Volledig scherm
© 999

Na bordspel Kolonisten van Catan staat ons nog wat te wachten

De fabrikant van het populaire bordspel Kolonisten van Catan blijkt de naam van het spel te hebben veranderd in Catan. Volgens een woordvoerder geeft het woord kolonisten een 'nare bijsmaak'. Daarmee is de spelletjesmaker lang niet de enige die zwicht in de discussie over al dan niet correct taalgebruik.

Dit is allemaal aangepast:

De negerzoen.
Volledig scherm
De negerzoen. © rv

Negerzoenen
De omstreden negerzoenen werden in 2005 door de fabrikant omgedoopt tot ‘Buys Zoenen’. Dat gebeurde onder meer onder druk van de Stichting Eer en Herstel Betalingen Slachtoffers van Slavernij in Suriname. ,,Want het woord neger en elk woord dat eraan refereert, moet worden verbannen'', stelde voorzitter en activist Roy Groenberg. ,,Neger is afgeleid van het woord 'necro', wat 'zwart' of 'donker' betekent. Ik vind dat beledigend. De nacht is donker, mensen niet.''

Daar staat hij nog steeds achter. ,,De fabrikant heeft toen veel meer negerzoenen verkocht, doordat de met schuim gevulde chocolade zo in de belangstelling stond. We overwegen nog steeds om het bedrijf een deel van de winst vragen om een cultureel historisch centrum te bouwen.''

Petit Poilu of Stoppeltje.
Volledig scherm
Petit Poilu of Stoppeltje. © RV

Stoppeltje
Eind vorig jaar werden twee stripwinkels in Amsterdam beklad en beticht van racisme. Dat kwam door een strip voor kleuters die weer te veel lijkt op een omstreden Engelse pop. Stoppeltje, heet het ventje. Zijn echte naam is Petit Poilu, want hij komt oorspronkelijk uit Frankrijk. Vrij vertaald: Stoppeltje dus. Een woordeloze strip voor 3- tot 6-jarigen over een 'moedig en vrolijk mannetje'. Maar Stoppeltje heeft met zijn rode neus en roze lippen wel wat weg van de Golliwog, de Engelse Zwarte Piet. En dus waren de rapen gaar.

De Congolese student Bienvenu Mbuto Mondondo wilde dat het album werd verboden, omdat het racistisch zou zijn.
Volledig scherm
De Congolese student Bienvenu Mbuto Mondondo wilde dat het album werd verboden, omdat het racistisch zou zijn. © Sebastien Pirlet

Kuifje
Het stripalbum Kuifje in Afrika hoefde uiteindelijk niet uit de handel te worden gehaald. De Congolese student Bienvenu Mbuto Mondondo wilde dat het album werd verboden, omdat het racistisch zou zijn. De rechtbank in Brussel gaf hem geen gelijk.

In het album Kuifje in Congo, dat verscheen in 1931, is Kuifje neerbuigend naar 'zwartjes' in de toenmalige Belgische kolonie Congo. Zo laat hij zich dragen door de inwoners. De Brusselse tekenaar Hergé heeft enkele situaties later aangepast. De titel veranderde in Kuifje in Afrika. Ook die nieuwe versie is volgens de Congolees racistisch.

Zwarte piet
Elk jaar barst hij weer los: de zwartenpietendiscussie. De meeste steden hebben de rode lippen, gouden oorbellen en geschminkte gezichten al veranderd, maar dat is volgens de critici nog niet genoeg. Zes jaar later hebben stroopwafelpiet, roetveegpiet en kleurenpiet de gemoederen nog niet kunnen bedaren. 

Knikkend negertje
Op alle katholieke scholen stond vroeger een 'knikkend negertje'. ,,Gooide je er een dubbeltje in, dan knikte het negertje als teken van dankbaarheid'', weet verklaart Ineke Strouken, traditiedeskundige en oud-directeur van Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIES). ,,Die dingen zijn ook weggehaald.''

