Volledig scherm
Voor de konikpaarden uit de Oostvaardersplassen is belangstelling uit het buitenland, zegt gedeputeerde Harold Hofstra, maar waar laat je een paar honderd edelherten? © ANP

Oostvaardersplassen: waar besluit de provincie Flevoland vandaag over?

Nog maar een paar jaar geleden golden de Oostvaardersplassen, mede dankzij de film De Nieuwe Wildernis, als de parel van Nederland. Sinds afgelopen winter is het gebied tussen Lelystad en Almere het meest verguisde stukje Nederland. Vandaag staan Provinciale Staten Flevoland voor hét besluit over de toekomst van de Oostvaardersplassen en de grote grazers. Hoe zit het ook alweer?

De Oostvaardersplassen bestaan al vijftig jaar, waarom neemt de provincie Flevoland vandaag pas een besluit over het beheer van dit gebied?
De provincie Flevoland heeft pas sinds 2017 zeggenschap over de Oostvaardersplassen. Tot die tijd lag de verantwoordelijkheid bij het Rijk en gold dat de natuur zoveel mogelijk haar gang mocht gaan. Direct na de overdracht hebben Provinciale Staten Flevoland op initiatief van VVD en SGP aangegeven een andere koers te willen varen met minder konikpaarden, Heckrunderen en edelherten - de grote grazers - en meer mogelijkheden voor recreatie. Oud-staatssecretaris Pieter van Geel werd gevraagd met deze uitgangspunten in het achterhoofd een advies uit te brengen over de Oostvaardersplassen.

Hoe luidt het advies van de commissie onder leiding van Pieter van Geel?
In het kort komt het erop neer dat Van Geel zegt dat het aantal grote grazers drastisch naar beneden moet. Hij heeft het voor de  korte termijn over een 'reset', waarbij het aantal grote grazers in een keer terug moet naar ongeveer 1100 dieren, een halvering ten opzichte van het aantal van eind maart. De reset is nodig om het gebied de kans te geven zich te herstellen. Voor de jaren erna hanteert Van Geel een voorlopig plafond van pakweg 1500 grote grazers. Tezelfdertijd adviseert hij met het oog op de Natura2000-doelstellingen van de bijna 1900 hectare grasland ongeveer 500 hectare te vernatten. Ook wil hij 300 hectare grasland gebruiken voor meer beschuttingsmogelijkheden voor de grazers, waardoor er bijna 1100 hectare grasland over blijft.  

Tekst gaat verder onder de foto

Volledig scherm
Oud-staatssecretaris Pieter van Geel adviseert op korte termijn een reset in de Oostvaardersplassen tot ongeveer 1100 grote grazers. © ANP

Staat de provincie Flevoland achter dit advies?
In grote lijnen heeft het college van Gedeputeerde Staten dit advies overgenomen. Heikel punt is de reset en vooral de vraag hoe? Het aantal konikpaarden en edelherten moet fors naar beneden - de kudde heckrunderen in de Oostvaardersplassen is eerder te klein dan te groot. Afschot is onontkoombaar, stelt Van Geel, maar dat vooruitzicht levert zowel politieke als maatschappelijke weerstand op. 

Wat is het alternatief voor de kogel?
Voor de konikpaarden is vangen en uitplaatsen naar het buitenland volgens gedeputeerde Harold Hofstra een serieus alternatief. Voor de edelherten ligt dit anders. Ten eerste omdat het er veel meer zijn en de wat nerveuze edelherten zich niet zo gemakkelijk laten vangen. Bijkomend probleem: wie zit er te wachten op een paar honderd edelherten uit Flevoland? Gedeputeerde Hofstra wil het liefst afschot voorkomen, maar erkent ook dat dit bij gebrek aan alternatief weleens lastig kan zijn.

Tekst gaat verder onder de foto

Volledig scherm
De gemoederen liepen afgelopen winter bij tijd en wijle aardig op. Meermaals werd in de Oostvaardersplassen of bij het provinciehuis in Lelystad een demonstratie gehouden. © ANP

Hoe kan worden voorkomen dat de kuddes in de toekomst weer veel te groot worden?
Daarover verschillen de meningen. Van Geel zegt dat Staatsbosbeheer actief moet beheren, aanvankelijk gericht op het plafond van 1500 dieren. Nu geldt voor de koude periode dat dieren waarvan gedacht wordt dat ze te zwak zijn om de winter door te komen worden afgeschoten. Dit vroeg-reactieve beheer kwam afgelopen maanden onder vuur te liggen. Doordat er vanwege de voorgaande zachte winters bijzonder veel grote grazers waren in het najaar en deze winter aanvankelijk nat en later venijnig koud was, heeft Staatsbosbeheer een duizelingwekkend aantal grote grazers van ruim 3000 doodgeschoten.  Herhaling van dit scenario moet koste wat het kost voorkomen. Er zijn maatschappelijke groeperingen en politieke partijen die heil zien in de prikpil voor de grote grazers. Niet elke deskundige is er echter van overtuigd dat dit haalbare kaart is. 

Na het politieke besluit van vandaag keert de rust terug in de Oostvaardersplassen?
Dat is maar zeer de vraag. Meer dan ooit was er het voorbije half jaar maatschappelijke onrust over het welzijn van de grote grazers in de Oostvaardersplassen. Het leidde onder meer tot wilde bijvoeracties, bedreigingen aan het adres van boswachters, bestuurders en tegenstanders en herhaaldelijke demonstraties. Een deel van de actievoerders is bijzonder fanatiek en heeft aangegeven pas te rusten als de laatste grote grazer uit het gebied is. De kans dat de provincie Flevoland hiertoe vandaag besluit is vrijwel nihil. En dan staat op korte termijn ook nog de reset van het aantal grote grazers voor de deur, met kort daarop vermoedelijk alweer de eerste winterkou. De kans dat het komende winter rustig blijft is klein. 

Volledig scherm
Ooit waren de Oostvaardersplassen de trots van Flevoland, misschien zelfs wel van Nederland, maar thans heet het gebied in de volksmond eerder de Doodsvaardersplassen. © ANP