Volledig scherm
Yanairo is één van de groep 8'ers die morgen begint met de eindtoets.

Moment van de waarheid voor Yanairo en andere groep-achters: de cito!

Ze hebben het schooladvies van de juf of meester allang binnen, staan ingeschreven op een middelbare school, dus wat kan er nog misgaan? Toch blijft de eindtoets voor groep 8-leerlingen 'een ding'. De komende dagen moeten ze laten zien wat ze tijdens al die jaren op de basisschool eigenlijk hebben geleerd.

De grootste druk is er misschien af, maar de zenuwen groeien wel degelijk bij de 11-jarige Yanairo. ,,Ik merk het aan de dingen die hij zegt'', vertelt zijn moeder Maaike Jansen. 

,,Wil je een flesje drinken voor me halen?''
,,En kauwgom, ik mag kauwgom meenemen.''
,,Nou, ik ga vanavond wel vroeg naar bed hoor.''

Ze somt een rijtje zinnen op die gisterochtend uit de mond van haar zoon kwamen. En dan doet haar jongste zoon er ook nog een schepje bovenop. Die houdt een klaagzang over het feit dat hij niet op het hele schoolplein mag spelen, omdat het stil moet zijn bij die 'eindtoetslokalen'. Jansen: ,,Ja, het leeft wel. Ook in de klas van Yanairo trouwens. Er zijn echt jongens die niet naar hun sporttraining gaan, omdat ze de eindtoets moeten maken.'' 

Hoewel het schooladvies tegenwoordig bepaalt naar welke middelbare school de groep 8'ers mogen, blijft de eindtoets een belangrijke afsluiter op basisscholen. De leerlingen mogen drinken meenemen, in veel klassen is kauwgom toegestaan (voor de concentratie) en er hangen overal stiltebriefjes rondom het toetslokaal. ,,Ze merken wel dat het geen gewone toets is. In de pauze krijgen ze bij ons bijvoorbeeld een koek, we houden een strak schema aan en ze mogen écht niets zeggen. Daardoor heerst er een gezonde wedstrijdspanning'', merkt Bart Audenaerd, groep 8-leerkracht op Sinte Maerte in Breda.

Voor de leerkrachten en scholen blijft de eindtoets ook spannend. Die hopen dat de kinderen laten zien wat ze kunnen. Uiteindelijk worden de scholen nog steeds op de scores beoordeeld door de Onderwijsinspectie. 

Boekje

Volledig scherm

En dus is er de afgelopen maanden flink geoefend. Niet zozeer om de kinderen ineens allemaal nieuwe dingen te leren, maar wel om ze goed voor te bereiden op de toets die toch net wat anders is dan wat de leerlingen gewend zijn. ,,We zijn al in december begonnen ze het boekje te laten zien. Ze moeten er toch een beetje vertrouwd mee raken. De vragen staan bijvoorbeeld door elkaar'', verklaart Agathe Vermeulen, leraar groep 8 op 't Noorderlicht in Goes. 

Bovendien kan een goed eindtoetsresultaat alsnog tot een hoger schooladvies leiden. Leerlingen die hoger scoren, hebben recht op een gesprek met de meester of juf. Daarin kan worden besloten dat het kind toch naar een andere schoolsoort mag. ,,Je merkt dat sommige leerlingen druk voelen om goed te presteren. Ze hebben dan bijvoorbeeld een vmbo-t advies, maar willen per se naar de havo'', merkt John Bloemscheer, leerkracht van groep 8 op de Arnhemse 
Dr. W. Dreesschool. Bij een enkeling lukt dat. Bloemscheer: ,,Voor hen is deze toets een tweede kans.''

Groep 8'er Yanairo raakte juist van die gedachte in de stress. Hij heeft een mavo-advies op zak en staat op een school naar zijn zin ingeschreven. Maar wat als hij toch ineens de toets goed maakt? ,,Hij vroeg of hij dan hoger moet. En maakte zich zorgen over wat er zou gebeuren als hij dat niveau vervolgens niet zou aankunnen'', vertelt zijn moeder. Maar die angst heeft ze kunnen wegnemen. Jansen: ,,Ik heb hem goed duidelijk gemaakt dat we weten wat hij kan en dat de meester ook echt niet anders over hem gaat denken na de toets. Het is leuk als hij het goed maakt, maar anders is het ook goed.''