Volledig scherm
© AD

Ouders zetten leraren onder druk voor VWO-advies

Basisscholieren uit groep 8 krijgen steeds vaker ten onrechte een vwo-advies. Dat blijkt uit onderzoek van onderwijssocioloog Jaap Dronkers. Vooral hoogopgeleide ouders zetten leraren onder druk om hoger te adviseren voor de middelbare school, stelt hij.

Quote

De meeste leerkrach­ten staan sterk in hun schoenen

Petra van Haren

Een cursus volgen om leraren op de basisschool effectief te kunnen beïnvloeden. Hoogleraar Jaap Dronkers schetst een zwart scenario van hoe ver ouders straks gaan om hun kind zo hoog mogelijk te laten instromen op de middelbare school. Nu het voortgezet onderwijs niet meer mag selecteren op basis van Cito-resultaten, ligt alle druk bij de leerkracht. Dronkers: ,,Het is wachten op het eerste geval van omkoping.''

Vanaf dit jaar is het advies van de basisschool leidend bij de doorstroming naar het voortgezet onderwijs. Dat advies komt vóór 1 maart, pas een maand later doen de leerlingen de eindtoets van Cito of een andere instantie. Alleen als die score hoger uitvalt dan het advies, kan dat nog worden aangepast. Bij een lagere score gebeurt dat niet.

Gevolgen
Dit krijgt gevolgen, voorspelt Dronkers, onderwijssocioloog aan de universiteit van Maastricht. De afgelopen 4 jaar is het verschil tussen de Cito-score van een kind in groep 8 en het advies van de school steeds groter geworden. Als dat objectieve toetsmiddel pas na het advies voorhanden is, zullen de twee scores volgens hem nog verder uit elkaar lopen. Meer kinderen die het niveau van het vwo niet aankunnen, komen daar toch terecht. Meer kinderen zullen uitvallen in de eerste klassen.

Ook dreigt de situatie dat scholen het niveau van het vwo aanpassen aan de minder begaafde leerlingen. ,,Een vwo-diploma is in dat geval over 10 jaar veel minder waard dan nu.''

Verhogen
,,Hooggeschoolde ouders,'' stelt Dronkers, ,,zullen beter in staat zijn het advies voor hun kinderen te verhogen. Cito-trainingen voor leerlingen worden vervangen door een 'hoe overtuig ik leerkrachten-cursus' voor ouders.''

Petra van Haren, voorzitter van de Algemene Vereniging Schoolleiders, gelooft niet dat basisscholen zich eventjes laten inpakken door mondige ouders. ,,De risico's die Jaap Dronkers ziet, zien wij ook. Het is goed dat hij waarschuwt en iedereen alert maakt. Maar zo ernstig als hij het schetst, is het niet en wordt het niet. Op een basisschool wordt een kind 8 jaar lang gevolgd en getest. Het schooladvies wordt door een heel team gegeven. Sommige ouders zijn kritisch, sommige oefenen druk uit en daar hebben leraren last van. Een aantal laat zich beïnvloeden. Maar de meeste staan sterk genoeg in hun schoenen.''

Uit een onderzoek dat de onderwijsinspectie in oktober publiceerde blijkt dat ongeveer 75 procent van de leerlingen in de derde klas van het voortgezet onderwijs op het niveau zit dat de basisschool adviseerde. Tien procent zit hoger, vijftien procent lager.

De PO-raad, de koepel voor het basisonderwijs, herkent zich ook niet in de waarschuwing van Dronkers. Terwijl volgens de onderwijsinspectie toch 44 procent van de scholen druk van ouders zegt te ervaren. ,,De inspectie stelt dat het schooladvies zorgvuldig tot stand komt,'' zegt een woordvoerster. ,,Zelfs onder druk van ouders. Heb je dan liever dat de Cito-toets leidend is? Dat is een momentopname, wij hebben de hele film.''

Rekenen
Dat vindt Van Haren ook. ,,Dat het schooladvies soms hoger is dan de Cito-score, betekent niet dat verkeerd wordt geadviseerd. De afgelopen jaren was de Cito-toets nogal talig, zelfs bij de rekenopdrachten. Iemand die goed is in rekenen, kwam zo niet altijd goed uit de verf. Dan heeft de leraar een beter beeld.''

De VO-raad, die het voortgezet onderwijs vertegenwoordigt, vindt ook dat Dronkers wat ver gaat. ,,Niemand, op de laatste plaats de leerling, heeft baat bij een te hoog of een te laag advies. Als het schooladvies is gebaseerd op het leerlingvolgsysteem, dan is de kans op een te hoog advies kleiner en kunnen leraren het beter onderbouwen.''

Dronkers wil niet zo ver gaan dat alleen naar de Cito-score wordt gekeken. ,,Het advies van de leraar is waardevol. Ik pleit niet voor afschaffing, maar dat oordeel zou geen belangrijker rol moeten krijgen dan de toetsscore. Die is objectief. Een leraar is gemakkelijk te beïnvloeden. Bovendien hebben scholen er zelf belang bij dat zij meer leerlingen naar het vwo kunnen sturen. Dan worden zij aantrekkelijker.''