Volledig scherm
Detail van de omstreden Hulde der Koloniën op de Gouden Koets. © anp

Na Zwarte Piet 'racistische' Gouden Koets in opspraak

Na Zwarte Piet ligt er opnieuw een vermeend racistisch symbool van de Nederlandse cultuur onder vuur. De Gouden Koets is weer in opspraak om een vermeende racistische afbeelding. Zaterdag wordt op het Amsterdamse Museumplein tegen de Gouden Koets geprotesteerd.

Quote

Om die symboliek zonder commentaar onderdeel te laten zijn van de opening van het parlemen­tai­re jaar, is ongepast

Roelof Jan Minneboo, historicus

Paleis Het Loo zette afgelopen weekend enkele actievoerders uit die protesteerden tegen de Gouden Koets, die daar deze week tentoongesteld wordt voordat het rijtuig een jarenlange restauratie ondergaat. Steen des aanstoots is de Hulde der Koloniën, een  paneelschildering aan de linkerzijde van de koets. Daarop zijn halfnaakte mensen afgebeeld uit de Nederlandse koloniën in de Oost en West, die zich onderwerpen aan het Nederlands Koninklijk Huis. Verheerlijking van de slavernij en de koloniale onderdrukking?

Ongepast
,,De afbeelding is niet gemaakt met een racistische bedoeling, maar wel in een tijd dat racisme de norm was. We hadden er toen geen moeite mee om mensen uit te buiten voor ons gewin", vindt historicus Roelof Jan Minneboo van Stichting Nederland Wordt Beter, die zich inzet voor educatie over het slavernijverleden en ook tegen Zwarte Piet. ,,Om die symboliek zonder commentaar onderdeel te laten zijn van de opening van het parlementaire jaar, is ongepast."

Volledig scherm
© ANP

,,De Gouden Koets is geen koloniaal symbool, het is een geschenk van de Amsterdamse bevolking aan koningin Wilhelmina voor haar kroning", werpt collega-historicus Han van der Horst tegen. ,,Het is een kitschobject waar zij eigenlijk niet eens in wilde rijden."

,,Dat het een symbool van de slavernij zou zijn is geen goed punt, want we hadden toen geen slaven. We streden juist voor de afschaffing van de slavernij", voegt emeritus hoogleraar  Piet Emmer, expert op het gebied van de koloniën en slavernij, toe. ,,De afbeelding werd toen ook niet gezien als verheerlijking van het kolonialisme. Wij vonden wel  dat onze koloniale onderdanen ons dankbaar moesten zijn voor ons beschavende werk, want we brachten dingen als gezondheidzorg en onderwijs."

Quote

In Duitsland gaan ze ook niet met bepaalde symbolen de straat op omdat die te sterk zijn

Roelof Jan Minneboo

Of de schildering nu racistisch bedoeld is of niet, of dat er al dan niet slaven op staan, doet er wat Minneboo niet zo veel toe. De symboliek ligt te gevoelig.  ,,In Duitsland gaan ze ook niet met bepaalde symbolen de straat op omdat die te sterk zijn. Sommige mensen zeggen dat de afbeelding in 1898 gemaakt is en dus zouden er geen slaven op staan. Dat is hetzelfde als dat je nu een Wehrmachtsoldaat zou tekenen, maar dat het geen Wehrmachtsoldaat is omdat die al sinds 1945 niet meer bestaan."

Museum
De Gouden Koets krijgen we de komende paar jaar niet meer te zien met Prinsjesdag, omdat het rijtuig een grondige restauratie ondergaat. Wat Minneboo betreft blijft de koets daarna van de straat.

,,De Gouden Koets hoort thuis in een museum. Natuurlijk maakt het deel uit van onze geschiedenis, die afbeelding hoeft ook niet verwijderd te worden. Je kunt wel zeggen dat je mensen juist confronteert met het koloniale verleden, maar dat moet je doen in een educatieve context. Dat gebeurt niet op de manier zoals de Oranjes nu uit de koets stappen."

Quote

Als je de Gouden Koets in het museum zet, zodat het geen kwaad meer kan doen, dan verloochen je juist dat foute verleden

Piet Emmer, emeritus hoogleraar

Wegpoetsen
Door de Gouden Koets weg te stoppen in een museum, bereik je juist het tegenovergestelde, denken Emmer en Van der Horst. ,,Als je de Gouden Koets in het museum zet, zodat hij geen kwaad meer kan doen, dan verloochen je juist dat foute verleden."

Emmer:  ,,We hebben ook wijken met straten die vernoemd zijn naar de Zuid-Afrikaanse Boeren die wij steunden. Dat was ook een racistische samenleving. Het is een bewijs van hoe populair mensen als Paul Kruger toen waren. Het houdt de herinnering in stand. Dat moet je niet wegpoetsen."

,,De Gouden Koets laat zien hoe we in die tijd tegen de wereld aankeken", aldus Van der Horst. ,, Al kun je je afvragen of de verhoudingen in de wereld nu zo veel anders zijn dan in 1898."

Volledig scherm
© anp

Geen weet
Of men überhaupt weet heeft van de omstreden schildering op de Gouden Koets, is volgens Van der Horst overigens maar de vraag. ,,We moeten er niet zo'n drama van maken. Geen mens had op die afbeelding gelet als jij er geen stuk over had geschreven."

  1. IS wil buitenpost in Europa ‘om te helpen bij aanslagen’

    IS wil buitenpost in Europa ‘om te helpen bij aanslagen’

    Het aantal jihadistische aanslagen mag dan afnemen; de dreiging blijft onverminderd groot, ook nu het Kalifaat is ingestort. Zo wil IS opnieuw een ‘external relations office’ openen in Europa, een buitenpost die terroristen moet helpen bij het plannen en plegen van aanslagen. Daarbij zijn er in Nederland tientallen ‘jihadgezinnen’ waarbij zeker een ouder het extremistische gedachtegoed aanhangt. Hun kinderen vormen een potentieel gevaar.