Volledig scherm
Noortje Zijlstra met een nog niet voltooid werk, een rat op stelten. © AD/Frank Jansen

Noortje Zijlstra (28) maakt kunst van kadavers

Wie van kadavers kunstwerken maakt, overschrijdt in de optiek van sommigen de grens van goed fatsoen. Noortje Zijlstra (28) uit Den Haag heeft er geen boodschap aan. Ze gebruikt haar werk juist om mensen te confronteren, bijvoorbeeld als het gaat om de hypocrisie waarmee de voedselindustrie is omgeven.

Volledig scherm
Het werk Beschuit met muisjes heeft Zijlstra onlangs verkocht. © foto Ninette Schostack
Quote

Ik gebruik alleen dieren die al dood zijn en niet voor mij werden gedood.

Noortje Zijlstra
Volledig scherm
Drumstick. © AD/Frank Jansen

Het werk van Zijlstra lokt hoe dan ook reacties uit, maar een discussie gaat de Haagse kunstenares niet uit de weg. Sterker, ze kan ervan genieten dames in bontjassen op hun nummer te zetten, wanneer ze aangeven dat haar kunstvorm 'not done' is.

,,Dan staan ze te gillen bij een kunstwerk van mij, maar ze dragen zelf wel een bontjas. Daar wijs ik ze dan met veel plezier op,'' vertelt Zijlstra in een klaslokaal in de voormalige Engelbewaarderschool aan de Weimarstraat. Samen met drie andere kunstenaars gebruikt ze een deel van het leegstaande gebouw als atelier.

Toch maar even om misverstanden te voorkomen: Zijlstra maakt het werk niet om te choqueren, wel om te confronteren. ,,Sommige mensen vinden dat ik geen dode dieren moet gebruiken, maar ik gebruik alleen dieren die al dood zijn en niet voor mij werden gedood. Maar kijk eens naar de voedselindustrie, kijk hoe ze daar met dieren omgaan. De mensen die mij veroordelen hebben zelf geen idee wat ze eten.''

Wereldverbeteraar
Zijlstra is vegetariër, maar moet direct bekennen dat ze dat niet altijd is geweest. Ze ziet zichzelf ook niet als een wereldverbeteraar of een activist, omdat ze beseft dat het bijna onmogelijk is strikt in de leer te zijn. ,,Tenzij je in je nakie op de hei gaat wonen en zelf je groenten verbouwt. Want je eet misschien wel geen vlees, maar je draagt wel leren schoenen, verwijten ze me dan. En daar hebben ze dan ook gelijk in.''

Zijlstra kwam als 13-jarige vanuit het Gooi naar Den Haag voor de dansacademie. Uiteindelijk switchte ze naar de Willem de Kooning Academie in Rotterdam om mode te gaan studeren na het voltooien van haar vwo.

Maar haar hart lag toch meer bij de beeldende kunst ontdekte ze in Rotterdam. Na een bezoek aan het Rariteiten Kabinet van Loek Dekkers in de Korte Molenstraat was haar interesse voor het werken met dode dieren gewekt. ,,Maar ik moest wel eerst uitvinden hoe ik er in stond: of ik zou ervan walgen of ik zou er wel mee om kunnen gaan. Het is dus het laatste geworden. Als ik met een dier werk zie ik het gewoon als materiaal.''

Om dieren goed te kunnen conserveren en op te zetten volgde ze een cursus bij de Nederlandse Vereniging van Preparateurs.

,,Wist je dat je wilde inheemse dieren zoals bijvoorbeeld een mus niet mag opzetten? Alleen voor ongedierte wordt een uitzondering gemaakt. Ja, daar vallen duiven dus ook onder.'' Zijlstra wil maar duidelijk maken dat het werken met dieren niet zo eng is als de meeste mensen zich voorstellen. ,,Een 'roadkill' kan nog wel eens bloederig zijn, maar in de meeste gevallen is daar helemaal geen sprake van. Met de ingewanden doe ik niets. Eigenlijk trek ik het dier zijn jasje uit, meer is het niet. En dat weet ik dat je moet opletten bij tere plekken als de oren en de ogen. Meer is het niet.''

Volledig scherm
'Shuttle'. © AD/Frank Jansen

Ze wijst op een shuttle met de kop van een witte duif. ,,Ik had de tekening al heel lang gemaakt, maar ik moest wachten totdat er een kop van een witte duif op mijn weg kwam. En dat duurde best wel lang.''

Shuttle
Bij de shuttle had ze een idee en was het wachten op het juiste materiaal. ,,Maar het werkt ook wel andersom. Dat ik een dood dier krijg en dat ik eigenlijk niet direct weet wat ik ermee wil doen. Dan verdwijnt-ie in de vriezer en wacht ik op een ingeving.''

Die ingeving hangt vaak samen met een persoonlijke gebeurtenis, zoals de geboorte van haar eerste nichtje. Zijlstra maakte als reactie beschuit met muisjes in zijn meest letterlijke betekenis, want de versuikerde anijszaadjes zijn in dit geval vervangen door kopjes van echte muisjes. ,,Ik heb het kunstwerk pas verkocht,'' zegt ze met triest gezicht. ,,Natuurlijk, daar is het je uiteindelijk toch om te doen. Maar ik vind het toch moeilijk om het los te laten. Ik beschouw het toch als een kindje van me.''

Ze heeft onlangs haar eerste solo-expositie gehad bij A Gallery Named Sue op het Noordeinde, een galerie die haar ook bijstaat. ,,De reacties op mijn werk waren heel uiteenlopend, heb ik begrepen. Er waren mensen die boos werden en direct wegliepen. Maar er waren ook veel mensen die het grappig vonden.''

Vriezer
Haar vriezer zit op dit moment redelijk vol. Ze heeft een vriend bij Staatsbosbeheer die haar voorraad regelmatig aanvult. Ze werkt in de horeca om rond te kunnen komen en doet een tweede hbo-studie in deeltijd voor docent beeldende kunst. ,,Maar ik ga later dit jaar als artist in residence eerst naar Berlijn en daarna nog naar IJsland. Dan ga ik me echt helemaal op mijn kunst storten.''

Volledig scherm
'Ongetiteld'. © foto AD/Frank Jansen