Volledig scherm

‘Pas op voor armoede door gasprijs’

De kosten van de omschakeling naar schone energie mogen niet op burgers worden afgewenteld. In wijken met veel oude huizen dreigt klimaatarmoede te ontstaan, waarschuwen de Nederlandse gemeenten, die een enorme kluif krijgen aan de uitvoering van het klimaatakkoord

Volledig scherm
Berend de Vries (D66) © joris buijs / pve

Vooral in wijken met slecht geïsoleerde huizen en veel bewoners met lage inkomens is dat een risico, zegt de Tilburgse wethouder Berend de Vries, die namens alle 380 gemeenten in Nederland bij het klimaatberaad zat. Daarin is afgesproken dat gas duurder wordt om de overstap naar schonere warmtebronnen te stimuleren.

,,Het is de vraag of iedereen de benodigde investeringen kan betalen. Voor woningeigenaren komen daar weliswaar gebouwbonden leningen voor beschikbaar,  maar in veel buurten zullen inwoners moeten wachten op de aanleg van gemeentelijke warmtenetten. In wijken die niet meteen aan de beurt zijn, kan de gasrekening komende jaren flink oplopen. Dat kan bij specifieke groepen tot klimaatarmoede leiden'', zegt De Vries, voorzitter van de commissie Milieu, Energie en Mobiliteit van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Hij waarschuwt dat de problemen dan op het bordje komen van gemeenten, die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de bijstand. 

Gemeenten krijgen er een flink takenpakket bij, is afgesproken in het klimaatakkoord. Zij moeten zorgen dat alle huizen en gebouwen van het gas af gaan én dat genoeg wind- en zonnestroom wordt opgewekt om fossiele energie te vervangen. De Rijksoverheid brandt zijn vingers niet aan de kwestie waar al die windmolens en zonneparken moeten komen. Het land wordt opgedeeld in dertig regio's die dat zelf moeten uitvechten. In een interview met deze site licht De Vries de wensen van de gemeenten toe.

De uitvoering van het energieakkoord uit 2013 loopt vertraging op doordat omwonden geen windmolens in hun achtertuin willen. Ook de protesten tegen zonneparken nemen toe. Gaat het wel lukken? 
,,Wij denken van wel, zo lang je omwonenden er maar bij betrekt. Door deel te nemen aan energiecoöperaties kunnen ze mede-eigenaar worden van een windmolen of zonnepark en van de opbrengsten profiteren. Bij het vorige energieakkoord heeft de Rijksoverheid de fout gemaakt om per provincie te bepalen hoeveel windmolens er moeten komen. Daar zijn wij niet gelukkig van geworden. Wij kunnen onze inwoners meenemen in het beslisproces: leggen we heel veel weilanden en daken vol zonnepanelen of kiezen we voor twee windmolens? Zo krijg je draagvlak, dat voorkomt juridische procedures. We zouden zelfs weleens verrast kunnen worden door alle plannen voor windmolens en zonne-energie die van onderop komen; van lokale bedrijven, boeren en burgers.''

Waarom die dertig nieuwe energieregio's? Is het niet handiger als de bestaande gemeenten bepalen waar die windmolens komen?
,,Voor een goede inpassing in het landschap kun je dat beter op grotere schaal doen. In plaats van her en der een windmolen kun je er dan een heleboel langs een snelweg plaatsen. Ook warmtenetten gaan over gemeentegrenzen heen. In mijn eigen stad, Tilburg, zouden we graag woonhuizen verwarmen met restwarmte van een glasfabriek die net over de grens met Dongen staat. Tenslotte speelt mee dat kleinere gemeenten niet genoeg deskundigheid in huis hebben. Grotere provincies als Noord-Brabant en Gelderland zullen daarom in vier energieregio's worden verdeeld. Flevoland en Utrecht krijgen er waarschijnlijk een die de hele provincie omvat.''