Omstreden straatnamen
De gemeente Utrecht heeft een omstreden straatnaambordje in de wijk Overvecht aangepast. 'Afrikaans negervolk' stond als uitleg onder het straatnaambord van de Bantoedreef. Met blauwe verf is de gewraakte tekst overgeschilderd. Zo zijn er meer voorbeelden te vinden. 

Volledig scherm
Volledig scherm

Gouden koets
Eind vorig jaar stelde een Rotterdams kunstcentrum nog voor om een streep door haar naamgever te zetten, de 'foute' zeeheld Witte de With. Ook moesten de Amsterdamse Coentunnel, de Gouden Koets en VOC-schip de Halve Maen het ontgelden. Volgens tegenstanders zijn dat stuk voor stuk iconen uit een periode van koloniale uitbuiting en slavernij. ,,Koloniën hebben maakte een land rijk. Elk land dat schepen had ging gebieden veroveren en dat ging niet met eerbied'', verklaart Strouken . ,,Vroeger dachten we heel anders over oorlogvoeren en het veroveren van koloniën. Dat waren stoere mannen, mensen die ons land maakten. Nu denken we er heel anders over. Maar we leven nu ook in een tijd dat er geen oorlogen meer zijn.''

Strouken denkt niet dat de Gouden Koets nog terugkomt. ,,Hij is nu weg vanwege restauratie, maar dat kwam gezien de discussie over de afbeeldingen op de zijkant wel goed uit. Al zullen ze nooit zeggen dat dit de reden was.''

Racistische drop
In Denemarken hadden ze ‘racistische drop’. Haribo haalde de drop uit de schappen vanwege de aanhoudende klachten. In een zakje Skipper Mix zaten dropjes die uitbeelden wat een schipper zoal tegenkomt op een zeereis rond de wereld: een breed lachend 'negertje', een Aziaat met spleetogen en een gemaskerde Indiaan. Racistische karikaturen, vonden sommige klanten. Daarom besloot Haribo tot een voorlopig verkoopverbod in Denemarken en Zweden. De Skipper Mix komt ooit wel weer terug, maar dan zonder de omstreden figuurtjes.

Zigeunersaus
Ook Zigeunersaus mag zich in het rijtje van 'discriminerende lekkernijen' als de negerzoen, jodenkoek en moorkop scharen. In Duitsland zijn Roma en Sinti, in de volksmond ook wel zigeuners genoemd, klaar met de naam van de gekruide groenten-tomatenpuree. Ze hebben fabrikanten gevraagd een andere naam te bedenken. 'Pikante saus' zou beter zijn volgens de verenigingen die de oproep hebben gedaan. 'Het woord zigeuner is onomstreden discriminerend', aldus een advocaat.

Eskimo-ijs
Eerder werd er in Oostenrijk al een discussie gevoerd over eskimo-ijs. De naam Eskimo zou door veel Inuit als discriminerend worden. Toch werd de naam na overleg gehandhaafd.

Dit staat ons nog te wachten: 

Moorkop
In tegenstelling tot de negerzoen houdt de jodenkoek stand. Ook die naam stond door de jaren heen bloot aan kritiek. Maar hoewel fabrikant Davelaar twijfelde, zijn jodenkoeken in Nederland jodenkoeken gebleven. Net als zwarte Piet, blanke vla en de moorkop de discussies over hun al dan niet racistische naam hebben overleefd.  Zodoende blijven banketbakkers nog gewoon moorkoppen verkopen. Tot groot ongenoegen van de Amsterdamse activist Roy Groenberg: ,,Dat woord kan alleen uit onze taal verdwijnen als klanten in plaats van moorkop chocoladekoek zeggen.''

