Onderzoeksraad: Schiphol moet veiligheid aanscherpen

updateDe Onderzoeksraad voor de Veiligheid stelt in een rapport dat Schiphol veel meer aan de veiligheid moet doen. Er moet minder gewisseld worden van landings- en startbanen. De Tweede Kamer eist opheldering van verantwoordelijk staatssecretaris Sharon Dijksma. Zij krijgt er in het rapport flink van langs.

Door de drukte op Schiphol kunnen vliegtuigen op ramkoers met elkaar komen of met andere voertuigen op de luchthaven. Op 14 februari was er tussen twee vliegtuigen ten noorden van de Zwanenburgbaan sprake van 'afstandsverlies' en op 14 januari vond er een 'incident' plaats tussen een vliegtuig dat de landing al had ingezet en vogelwachters.

De vele taxibanen, op- en afritten, en de ligging van de banen ten opzichte van elkaar vergroten de kans op zogenoemde ‘runway incursions’. Dit zijn incidenten waarbij er onbedoeld een vliegtuig op de start- en landingsbaan is, terwijl daar al een ander voertuig rijdt. ,,Wij zagen in de afgelopen jaren dat bepaalde type incidenten bleven voorkomen'', licht woordvoerder Wim van der Weegen van de Onderzoeksraad toe. ,,Op de start- of landingsbaan reed al een ander voertuig. Dat geldt als een ernstig incident dat je moet voorkomen.''

Dijksma naar Kamer

Het rapport bevat ook snoeiharde kritiek aan het adres van demissionair staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA) van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Volgens de raad heeft zij 'geen integraal beeld van de veiligheid' en is zij nu ook niet eens in staat 'om na te gaan of de belangrijkste doelstellingen ten aanzien van de veiligheid worden waargemaakt'.

De Tweede Kamer eist opheldering. Het initiatief van D66-Kamerlid Rob Jetten wordt gesteund door onder meer PVV, GroenLinks, SP en PvdA. Jetten wil Dijksma aan de tand voelen over de conclusie van de Onderzoeksraad dat het vliegveld zonder ingrijpende maatregelen niet veilig kan uitbreiden. D66'er Jetten en CDA-Kamerlid Martijn van Helvert benadrukken dat 'de veiligheid absoluut op de eerste plaats moet staan'. 

Quote

Partijpoli­tiek gaat blijkbaar boven de BV Nederland en onze veiligheid

PVV-Kamerlid Dion Graus

,,Als partijen naar mij hadden geluisterd en mijn Kamermoties hadden gesteund, was er nu minder aan de hand geweest'', briest PVV’er Dion Graus. ,,Partijpolitiek gaat blijkbaar boven de bv Nederland en onze veiligheid.'' Volgens Graus wist de voorganger van staatssecretaris Dijksma, Wilma Mansveld, ook al van de problemen. Die werden destijds echter afgedaan als onzin, aldus de PVV’er.

De Onderzoeksraad onder leiding van Tjibbe Joustra komt met tien aanbevelingen aan het adres van de PvdA-bewindsvrouw. Zo wil de raad dat zij de veiligheid van van het vliegverkeer in zijn geheel in kaart brengt en actief gaat monitoren. De raad wil dat er wordt geïnvesteerd in toezichthouders en dat de staatssecretaris periodiek en openbaar verantwoording af gaat leggen. 

Volgens PvdA-bewindsvrouw Dijksma is Schiphol 'een veilige luchthaven' en heeft 'veiligheid de hoogste prioriteit'. ,,Groei is enkel mogelijk als het veilig is.'' De staatssecretaris laat weten dat ze de aanbeveling om te komen met 'een integrale veiligheidsanalyse' op korte termijn oppakt. ,,Zodat het vliegen van en naar Schiphol ook in de toekomst veilig is.''

Ook Schiphol zelf moet de nodige veiligheidsmaatregelen doorvoeren, vindt de raad. Het aantal kruisingen van start- en landingsbanen moet worden teruggebracht en er moet minder van landingsbaan worden gewisseld.

Quote

De kritiek is op veel punten afgezwakt

Schiphol-medewerker in interne mail aan ceo Jos Nijhuis

Vandaag onthulde deze krant dat Schiphol het conceptrapport heeft ingezien en inspraak had bij de eindversie. De medewerkers constateren dat de aanvankelijke kritiek ‘op veel punten is afgezwakt’. ,,Positief is dat het commentaar op het conceptrapport grotendeels en op essentiële punten is verwerkt. De aanvankelijke constatering dat de veiligheid op Schiphol momenteel al onder druk zou zijn is niet langer aan de orde en komt in de finale versie niet terug'', zo staat in de mail, die in bezit is van deze krant.

Volledig scherm
Volgens cijfers van Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) worden jaarlijk tussen de 25 en 50 serieuze incidenten in het vliegverkeer gemeld. © ANP

De aanvankelijke subtitel ‘Veiligheid Schiphol onder druk’ zou zijn geschrapt. ,,Het definitieve rapport is niettemin stevig van toon en wijst wél nadrukkelijk op de risico’s die in de toekomst kunnen ontstaan als er geen maatregelen worden genomen.'' 

Volgens Van der Weegen van de Onderzoeksraad is Schiphol ‘om de zorgvuldigheid van het rapport te borgen in de gelegenheid gesteld om op feitelijke onjuistheden te reageren’. ,,Stel dat iets ten onrechte steviger wordt aangezet dan de werkelijkheid rechtvaardigt, dan is het ook goed dat dit rechtgezet wordt.''

Risico's

Momenteel zouden er 'geen aanwijzingen zijn dat de luchthaven onveilig is', volgens de OVV. Maar om de risico's beheersbaar te houden is ingrijpen wel noodzakelijk. Een kwetsbaar punt van Schiphol is dat de start- en landingsbanen elkaar in het verlengde kruisen. Dat kan tot linke situaties leiden, bijvoorbeeld als een landend vliegtuig een doorstart moet maken en het pad van een opstijgend vliegtuig kruist.

Ook staat de luchtverkeersleiding die alles in goede banen leidt onder grote druk. De OVV signaleerde een 'structureel tekort aan capaciteit'. De verkeerstoren zit helemaal vol. Om het toenemende verkeer af te handelen, wijken de verkeersleiders 'vaker af van standaarden en routines'.

Hun werk wordt nog complexer doordat achttien keer per dag een andere combinatie van landingsbanen moet worden gebruikt. Die spreiding is verplicht om de geluidsoverlast voor omwonenden binnen de perken te houden, maar de OVV raadt aan om minder vaak van combinatie te wisselen.

Veiligheid

Schiphol onderstreept in een reactie de veiligheid van de luchthaven. ,,We gaan samen met de ketenpartners verder om de aanbevelingen voortvarend op te pakken. Veiligheid is altijd topprioriteit, nu en in de toekomst.''

Volgens Evofenedex, ondernemersvereniging voor handels- en productiebedrijven, zijn de regels voor veiligheid en geluidsoverlast op Schiphol belemmerend voor bedrijven. Schiphol is 'zo langzamerhand een van 's werelds ingewikkeldste luchthavens'. Waar Heathrow in Londen met twee landingsbanen 500.000 vluchten per jaar afhandelt, heeft Schiphol er vijf nodig. De brancheorganisatie ziet als voorbeeld wel wat in het vestigen van alle vrachtafhandeling op één centrale locatie.