Volledig scherm
Archiefbeeld ter illustratie: vrijwilligers ruimen de ravage op die de zomerstorm heeft aangericht in de bossen rond de Oostvaardersplassen. © ANP

'Omzagen is een verhaal apart'

BoomkapverbodStaatsbosbeheer staakt de contracten met duizend particuliere houtzagers na ongelukken in haar bossen. Wat hier gebeurt is levensgevaarlijk, zeggen professionals.

Het idee is eenvoudig, maar de uitvoering niet zonder risico’s. Particuliere houtzagers sluiten contracten af met lokale boswachters en terreinbeheerders en zagen zo hun haardhout bij elkaar. De bossen zijn mooi opgeruimd en de houtzager zit er weer warmpjes bij. André Hemmink uit Den Ham is zo’n fanatieke houtzager, dacht ook dat hij de kunst van het zagen na al die jaren wel in de vingers had. Totdat hij drie weken geleden een ongeluk kreeg op landgoed Junne tussen Ommen en Den Ham. ,,Een boom bleef achter een andere boom haken en de stronk schampte mijn schouder. Als die vol op mijn gezicht was gekomen…” De schrik zit erin, Hemmink zaagt de bomen niet meer om. ,,Omzagen is een verhaal apart.”

Ook Staatsbosbeheer werkt in Nederland met duizend particuliere houtzagers zoals André Hemmink. Zo’n vijftig zagers in Twente en 35 in de Achterhoek, maar niet eerder ging het zo mis. De 58-jarige Hengeloër Richard Kamphuis overleed maandag aan de gevolgen van een ongeval met een omvallende boom op een perceel van Staatsbosbeheer in Emmen. Samen met een 55-jarige inwoner uit die stad raakte hij afgelopen vrijdag bekneld toen de boom plotseling omviel en op hen terecht kwam. Over de toestand van de 55-jarige Emmenaar is niets bekend. In de bossen bij het Drentse Amen was er afgelopen maandag een kapongeluk waarbij een 59-jarige man uit Assen meerdere botbreuken opliep. En vorig jaar waren er ook twee ongelukken, somt woordvoerder Marcel van Dun van Staatsbosbeheer de vreselijke incidenten op. ,,Onze eigen gecertificeerde mensen werken door, maar de komende vier weken kijken we hoe we de veiligheid van particulieren kunnen verbeteren.”

Verantwoordelijkheid

De verantwoordelijkheid ligt bij de particuliere houtzager, Staatsbosbeheer is de gastheer. De natuurbeheerder werkt met contracten voor de verkoop van brandhout op stam. De maximale afname vijftien kubieke meter, de kosten dertig euro per kuub. De houtzager krijgt een gebied toegewezen waar de gebrandmerkte bomen met een maximale diameter van 30 centimeter kunnen worden gekapt. Staatsbosbeheer stelt voorwaarden in een algemene koopovereenkomst en geeft de houtzagers een flyer met uitleg over veilig werken met een motorkettingzaag. Draag bijvoorbeeld altijd bescherming voor gehoor, gelaat, hoofd, hand, been en voet. Steekproefsgewijs wordt één op de vijf particuliere houtzagers gecontroleerd. Geen bescherming? Dan kunnen ze worden weggestuurd, zegt woordvoerder Van Dun.

Quote

Ieder z’n vak, zeg ik altijd

René Berentschot

Levengevaarlijk, zegt hovenier René Berentschot uit Hellendoorn over de werkwijze van Staatsbosbeheer. ,,Een motorkettingzaag is een van de gevaarlijkste gereedschappen.” Hij spreekt vurig, wil zijn punt duidelijk maken. ,,Want er gebeuren heel veel ongelukken, ook bij mensen die al jaren gecertificeerd zijn.” Zijn werknemers hebben overal certificaten voor, zijn gereedschap wordt elk jaar gekeurd en iedereen houdt zich aan de veiligheidsvoorschriften. Van een helm met gehoorbescherming en een scherm voor de ogen tot een zaagbroek en zaagschoenen. Niet te verwarren met veiligheidsschoenen. “Want een zaag gaat zo door die stalen neus heen. Particulieren weten dat vaak niet.” Berentschot is blij met het besluit van Staatsbosbeheer. ,,Ieder z’n vak, zeg ik altijd.”

Bijspijkeren

Voor nog geen 350 euro kun je als particulier je kennis laten bijspijkeren. In twee dagen de kunst van het houtzagen in de vingers krijgen. Maar Staatsbosbeheer was nog niet zover, weet Erik Hesselink van Cursuscentrum Groen in Arnhem. Hesselink vindt het raar, want de professionele keten moet wel aan allerlei eisen voldoen. Hesselink: ,,Iedereen met een motorzaag kan een boom omver krijgen, maar het moet gecontroleerd gebeuren. Het is een stukje toegepaste natuurkunde. En ook al beheers je alle technieken, bomen vellen is nooit zonder risico.”

Hesselink geeft cursussen door het hele land. Ook aan de 50 ‘brandhoutklanten’ van bosbaas Gert-Jan Roelofs van Twickel Delden. Zonder certificaat komen particuliere houtzagers hier sinds twee jaar niet meer binnen. ,,Omdat we ons mede-verantwoordelijk voelen voor de veiligheid van iedereen op Twickel.” Roelofs wil overigens niet het beeld scheppen dat onwetende beunhazen op klompen zo met een motorkettingzaag zijn bos induiken. ,,Het zijn vaak echte hobbyisten, die hun materiaal goed voor elkaar hebben. Een volledige doorsnee van de samenleving ook: van artsen tot bouwvakkers.”

Woordvoerder Marcel van Dun sluit niet uit dat ook Staatsbosbeheer overgaat tot verplichte cursussen en certificaten. ,,Een andere optie is dat we het zagen door gediplomeerden laten doen en het afvoeren door particulieren. Of nog dwingender veiligheidsvoorschriften of helemaal stoppen. Veiligheid boven alles.”