Volledig scherm
© VidiPhoto/Corbis

Moeten we vrezen voor ons Dolfinarium?

SeaWorld San Diego stopt met orka-shows, het enige dolfinarium van Finland sluit vanwege felle tegenstand de deuren en in Brussel duiken geluiden op om dolfinaria helemaal te verbieden. Is dit het begin van het einde voor bijvoorbeeld 'ons' Dolfinarium in Harderwijk?

Quote

Orka's kunnen nóg iets slechter tegen gevangenschap dan dolfijnen, maar ze moeten allebei jagen, tientallen kilometers zwemmen, en dat kan niet in een bassin

Astrid van Ginneken

Ze draaien om hun as, springen sierlijk door een hoepel en spatten het publiek nat met hun vinnen - de argeloze kijker ziet een orka die vrolijk kunstjes doet. Maar sinds de documentaire Blackfish in 2013 miljoenen kijkers trok, weet Amerika beter: orka's in gevangenschap zijn zo ongelukkig, dat ze mensen kunnen doden, zoals gebeurde met een trainster in SeaWorld San Diego in Calfornië.

De gevolgen waren desastreus voor SeaWorld San Diego: vorig jaar kwamen 17 procent minder mensen. De staat Californië eiste dat het park stopt met fokken en importeren van nieuwe orka's en een congreslid uit Californië werkt aan een wet om dat voor heel Amerika te verbieden. SeaWorld moest 15 miljoen dollar uitgeven aan marketing om de reputatie te redden. En daarnaast werd deze week besloten het roer 'een beetje om te gooien': geen shows met orka's meer, maar optredens met 'meer natuurlijk' gedrag van de orka. Details daarover geeft ceo Joel Manby niet, maar hij belooft een 'geheel nieuwe orka-ervaring'.

PR-stunt
Critici, zoals voormalig SeaWorld-trainer en nu fel tegenstander John Hargrove, zijn sceptisch: ,,Een optreden in natuurlijke setting? Dat is de zee! Dit is een pr-stunt. Ze proberen wanhopig hun investeerders gerust te stellen. Maar het publiek pikt dit niet meer.''

En als het publiek het niet meer pikt, kan het hard gaan. Dat weten ze in Finland waar het pretpark Särkänniemi vorige week besloot het dolfinarium, het enige van het land Finland, te sluiten na jarenlange protesten en een burgerinitiatief als genadeklap. Zo'n vaart loopt het in Nederland nog niet.

Harderwijk
Maar ook ons eigen Dolfinarium Harderwijk heeft regelmatig te maken met activisten voor de deur. Soms maar een handjevol, maar fanatiek genoeg om de discussie over 'dolfijnen als vermaak' net zo hardnekkig in leven te houden als met circusdieren gebeurde. En die zijn nu ook verboden in Nederland.

En warempel: in de commissie Milieubeheer van het Europees Parlement riepen vertegenwoordigers van enkele partijen eergisteren ineens op tot een verbod op dolfinaria. Een losse flodder nog, maar toch. ,,Ik ben blij dat deze discussie nu ook het Europees parlement bereikt,'' zegt Bas Eickhout, europarlementariër van GroenLinks. ,,Daar hoort hij ook, want het gaat hier om dierenwelzijn in 27 dolfinaria in heel Europa.''

Entertainment
En net als orka's zouden ook dolfijnen niet als entertainment moeten dienen. ,,Al is er wel een verschil,'' zegt orka- en dolfijnexpert Astrid van Ginneken. ,,Orka's leven echt als familie. Dolfijnen zijn óók sociale dieren, maar dat hoeft niet per se in familieverband. Als er maar andere dolfijnen zijn. Orka's kunnen nóg iets slechter tegen gevangenschap dan dolfijnen, maar ze moeten allebei jagen, tientallen kilometers zwemmen, en dat kan niet in een bassin.''

Het zijn discussies waar het Dolfinarium al jaren mee te maken heeft, vooral sinds in 2010 een zieke orka uit de Waddenzee werd gevist waar een enorme juridische strijd over losbarstte: moet 'Morgan' -zoals de orka werd genoemd - terug in zee of de rest van haar leven in een pretpark blijven? Het werd dat laatste: Loro Parque op Tenerife. Daar doet Morgan (nu 9 jaar) volop mee aan de shows.

Morgan
Of die felle strijd het Dolfinarium destijds goed heeft gedaan, is de vraag. Orka Morgan deed in Harderwijk niets anders dan in een tamelijk klein bassin dobberen. Toch trok het Dolfinarium dat jaar meteen 780.000 mensen, enige tienduizenden meer dan de 3 jaar daarvoor.

Maar het Dolfinarium kreeg ook veel negatieve publiciteit over zich heen vanwege de inspanningen het dier naar Loro Parque te exporteren. ,,Witwassen van een orka,'' noemt Hester Bartels van de Orka Coalitie dat nog steeds. Want dierenparken die 'orka's verhandelen' mag niet, maar gebeurde wel. Het kon omdat in dit geval de Nederlandse overheid hiertoe besloot. Eind 2011 vertrok Morgan naar Tenerife. Of het nou aan het vertrek van Morgan lag of aan de negatieve publiciteit, weet niemand precies, maar het aantal bezoekers kwam in 2012, 2013 en 2014 niet meer boven de 700.000 uit.

Geen zorgen
,,Financieel gaat het nog goed genoeg, we hoeven ons geen zorgen te maken,'' aldus woordvoerder Taco Rietveld van het Dolfinarium. ,,Maar we weten uit onderzoek dat nog maar een klein percentage echt alleen voor de shows komt. Wij passen daar het totale aanbod ook steeds meer op aan.''

poll

Welk team kies jij?

  • Friet (41%)
  • Patat (59%)
53503 stemmen