Mondkapjes deugden niet: bedrijf moet staat 43 miljoen euro terugbetalen

De deal mondde uit in een drama. O2 Health slaagde er niet in om de beloofde aantallen mondkapjes op tijd te leveren, en misschien nog wel problematischer: de mondkapjes die werden geleverd, bleken bij steekproeven nagenoeg allemaal niet aan de kwaliteitsnormen te voldoen. Een deel beschikte niet over de goede filters, van andere partijen was juist de pasvorm niet in orde. Ook ontbrak de beloofde CE-certificering op miljoenen mondkapjes.

Faillissement

Een woordvoerder van het ministerie laat weten dat er 'gepaste actie’ wordt ondernomen om ervoor te zorgen dat het vooruitbetaalde bedrag wordt teruggestort. Het bedrijf uit Heerhugowaard is volgens het ministerie het enige waartegen bij de rechter een zaak loopt over afgekeurde en/of niet geleverde mondmaskers.

Miljoenen over de balk vlogen

Het debacle met het Heerhugowaardse bedrijf O2 Health laat nog maar eens zien op welke manier de miljoenen bij het ministerie van Volksgezondheid over de balk vlogen in de maanden na de uitbraak van de coronapandemie.

Het in luchttechniek gespecialiseerde bedrijf beloofde van alles, kreeg in maart 2020 vrijwel meteen een aanbetaling van 45 miljoen euro overgemaakt, maar bleek de mooie woorden niet waar te kunnen maken.

Waardeloos of niet geleverd

Spelregels overtreden

Kijk onze video's over de coronacrisis in onderstaande playlist:

En dus moet het bedrijf betalen, en als het aan het ministerie van Volksgezondheid ligt zo snel mogelijk. Volgens O2 Health betekent dat een zeker faillissement, al kon dat volgens de rechtbank niet voldoende worden onderbouwd. Het bedrijf liet eerder aan deze site weten niet inhoudelijk te reageren. Donderdag liet het aan ANP weten in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak. De advocaat van O2 Health voegde daaraan toe dat ze eerst ‘in alle rust’ naar de mogelijkheden daartoe gaat kijken. Om in beroep te gaan heeft het bedrijf drie maanden de tijd gekregen.

In totaal leverde O2 Health tussen maart en juli 2020 nog geen 8 miljoen van de beloofde 18 miljoen mondkapjes, vooral afkomstig uit China. Het leeuwendeel bleek niet in orde. Van een eerste partij voldeed een gedeelte niet aan ‘de vereiste filterkwaliteit’ en voor een deel van een tweede levering gold hetzelfde, ze konden zelfs niet door als FFP1-mondkapjes, waarvoor minder strenge eisen gelden.

O2 Health stelde daarop in juni 2020 voor om 17,5 miljoen mondkapjes van een ander merk, Gilania, uit China te halen, die voorzien zouden zijn van CE-certificering. Het bleek enkel een voorbode van nog meer ellende. Deze mondkapjes beschikten dan wel over het juiste filter, bleek bij controles, maar de pasvorm was dan weer niet in orde. Bovendien ontbrak de beloofde CE-aanduiding op de mondkapjes.

Volgens controleurs van het kwaliteitscentrum van het RIVM waren uiteindelijk slechts een kleine 600.000 mondkapjes, ter waarde van iets meer dan 2 miljoen euro, wél goed genoeg om te worden gebruikt. De rest bleek waardeloos, of werd niet geleverd. Zo kwam het ministerie van Volksgezondheid uiteindelijk tot de eis dat het 43 miljoen euro van het betaalde voorschot van 45 miljoen euro terug wilde zien.

De vrees voor een tekort aan mondkapjes zorgde in de eerste maanden van de coronapandemie voor enorme uitgaven. Volgens een reconstructie van De Correspondent werd er in de beginfase van de crisis 2 miljard euro uitgegeven aan beschermingsmiddelen zoals mondmaskers. Een groot deel daarvan werd uiteindelijk niet eens gebruikt, onder meer omdat de kwaliteit te wensen over liet, zoals bij O2 Health.

De Algemene Rekenkamer schreef in 2021 een uiterst kritisch rapport over de werkwijze van het ministerie van Volksgezondheid, dat in de beginfase van de coronacrisis financiële spelregels overtrad bij de aankoop van onder meer mondkapjes. Ruim 5 miljard euro aan publiek geld werd niet op de juiste wijze verantwoord, luidde het oordeel, Toenmalig minister Hugo de Jonge stelde in een reactie ‘dat het nou eenmaal crisis was'. ,,Het was hozen, het was kopen wat je kopen kon, want er móest bescherming, beademingsapparatuur en testcapaciteit komen. En niet over zes weken, maar morgen.”

De meeste aandacht van publiek en pers trok de ‘Sywert-deal’, waarbij het ging om 40 miljoen mondkapjes ter waarde van 100 miljoen euro. Maar dat was vooral omdat de verkopers, Sywert van Lienden en twee compagnons, verkondigden dat het om een transactie zonder winstoogmerk ging. Dat bleek achteraf niet te kloppen.