Volledig scherm
© anp

Nederlanders slikken minder pillen: ‘Van slaaptabletten weten we nu dat ze vaak onzinnig zijn’

Nederlanders slikten het afgelopen jaar minder pillen dan verwacht. Het medicijngebruik is ongeveer gelijk gebleven, terwijl op basis van de bevolkingsgroei en de vergrijzing een toename van 1,5 procent werd verwacht. 

Dat blijkt uit de nieuwe jaarcijfers die deze krant bij de Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK) heeft opgevraagd. Het gebruik van geneesmiddelen nam in 2018 toe met slechts een half procent. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat de bevolking óók met een half procent is toegenomen. 

Tussen 2003 en 2013 lag die groei nog op 4 tot 8 procent en in de jaren erna tussen ruim 1 en 3 procent, zo blijkt uit analyse van alle jaarcijfers door deze krant. De groei van een half procent is ‘zeker het laagste van dit decennium en waarschijnlijk van deze eeuw’, bevestigt manager Jeroen Lukaart van de SFK. 

Afname

Verschillende experts verklaren dat de afname vooral is toe te schrijven aan het feit dat ‘mensen inzien dat je kritisch moet kijken naar of medicijnen wel écht nodig zijn’. ,,Dat heet met een mooi woord deprescribing, ofwel het ontvoorschrijven’’, licht apotheker en onderzoeker Bart van den Bemt van de Sint Maartenkliniek toe. 

Met welke middelen mensen vooral stoppen? ,,Van slaaptabletten weten we nu echt dat ze vaak onzinnig zijn’’, vervolgt Van den Bemt. ,,Slaaptabletten vergroten de kans op vallen en werken helemaal niet bij langdurig gebruik. Dan is het middel erger dan de kwaal. Hele volksstammen kregen die vroeger. ’’ 

Kritisch kijken

De apotheker raadt vooral ouderen aan om ‘dan kritisch te kijken of slaapmiddelen, maagtabletten, pijnstillers en hart- en vaatmiddelen nog wel nodig zijn’. ,,Het klinkt misschien cru, maar bij geneesmiddelen is het altijd een afweging tussen wat het kost en wat het oplevert. Als je jong bent en je neemt een middel dat de kans op een hartaanval verlaagt, dan is dat heel gunstig. Op je 80ste is het belangrijk om af te wegen of je zo'n geneesmiddel nóg moet nemen.’’ Hij benadrukt dat er bijvoorbeeld middelen zijn die ‘verwarring of vallen kunnen veroorzaken’. ,,Dat kan voor ouderen zeker ook gevaarlijk zijn.’’ Hij krijgt bijval van hoogleraar patiëntenzorg Marcel Bouvy: ,,Mijn ervaring leert dat veel mensen bang zijn om te stoppen, maar heel oude mensen kunnen weer minder geneesmiddelen gaan gebruiken.’’ 

Bijzonder hoogleraar Liset van Dijk aan de Rijksuniversiteit Groningen ziet nog twee andere trends die de daling kunnen veroorzaken. Zij verklaart dat er de laatste tijd ‘heel veel discussie is over geneesmiddelengebruik en het wisselen van medicatie’. ,,Misschien dat mensen wat aarzelender zijn geworden in het gebruik.’’ Mogelijk leven we volgens haar gezonder, waardoor minder medicijnen nodig zijn. Van Dijk: ,,Er is bijvoorbeeld steeds meer aandacht voor gezond eten en bewegen.’’ 

Effect

Bouvy denkt dat het effect daarvan pas over 20 à 30 jaar te zien zal zijn. ,,Bovendien is er een enorme tweedeling in de maatschappij. Er is een deel dat gezonder leeft, maar er is ook een hele grote groep die eigenlijk alleen maar dikker wordt.’’ 

De uitgaven aan medicijnen zijn met 1,1 procent licht gestegen. Lukaart van SFK rekent voor: ,,Omdat de minister in zijn laatste begroting rekening hield met een stijging van 2,4 procent, heeft de overheid een meevaller.’’

Waarom is de prijs voor een medicijn soms zo hoog en wie bepaalt wanneer het vergoed wordt? Gezondheidseconoom Dr. Bram Ramaekers legt het uit.

  1. LIVE | Rutte: ‘Garanties over kortingen pensioenen kan niemand geven, ook 50Plus niet’
    Algemene Beschouwingen

    LIVE | Rutte: ‘Garanties over kortingen pensioenen kan niemand geven, ook 50Plus niet’

    Komt er toch extra geld om het lerarentekort aan te pakken? En wat doet het kabinet met de dreigende pensioenkortingen? Premier Rutte staat vandaag, tijdens dag twee van de Algemene Politieke Beschouwingen, tegenover een oppositie die zich gisteren constructief opstelde, maar wel op tal van onderwerpen kabinetsingrijpen eist. Hoe ver zal Rutte zijn hand uitreiken? Mis niks van het debat met de stream en ons liveblog.