Volledig scherm
Een Verklaring Omtrent het Gedrag (vog). © Ministerie van Veiligheid en Justitie

Nederland massaal aan de vog: recordaantal aanvragen

Werkgevers, instellingen en scholen vragen massaal om een verklaring omtrent het gedrag (vog) van nieuw personeel en vrijwilligers. Vorig jaar werden maar liefst 1,2 miljoen vog’s aangevraagd, flink meer dan het jaar ervoor.  

Door de stijging moest screeningsdienst Justis zelfs extra personeel inschakelen, zegt het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het aantal aanvragen van verklaringen omtrent het gedrag steeg met 15 procent naar ruim 1,2 miljoen in 2018, een record. In 2014 turfde de screeningsdienst Justis nog dik 700.000 aanvragen. 

De verklaring omtrent het gedrag (vog) blijkt een steeds populairder middel om bijvoorbeeld ontuchtplegers en fraudeurs buiten de deur te houden.

Afwijzingen

Volledig scherm
Voorbeeldverklaring. Klik op de foto om deze te vergroten. © Ministerie van Justitie en Veiligheid.

Aanvragers ontvangen alleen een vog als ze in het (recente) verleden geen (relevante) strafbare feiten gepleegd hebben. Zo krijgen penningmeesters van een voetbalclub geen papiertje als ze veroordeeld zijn voor boekhoudfraude, medewerkers van een kinderdagverblijf kunnen een bewijs vergeten als ze een zedenverleden hebben. Het aantal afwijzingen schommelt al jaren grofweg tussen de 2.500 en 3.500. 

De vog-regeling helpt om ‘toekomstige delictplegers’ te weren, blijkt uit eerder onderzoek via het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum (WODC). Ook daalde het aantal criminele activiteiten met vijftig procent bij mensen bij wie een vog geweigerd was: ,,Zo kan de weigering gezien worden als waarschuwing om het leven te beteren”, scheef toenmalig staatssecretaris Klaas Dijkhoff (VVD, Justitie) in 2017.

Maar het systeem is niet waterdicht, waarschuwen kenners. Neem de recente misbruikzaak rond de Rotterdamse atletiekcoach. Die kon gewoon een vog krijgen ondanks eerdere signalen over seksueel misbruik van pupillen. Anderzijds schrikt de regeling ex-criminelen teveel af, wordt gevreesd. In opdracht van het kabinet loopt daarom onderzoek naar jongeren die een mbo-opleiding willen volgen maar in de vog een obstakel zien.

,,Het is schieten met een kanon op een mug”, meent Elina van ’t Zand-Kurtovic, criminoloog (Universiteit Leiden) die eind 2017 promoveerde met onderzoek naar de gevolgen van een vog op de loopbaan van jongeren met strafblad. ,,Zij worden ontmoedigd, sluiten zichzelf bij voorbaat uit.” 

Het WODC laat de gehele regeling nog dit jaar evalueren, blijkt uit de onlangs gepubliceerde onderzoeksagenda voor 2019. 

Lees ook: ‘We staren ons blind op die vog’ (Premium) 

Volledig scherm
Elina van 't Zand-Kurtovic deed onderzoek naar de gevolgen van de vog-regeling voor jongen: ,,Het is schieten met een kanon op een mug”, © Marjoleine Brons Fotografie