Nederlandse criminelen investeren in goud en diamanten uit Afrika

Nederlandse criminelen wijken steeds vaker uit naar Afrikaanse landen om hun misdaadgeld wit te wassen. Ze misbruiken de handel in grondstoffen als diamanten en goud. Dat meldt de Fiod, die vandaag zijn jaarcijfers naar buiten brengt.

Waar witwastrajecten voorheen langs financiële knooppunten als Dubai, Hongkong of Singapore voerden, komen speurders van de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (Fiod) steeds vaker ook uit in andere landen als Oeganda en Kenia. Criminelen gebruiken die landen voor het witwassen van hun sporttassen vol misdaadgeld, dat ze investeren in grondstoffen als diamanten, goud of ander edelmetaal.

,,Afrika is rijk aan dure grondstoffen. Dat zorgt ervoor dat het een opkomend continent is om misdaadgeld wit te wassen. Het goud en de diamanten worden overal ter wereld verkocht en van de opbrengst wordt bijvoorbeeld weer een hotel in Amsterdam gekocht. We zien steeds vaker dat misdaadgeld wordt witgewassen via goederen’’, aldus scheidend Fiod-directeur Bert Langerak in een interview met deze site.

In oktober vorig jaar arresteerden de Fiod en politie vijf Brabantse mannen en een vrouw uit Limburg. Meerdere leden van die groep waren in het bezit van diplomatieke paspoorten van de Centraal Afrikaanse Republiek. De Nederlanders worden ervan verdacht tientallen miljoenen euro’s te hebben willen witwassen in dat land. Eerder bleek al dat Nederlandse criminelen voor vermoedelijk zo’n 150 miljoen euro hadden witgewassen via de handel in aardappelen en uien, die massaal werden uitgevoerd naar Afrika.

Witwassen via aardappelen, uien of auto’s is simpeler dan het lijkt. Criminelen stappen in een branche waar nog steeds contant geld in omloop is of waarvan het aannemelijk is dat het zo is. ,,Ze gaan met hun sporttas vol briefjes van 500 euro naar een teler en betalen de aardappelen contant namens de buitenlandse koper. Die aardappelen worden geëxporteerd en in een ander land verkocht. Crimineel geld wordt zo vermengd met legale handel. Dan lijkt de opbrengst afkomstig uit eerlijke handel, dus wit.”

Het is criminelen gelukt hele branches te infecteren met misdaadgeld. Met de export van leaseauto’s werd de afgelopen jaren meer dan 120 miljoen euro witgewassen, bleek uit onderzoek van de FIOD en de politie. ,,Over de autobranche werd altijd gezegd dat er veel contant geld in omging. Daarnaar hebben we met de FIOD en de banken onderzoek gedaan. Wat blijkt nu: dat dat helemaal niet zo normaal is; en dat vermoedelijk een groot deel van dat contante geld afkomstig is uit criminaliteit.”

Criminele organisaties zijn kleine multinationals geworden

Bert Langerak,FIOD

En wat met auto’s of aardappelen kan, lukt ook met andere goederen en dure grondstoffen. Dus kwamen speurders van de FIOD het afgelopen jaar opvallend vaak uit in Afrika, en dan vooral in landen met goud- en diamantmijnen, zoals Kenia, Oeganda en de Centraal Afrikaanse Republiek. Nederlandse criminelen kopen er met misdaadgeld dure grondstoffen, die ze overal ter wereld kunnen verkopen. ,,En uiteindelijk kopen ze met de opbrengst daarvan weer een hotel in bijvoorbeeld Amsterdam”, aldus Langerak.

Criminele organisaties zijn de afgelopen jaren niet alleen verhard qua geweld, ze zijn ook slimmer en sluwer geworden, schetst de FIOD-topman. ,,De onschuld is er volledig vanaf. Vroeger verdienden criminelen geld, dat ze aan de Spaanse Costa weer opmaakten aan een jacht, feesten en champagne. Tegenwoordig investeren criminelen veel meer in het systeem. Ze gebruiken geld als wapen. Ze investeren in logistieke plekken, ze investeren in huizen en hotels, ze kopen ambtenaren en havenarbeiders om. Criminele organisaties zijn kleine multinationals geworden.”

Dat heeft het werk voor de FIOD er niet gemakkelijker, maar wel interessanter op gemaakt. ,,We hebben veel verschillende afdelingen onder één dak. Zo hebben we naast fiscaal specialisten ook witwasspecialisten, een anti-corruptiecentrum en een afdeling cybercrime. Dus kunnen we kiezen hoe we een delict aanvliegen. Die aanpak is uniek, want overal ter wereld werkt men met aparte diensten. Er is in de wereld geen tweede FIOD.”

Hij is trots op deze club, die in 2020, ondanks de coronacrisis, met ruim negenhonderd onderzoeken beter presteerde dan ooit, zo zegt hij. ,,We hebben in het begin gezegd: de supermarkten blijven ook open, dan gaan wij er ook het uiterste eruit halen.” Toen Langerak en zijn collega’s zagen dat oplichters misbruik maakten van onder meer de schaarste aan mondkapjes, dook de FIOD meteen op die fraudeurs.

Vanaf volgende week stort Langerak zich op het MIT, een samenwerking van politie, Openbaar Ministerie, Marechaussee, Douane, Belastingdienst en natuurlijk ‘zijn’ FIOD. ,,We gaan met zes partijen, met zes verschillende brillen, naar onderzoeken kijken. Ik geloof heel erg in die methode, waarmee je het hele palet gebruikt. Er is veel mogelijk als we als diensten niet concurreren, maar elkaar versterken. En ik ben ervan overtuigd dat we in die fase zitten.”