Monsieur Cannibale.
Volledig scherm
Monsieur Cannibale. © Efteling

Monsieur Cannibale en Carnaval Festival
Monsieur Cannibale en Carnaval Festival in pretpark De Efteling zijn volgens actiegroep 'Stop Oppressive Stereotypes' uiterst kwetsend en racistisch. De eerste is een schijf met schotels die ronddraaien om een groteske zwarte man (de kannibaal) met een pollepel als bot door zijn neus gestoken. De tweede is een reis langs de culturen van de wereld. Van de 275 poppetjes zijn er maar vijf zwart ('Afrika') en allen verbeeld als Bosjesmannen. De Efteling werd verzocht hier iets aan te doen, maar is nog niet overstag gegaan. 

Kabouters
Strouken: ,,Als mensen met een groeistoornis denken ‘alles wat met dwerggroei te maken heeft moet eruit’, dan heeft de Efteling met het sprookjesbos nog een probleem.''

Quote

Er staat ons nog wat te wachten

Ineke Strouken

Wilhelmus
Er zijn nog niet veel onvertogen woorden over gevallen, maar volgens activist Roy Groenberg komt het Wilhelmus best nog eens ter discussie te staan. ,,Ik ben bijvoorbeeld van Afrikaans-Nederlands bloed, niet van Duitse bloeden. Zoals de meeste mensen in Nederland niet zijn'', aldus de activist, die al meerdere malen met succes actie voerde.

Ritueel slachten
Om de zoveel tijd komt ook het ritueel slachten weer op tafel. De Partij voor de Dieren doet nu opnieuw een poging om onverdoofd ritueel slachten te verbieden. Daarmee laait een felle strijd op tussen mensen die voor verdoofd slachten zijn en islamitische en joodse organisaties, die beesten halal of koosjer willen slachten.

Strouken: ,,Groepen die zich achtergesteld of aangesproken voelen, laten een enorm geluid horen. Waardoor het lijkt of half Nederland hetzelfde denkt. De actievoerders blijven volhouden, omdat ze weten dat het op een gegeven moment wel lukt om wat te veranderen.''

Ineke Stroucken
Volledig scherm
Ineke Stroucken © COPYRIGHT, 2007

,,Maar democratie is ook wat de meerderheid vindt,'' zegt Stroucken. ,,Tradities schuren altijd, dat kan niet anders. Dat zit in je, dat krijg je bij je geboorte mee, daar denk je niet over na en kun je eigenlijk niet aan iemand anders uitleggen. Zulke tradities zullen in internationale samenlevingen altijd onder vuur liggen. Maar doe het dan in dialoog en met respect voor elkaar.'' 

Ze besluit: ,,Er staat ons nog wat te wachten.''

  1. Woede na dood George Floyd slaat over naar Europa, demonstraties in Berlijn, London en Amsterdam

    Woede na dood George Floyd slaat over naar Europa, demonstra­ties in Berlijn, London en Amsterdam

    Diverse antiracisme-organisaties houden morgen op de Dam in Amsterdam een manifestatie uit protest tegen wat zij politiegeweld tegen zwarten in de VS en de EU noemen. Aanleiding tot het protest is de dood van George Floyd in de Amerikaanse stad Minneapolis, die vorige week na een hardhandige arrestatie door de politie overleed. Dat leidde tot een golf van onrust in Amerikaanse steden. Maar ook in Duitsland en Engeland zijn mensen de straat op gegaan om te demonstreren.
  2. Grote zorgen om populaire tuinzwembaden: ‘Zo’n ding kopen? Denk twee keer na!’

    Grote zorgen om populaire tuinzwemba­den: ‘Zo’n ding kopen? Denk twee keer na!’

    Lekker dobberen in een opzetzwembad, vlakbij huis? Je bent lang niet de enige! Uit een recente studie van onderzoeksbureau Motivaction blijkt dat ruim een kwart van de Nederlandse huishoudens een opzetzwembad in de achtertuin heeft staan. Nog eens twintig procent overweegt om er eentje aan te schaffen. Verontrustend, vindt Vitens. Het drinkwaterbedrijf ziet het waterverbruik exploderen en slaat daarom alarm. ,,Denk alsjeblieft twee keer na voor je zo’n ding koopt. We zitten aan de randen van onze mogelijkheden.”