Volledig scherm
© gratis

Peuterspeelzalen worden gezonder

Geen diksap, maar water drinken. Genoeg bewegen, zowel binnen als buiten. Groen op het speelplein. Het lijken open deuren om kinderen van jongs af aan een gezonde leefstijl mee te geven. Toch valt er een wereld te winnen in de kinderopvang. Het RIVM Centrum Gezond Leven en Voedingscentrum gaan volgend jaar honderden pedagogisch medewerkers trainen om hun kinderdagverblijven en peuterspeelzalen gezonder te maken.

Kinderopvanglocaties staan letterlijk in de rij om hun leidsters te laten bijspijkeren. Want hoewel er al veel gebeurt om de kleintjes zo gezond mogelijk te laten opgroeien, kan het beter. ,,We zijn hier bijvoorbeeld luier dan in de Finse kinderopvang. Onze kinderen zitten 53 procent van de tijd, moeten veel wachten en worden tijdens het spel onvoldoende gestimuleerd om nog actiever te bewegen,’’ constateert Ruben Fukkink, hoogleraar Kinderopvang aan de UvA.

In een tijd dat meer jonge kinderen te dik zijn, is gezondheid een hot thema op de kinderdagverblijven en peuterspeelzalen. Een gezonde leefstijl valt of staat echter nog te vaak met de voorkeuren van pedagogisch medewerkers. Met het project Gezonde Kinderopvang hopen het RIVM Centrum Gezond Leven en Voedingscentrum dat de kinderopvang àltijd let op onder meer de voeding, beweging en omgeving van de kleintjes. ,,Kinderopvanglocaties moeten echt in hun beleid opnemen hoe ze een gezonde leefstijl willen neerzetten, zodat ze daar niet slechts een maand mee werken, maar ook volgend jaar nog,’’ verklaart Paula Speetjens, waarnemend projectcoördinator Gezonde Kinderopvang van het RIVM.

Zon
Het idee is dat leidsters een training volgen, waarin ze bijvoorbeeld nadenken over het blootstellen van kinderen aan de zon, een goede hygiëne en het voorkomen van ongevallen. Die zogenoemde coaches Gezonde Kinderopvang moeten vervolgens hun collega’s bijspijkeren en zorgen dat er beleid komt.

Uit een proefjaar op tien kinderdagverblijven en drie brede scholen blijkt dat op elke locatie wel iets valt te verbeteren. Zelfs als ze al veel energie steken in het verbeteren van de gezondheid.

Renate Aarts van Kindercentrum Petito’s in het Brabantse Dongen kan dat beamen. Voeding en bewegen staan bij deze locatie al een paar jaar hoog op de agenda. Desondanks besloot de opvang mee te doen aan de proef Gezonde Kinderopvang. En wat blijkt? Er konden tóch nog dingen beter. ,,We gaven bijvoorbeeld lange vingers. Daar zitten misschien weinig calorieën in, maar ze zijn versuikerd. Die hebben we geschrapt. Ook is het nu heel normaal om tussen de middag groente op het brood te doen,’’ illustreert Aarts, die zelf de training volgde.

Bovendien letten de pedagogisch medewerkers nog beter op de beweging die de kleintjes krijgen. Eerlijk is eerlijk, dit kindercentrum heeft een sportzaal waarvan andere opvanglocaties slechts kunnen dromen. De kinderen kunnen er parcourtjes afleggen, dansen en met ballen spelen. ,,We hebben allerlei activiteiten bedacht waar de leidsters uit kunnen putten,’’ vertelt Aarts. ,,Want terwijl de ene collega 80 ideeën heeft over wat ze met een bal kan doen, heeft de andere er 10.’’ Op beweegkaarten kunnen ze nu allemaal uiteenlopende activiteiten vinden om de kinderen te blijven uitdagen.

Volledig scherm
© Marieke Henry

Op andere terreinen is er voor Petito's nog een wereld te winnen, bijvoorbeeld op het gebied van media-opvoeding. Hoe leren ze de oudere kinderen omgaan met mobiele telefoons? Hoe wil de opvang zelf tablets inzetten bij de kleintjes? Volgens de Gezonde Kinderopvang hoort ook dat thema bij een gezonde leefstijl. Aarts: ,,In onze buitenschoolse opvang lopen al kinderen met mobieltjes. We begeleiden ze liever goed bij het gebruik.’’

Niets opgelegd
Om de leefstijl van kinderen daadwerkelijk gezonder te maken, hopen het RIVM Centrum Gezond Leven en Voedingscentrum ook de ouders te bereiken. Dat blijkt echter nog een lastig punt. De opvanglocaties die dit jaar proef draaiden, merken dat ouders vooral niets opgelegd willen krijgen.

Quote

Je zult nooit iedereen bereiken, maar pedago­gisch medewer­kers zijn vaak een eerste vraagbaak voor ouders

Karen van Drongelen

In de kinderopvang is dat een bekend fenomeen, weet hoogleraar Fukkink. ,,Nederlandse ouders zijn er niet zo gek op om te worden aangesproken op hun opvoeding.’’

Met de Gezonde Kinderopvang leren pedagogisch medewerkers ouderavonden te houden. Bovendien kunnen ze haal- en brengmomenten gebruiken om een onderwerp te bespreken. ,,Je zult nooit iedereen bereiken, maar pedagogisch medewerkers zijn vaak een eerste vraagbaak voor ouders,’’ aldus Karen van Drongelen, projectleider vanuit het Voedingscentrum. Speetjens: ,,Op de groep hebben kinderen soms andere gewoonten dan thuis, zoals water drinken. Pedagogisch medewerkers kunnen ouders helpen dat ook thuis aantrekkelijker en vanzelfsprekender te maken.’’

Oudervereniging Boink hoopt vooral dat de gezonde leefstijl niet alleen doordringt tot de ambitieuze kinderopvanglocaties, maar juist ook bij de ‘achterblijvers’. ,,Van een deel van de opvang hebben we geen goed beeld bij wat die doet. Daar zit mijn zorg. Ik hoop dat gezondheid een aandachtspunt tijdens de controles van de GGD wordt,’’ reageert voorzitter Gjalt Jellesma.