Volledig scherm
Jeannette: Ik voel me machteloos © Jean-Pierre Jans

Niemand grijpt in: 'Bart van U. had mijn zoon kunnen zijn'

Zij noemen hun zoons een gevaar voor zichzelf en voor anderen. Maar niemand grijpt in, tot wanhoop van moeders Geertje en Jeannette. ,,Die Bart van U. had mijn zoon kunnen zijn.''

Telkens als ze de politiesirene hoort loeien, staat haar hart even stil. Dit is het moment, denkt Geertje dan, het moment dat de politie voor de deur staat en komt vertellen dat haar zoon iemand heeft neergestoken. Of dat hij zelf door een misdrijf om het leven is gekomen. Of dat hij zelfmoord heeft gepleegd.

Tikkende tijdbom
Geertje ziet haar zoon Julius (24) als een tikkende tijdbom. ,,Een jongen over wie je later in de krant leest dat hij bekend was bij tig hulpinstanties, maar dat niemand iets kon doen. Die Bart die nu is opgepakt voor de moord op Els Borst, dat had mijn zoon kunnen zijn.''

Jeannette knikt begripvol. Haar zoon Nick (20) is eveneens een bekende van de instanties, van Den Dolder tot Spijkenisse en van Den Haag tot Groningen, van de gesloten jeugdzorgkliniek tot de gevangenis. ,,Hij heeft in wel tien instellingen gezeten.''

Telkens reisde Jeannette het land door om haar zoon te bezoeken, telkens zag ze hem achteruitgaan. ,,En nu loopt hij buiten rond. Het is wachten tot het misgaat,'' zegt ook zij.

Geertje en Jeannette noemen hun zoons een gevaar voor zichzelf, een gevaar voor de samenleving. Iedereen weet het, zeggen ze. Maar niemand grijpt in. Of kan ingrijpen. Hun zoons zijn meerderjarig. ,,Ze kunnen niet meer worden gedwongen om hulp te gaan zoeken,'' zegt Jeannette.

Wanhoop
Moord en brand hebben ze geschreeuwd, deze moeders. Zonder enig succes. Jarenlang probeerden ze hun zoons te helpen, te zorgen dat ze goed terecht zouden komen, zoals elke andere ouder het beste wenst voor zijn kind. Maar die hoop is verworden tot wanhoop.

Ze zeggen het haast nuchter, als een voldongen feit. Maar van binnen zijn ze gebroken. Jeannette: ,,Het voelt alsof je een kind bent kwijtgeraakt. Ik voel me machteloos.'' Geertje: ,,Je verwacht niet dat dit kan gebeuren, als je een kind op de wereld zet.''

Zwerven
Waar hun zoons zijn, weten ze niet zeker. Ze zwerven rond, ergens in het land. Geertje heeft Julius sinds afgelopen september niet meer gezien, toen hij zijn medicijnen kwam ophalen. ,,Hij zei: 'Dit is de laatste keer dat je me levend hebt gezien'.''

Nick verkeert ergens in Eindhoven, vermoedt Jeannette. Elke dag struint ze het internet af, leest ze het nieuws, de 112-meldingen, om te zien of er een 20-jarige jongen bij betrokken is, om te zien of haar zoon er nog is. ,,Denk aan jezelf, zegt mijn omgeving dan. Maar ik kan het niet helpen.''

De verhalen van Geertje en Jeannette vertonen veel overeenkomsten. Hun zoons kennen elkaar niet, maar gebruiken al jaren drugs, zijn agressief. Geertje en Jeannette zijn beiden door hun zoons bedreigd.

Met stuk glas gestoken
Toen Jeannette haar zoon kwam opzoeken in een instelling, kreeg ze een stoel naar haar hoofd gegooid. Een andere keer stak Nick een stuk glas in zijn nek, sloeg een groepsleider neer en stak het dekbed op zijn eigen kamer in brand. ,,Hij stond daarbij op zijn bed te dansen.''

Zo'n zeven jaar en tien instellingen later kan Jeannette niet anders concluderen dan dat het allemaal niet heeft geholpen. ,,Ik ben nogal goedgelovig, hoopvol. Op de website van zo'n instelling las ik allemaal prachtige verhalen. Hier wordt Nick echt geholpen, dacht ik telkens, dit is het eindelijk. Je blijft lang hoop houden. Maar het is alleen maar erger geworden.''

Jeannette blijft nog een sprankje hoop houden. Geertje niet. ,,Mijn zoon is waarschijnlijk niet meer te redden.''

Julius heeft nooit een duidelijke diagnose gehad. Als kind was hij agressiever dan leeftijdgenootjes, maar bezoeken aan de kinderpsychiater leverden niets op. Geen diagnose, geen behandeling. ,,'Ach,' werd dan gezegd, 'hij is gewoon een druk jongetje'.''

Een paar jaar geleden bedreigde dat drukke jongetje zijn moeder met een mes. ,,Gelukkig stond ik nog maar net in de gang en kon ik snel naar buiten vluchten,'' vertelt Geertje. ,,Toen kwam ik erachter dat ik al jarenlang bang was van mijn eigen zoon. Dat is toch verschrikkelijk?''

Woede
Zijn aanvallen van woede komen al jaren uit het niets. In de hele wereld ziet hij een complot en daar maakte soms zelfs zijn moeder deel van uit. ,,Hij dacht wel eens dat ik zijn geld had gestolen. Of zijn scheermesjes. Onzin, natuurlijk, maar hij was daar heilig van overtuigd.''

Toen Julius zijn kamer kort en klein had geslagen na een zoveelste woedeuitbarsting, kon Geertje niet anders dan de politie bellen. ,, Die wilde in eerste instantie niet komen. Ik moest eerst aangifte doen. Daarop zei ik: mijn ouders weten van deze situatie. Als dit uitloopt op een familiedrama, dan geven ze jullie de schuld.''

Talloze keren waarschuwde ze de instanties, de politie, de GGD, de huisarts. Niemand kan wat doen, omdat Julius ouder is dan 18 jaar. Tot nu toe zijn de politiesirenes nog niet bij Geertjes voordeur gekomen. ,,Dat moment gaat eens komen,'' zegt ze. ,,En ik kan dan alleen maar hopen dat er geen onschuldige slachtoffers zijn gevallen.''

De namen van Geertje en Julius zijn gefingeerd. Geertje wilde uit angst voor haar zoon onherkenbaar blijven. De namen van Jeannette en Nick zijn niet gefingeerd.