Volledig scherm
De verdachten worden op kerstavond opgepakt in de Witte de Withstraat in Rotterdam. © Gerard Bolt

Ontsnapte Rotterdam aan een terreurdaad met kerst?

In een drukke uitgaansstraat in Rotterdam werden op kerstavond vier mannen gearresteerd als ‘terreurverdachten’. Ze wilden ‘iets doen in Rotterdam’ zeiden ze in chats, bleek gisteren. Is Rotterdam aan een terreurdaad ontsnapt? 

Omstanders wisten niet wat ze zagen, die kerstavond vorig jaar in de Witte de Withstraat. Een speciaal arrestatieteam van de politie haalde vier mannen uit hun auto en voerde ze geblinddoekt af. Het Openbaar Ministerie meldde later dat het om terreurverdachten ging: een Zweed en drie Nederlanders uit Vlaardingen, Delft en Gouda.

De Zweed was die dag aangekomen in Nederland, de politie was door een Zweedse opsporingsdienst over hem getipt omdat hij ‘mogelijk bij terrorisme betrokken zou zijn’. De vier hadden geen wapens bij zich, ook in hun woningen werden geen wapens aangetroffen. Er ‘was geen concrete dreiging van een aanslag’, meldde het OM toen en dat zegt ze nu nog steeds. Er blijken echter wel verontrustende chats te zijn gevonden tijdens het onderzoek, zo bleek vandaag tijdens een eerste voorbereidende rechtszitting.

In chats: 'war is coming'

Twee verdachten werden al snel weer vrijgelaten, de in Irak geboren Zweed (Altaf Y, 30) en de Vlaardinger (Secan A. , 21) zitten nog wel vast en kwamen vanmiddag voor het eerst voor. Justitie verdenkt hen ervan dat ze zich hebben aangesloten bij een jihadistische terreurgroep (IS of Al Qaeda) en dat ze een aanslag in Nederland aan het voorbereiden waren. Het bewijs daarvoor zit volgens het OM onder meer in een aantal chats. Daarin wordt gezegd ‘iets te willen doen in Rotterdam met Kerstmis’. Andere chats spreken over de wens martelaar te willen worden en stellen: ‘war is coming’ en ‘nog twee dagen’, dat laatste bericht wordt afgesloten met een emoticon van een engeltje. Het is nog onduidelijk tussen wie de chats precies werden uitgewisseld.

De Nederlander had al een testament gemaakt, stelt justitie. In het Engels is er een bericht dat zegt ‘want to be like the moroccon bro that killed the Dutch director’, een verwijzing naar de moord op Theo van Gogh door Mohammed B. En er is een notitieblok gevonden waarop onder meer staat: ‘hoe observeren’ ‘Wanneer’. En ‘Grote vriend’ en ‘kleine vriendjes (2x). Met die 'vrienden' zouden vuurwapens worden bedoeld.

Verrassende wending

Tijdens de zaak kwam Tamara Buruma, de advocaat van de Zweed, met een verrassende wending. Volgens haar is Altaf Y. juist bezig met het deradicaliseren van teruggekeerde Syriëgangers. Dat hij dat doet is, volgens haar, ook bekend bij de Zweedse overheid. Al wilde de Zweedse inlichtingendienst het niet tegenover haar bevestigen. ,,Daarnaast heeft hij een baan als ingenieur, hij verdiende 3000 euro per maand."'

Het OM stelt juist dat 'het de Zweedse opsporingsdienst was die ons erop wees dat de verdachte naar Nederland kwam'. ,,Zij zeiden niet: we kennen hem en er is niets aan de hand. Ze zeiden wel: we kennen hem als een IS-sympathisant en hij verzendt berichten die op een aanstaande terreurdaad kunnen duiden."

Altaf Y. verklaarde vanmiddag (in het Zweeds) in de rechtszaal dat hij alleen voor 2014 sympathie voor IS had. Daarna niet meer, onder meer door de verhalen van zijn familie in Irak. Hij kwam met Kerstmis naar Nederland om een meisje te ontmoeten en omdat hij hier een netwerk wilde opbouwen. ,,Ik zet me in voor de hulp aan wezen en vrouwen. Die zijn namelijk altijd het eerste slachtoffer in een oorlog." Advocate Buruma wil dat hij voorlopig wordt vrijgelaten en terug mag naar Zweden. De rechter besliste echter dat de Zweed  nog zeker drie maanden vast blijft zitten. 

Psychische problemen

De tweede verdachte, Secan A., verscheen niet op de zitting. Hij kampt met flinke psychische problemen. Het was ook bij hem dat het lijstje met de vreemde opsomming van 'kleine vriendjes, begraafmiddel en gasoline' werd gevonden. ,,Iemand met dergelijke psychische problemen, die zulke lijstjes maakt en instructievideo's over aanslagen heeft bekeken, daarvan vinden wij dat hij beter nog kan blijven vastzitten",stelde de officier van justitie. De rechtbank was dat met hem eens. 

Project A.

Opvallend was dat op kerstavond, na de arrestatie, op de Facebookpagina ‘Project A’  commentaren op en foto’s van de huiszoekingen bij de verdachten verschenen. Echtgenoten van de verdachten noemden die huiszoekingen ‘schandalig’. Project A. werd enkele jaren geleden opgezet door activisten die zich druk maken over de omstandigheden waaronder moslimverdachten worden vastgehouden op de terreurafdelingen van de gevangenissen in Nederland. 

Lees hieronder nog de tweets van onze verslaggever vanuit de rechtbank terug: