'Nederland is supermarkt voor landen die kernwapens maken'

VideoNederland is een interessante supermarkt voor landen die massavernietigingwapens willen maken. 'Landen van zorg' als Iran, Syrië en Pakistan 'winkelen' hier graag voor onderdelen, zegt directeur Onno Eichelsheim van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst MIVD.

Volledig scherm
De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-Un bij een van zijn raketlanceringen. © AFP
Quote

Een Hollands onderdeel kun je zomaar terugzien in een raket van Iran

Onno Eichelsheim

De inlichtingendiensten verstoren jaarlijks een 'substantieel' aantal pogingen om aan kennis en materialen voor zulke wapens te komen. Bedrijven en kennisinstituten zijn zich onvoldoende bewust van het risico dat landen als Noord-Korea en Iran ook in Nederland kunnen shoppen.

,,Ze zoeken niet eens per se naar het meest dure of hoogwaardige product, want dat valt vaak op'', aldus de MIVD-directeur. ,,De methode is dat ze niet alleen het A-merk kiezen, maar ook het huismerk.''

Daarom zijn niet alleen kennisinstituten zoals TNO interessant voor de landen, maar ook een mkb-bedrijf dat kogellagers of hittebestendige materialen maakt. ,,Zo'n onderdeel zou je zomaar terug kunnen zien in een ballistische raket van Iran'', zegt Eichelsheim. Ook een land als Noord-Korea is buiten de landsgrenzen op zoek naar dit soort rakettechnologie.

Tussenbedrijven

Volledig scherm
Onno Eichelsheim. © ANP

Eichelsheim vindt dit dan ook een probleem van grote én kleine bedrijven. Maar: ,,Het mkb is natuurlijk kwetsbaarder, omdat het zich misschien minder bewust is van de problematiek'', zegt hij. ,,Grote bedrijven zijn ook makkelijker benaderbaar door ons.''

Landen en terreurgroepen gaan bijna altijd schuil achter een tussenbedrijf of agent. Dat kan een farmaceutisch coverbedrijf zijn dat aan chemicaliën probeert te komen. Of een tussenpersoon die drones bestelt voor de Verenigde Arabische Emiraten, maar die in werkelijkheid bestemd zijn voor terreurorganisatie Islamitische Staat.

Signalen

Volgens de directeur zijn er ondanks deze dekmantels signalen die iets kunnen verraden over de eindgebruiker. ,,Als je een klant hebt die een miljoen wil betalen voor chemicaliën waar je op de Europese markt eigenlijk maar 500.000 voor krijgt, dan moet er eigenlijk een lampje gaan branden''.

Ook een ongebruikelijk leveradres of moeizaam telefonisch contact met de koper zijn volgens hem aanwijzingen. Deze worden ook zo veel mogelijk met bedrijven gedeeld. 
Eichelsheim roept bovendien op om ervoor te zorgen dat nooit slechts één medewerker of student toegang heeft tot alle informatie in een organisatie.

Quote

Als een klant een miljoen wil betalen voor chemicaliën waar je hier 500.000 voor krijgt, moet er een lampje gaan branden

Onno Eichelsheim

Tientallen mensen

Eichelsheim hoopt dat bedrijven de MIVD of AIVD bellen als zij dit soort signalen opmerken. De gezamenlijke eenheid Unit Contraproliferatie (UCP) van de MIVD en de AIVD houdt zich bezig met het tegengaan van de verspreiding van massavernietigingswapens en doet onderzoek naar heimelijke programma's in risicolanden.

Hoe vaak de UCP aanschafpogingen verijdelt, zegt Eichelsheim niet. Dat kan iets verraden over de capaciteit van de eenheid, waarover hij alleen kwijt wil dat er 'tientallen' mensen werken. Wel zegt hij dat naar het ministerie van Buitenlandse Zaken ieder jaar tientallen ambtsberichten gaan om bijvoorbeeld een exportvergunning tegen te houden.

De kans op proliferatie, oftewel de verspreiding van wapens en kennis daarover, is volgens de MIVD-baas aanzienlijk. ,,Het risico op proliferatie groeit door mondialisering, open grenzen en digitalisering en doordat sommige landen per se massavernietigingswapens en ballistische raketten willen hebben."

Volledig scherm
Onno Eichelsheim, directeur van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). © ANP

poll

Welk team kies jij?

Welk team kies jij?

  • Friet (40%)
  • Patat (60%)
36082 stemmen