pijn wat verzacht. Vandaag is gerechtigheid geschied.

'Concentratiekamp'

Volledig scherm
Fikret Alic. © Gerben van 't Hof

Uitgemergeld was hij toen in het kamp bij Prijedor een foto van hem werd genomen. Nu staat Fikret Alic gezond en wel voor het tribunaal. ,,Vroeg of laat zul je jezelf moeten verantwoorden,’’ zegt hij. ,,Dat is nu gebeurd. Natuurlijk denk ik op een dag als deze aan het feit dat ik in een concentratiekamp zat. Ik weet nog hoe ik daar dacht: de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog herhalen zich hier gewoon en ik sta er middenin. Die foto doet veel met me, natuurlijk. Maar ik vind deze uitspraak tegen Mladic belangrijker. Misschien nog wel meer voor al die mensen uit dat kamp die er niet meer zijn dan voor mijzelf. Veel mensen op de Balkan beschouwen Mladic nog altijd als een held. Maar een echte held misdraagt zich niet in de rechtszaal, zoals hij deed. Mladic is een zwakke man.’’

Proces tegen Mladic begon vijf jaar geleden

Ratko Mladic werd op 26 mei 2011 gearresteerd in Lazarevo en op 31 mei naar Nederland overgebracht, waar hij werd overgedragen aan het Joegoslavië-Tribunaal. Bijna een jaar later, op 16 mei 2012, begon het proces tegen hem.

Meer dan vier jaar lang duurde dat proces, waarin tijdens 530 zittingsdagen de getuigenissen van 592 mensen zijn gehoord en 10.000 bewijsstukken werden bekeken.

Het tribunaal is sinds december vorig jaar bezig geweest met het formuleren van het vonnis. In de meeste zaken voor het tribunaal kost het formuleren van het vonnis veel tijd. Vandaag werd een samenvatting van het vonnis voorgelezen. Dat duurde al bijna twee uur, met een onderbreking omdat Mladic' bloeddruk gevaarlijk hoog zou zijn. Eerder werd al levenslang tegen Mladic geëist.

Ook tv-zenders in de Balkanlanden zonden het vonnis vandaag uit.

De partijen kunnen in hoger beroep gaan. Het beroep van Mladic zal dienen voor het MICT, een afgeslankt instituut dat het werk van onder meer het Joegoslavië-Tribunaal overneemt dat binnenkort zijn deuren sluit. MICT staat voor International Residual Mechanism for Criminal Tribunals. In het hoger beroep dat Ratko Mladic gaat voeren, hoeft geen nieuw feitenonderzoek te worden gedaan en worden ook geen nieuwe getuigen meer gehoord. De hogere rechters kijken puur naar de manier waarop de rechters van het Joegoslavië-Tribunaal hun juridische oordeel hebben gevormd. Het beroep zal dan ook hooguit 2 tot 2,5 jaar duren, zei advocaat Geert-Jan Knoops naar aanleiding van het vonnis over de Bosnisch-Servische generaal.