Volledig scherm
© ANP

Omwonenden bollenvelden blootgesteld aan gif

Mensen die in de buurt van bollenvelden wonen, worden blootgesteld aan hogere concentraties landbouwgif dan Nederlanders die verder weg wonen. Ook in de luiers van baby's die binnen 250 meter van bollenvelden wonen, zijn pesticiden aangetroffen.

Voor het eerst is daarmee bewezen dat bestrijdingsmiddelen na het spuiten niet op de akker blijven liggen. Dat blijkt uit het onderzoek Bestrijdingsmiddelen en Omwonenden dat in opdracht van het kabinet is uitgevoerd, meldt Zembla. Het tv-programma heeft een conceptversie in handen van het onderzoeksrapport dat nog niet is gepubliceerd. 

Rond de huizen van omwonenden werden tien keer hogere concentraties bestrijdingsmiddelen in de lucht gemeten dan bij huizen verder weg. Het stof van de deurmat en in de stofzuiger van bollenveldburen bevatte gemiddeld een vijf keer hogere concentratie landbouwgif dan dat van de controlegroep. Binnen vijftig meter afstand tot de plek waar bestrijdingsmiddelen gespoten worden, zijn de concentraties gif in urine hoger dan bij omwonenden op 250 meter afstand. De hogere concentraties zijn niet alleen gemeten in het spuitseizoen, maar ook weken daarna. 

Het RIVM, dat het onderzoek coördineert, bevestigt dat de conclusies in de Zembla-uitzending kloppen, maar kan inhoudelijk nog niet reageren. ,,Het onderzoek is nog niet af, medio april sturen we het naar de minister.’’

Misselijkheid

In het drie jaar durende onderzoek is niet gekeken hoe schadelijk de verhoogde concentraties chemische bestrijdingsmiddelen precies zijn voor de gezondheid van mensen. Aanleiding voor het onderzoek zijn klachten van omwonenden van agrarische percelen die geregeld melding maken van misselijkheid, irritaties aan de huid, ogen en luchtwegen. De Gezondheidsraad adviseerde vijf jaar geleden om de mogelijke relatie met bestrijdingsmiddelen te onderzoeken. Daar is nog weinig over bekend.

Vervolgonderzoek naar gevolgen voor de gezondheid van omwonenden is nodig, zegt hoofdonderzoeker Roel Vermeulen, hoogleraar Milieu-epidemiologie aan de Universiteit Utrecht, tegen Zembla. ,,Het is zo dat kleine kinderen kwetsbaarder zijn voor stoffen uit de leefomgeving. Daar moet we heel specifiek en goed naar kijken.”

In Nederland wonen volgens het RIVM zo’n 2,2 miljoen mensen binnen 250 meter van een agrarisch perceel. Buiten de stedelijke gebieden gaat het om een kwart van de bevolking.
Met name in de bloembollenteelt worden veel chemische gewasbeschermingsmiddelen gebruikt. In 2016 ging het in Nederland om 5,7 miljoen kilo.

De bloembollentelers stellen in een reactie dat ze de wettelijk voorgeschreven veiligheidsnormen voor gewasbeschermingsmiddelen niet overschrijden.  ,,Het is teleurstellend dat Zembla zonder feitelijke onderbouwing een ander beeld probeert te schetsen’’, aldus de agrarische brancheorganisaties LTO, NFO en KAVB

Volledig scherm
en luchtfoto vanuit een Dakota vliegtuig van de bloeiende bollenvelden van Lisse en de Keukenhof (archief) © ANP