Portret van de politiek leider van het CDA, Sybrand Buma.
Volledig scherm
Portret van de politiek leider van het CDA, Sybrand Buma. © Pim Ras Fotografie

'Plan van de VVD voor arbeidsmarkt is asociaal'

De arbeidsmarktplannen van de VVD zijn asociaal, stelt CDA-leider Buma. In de aanloop naar de verkiezingen lijken de voormalige partners op rechts steeds verder uit elkaar te groeien.

Quote

Het recht van de sterkste wijs ik af. Wij gaan voor het collectief

Sybrand Buma

Toch raar, sneert Sybrand Buma (CDA). ,,Rutte roept dat iedereen die zich niet normaal gedraagt, het land uit mag. Maar als je een goedkope buitenlandse werknemer bent die Nederlandse werknemers verdringt, mag je er wel in.''

De CDA-lijsttrekker keert zich tegen de arbeidsmarktplannen van de VVD. Waar beide partijen elkaar in het verleden makkelijk konden vinden, slaan Buma en de zijnen nu een andere, meer linkse kant op. ,,Ik kijk naar buiten. Er is een groot gevoel van onrechtvaardigheid dat mensen momenteel meer raakt dan een gebrek aan economische vooruitgang. De VVD kiest voor nog meer individualisering, wij gaan voor meer collectief. Het recht van de sterkste, dat wijs ik af."

Sybrand Buma (CDA) tijdens een debat waarin de Tweede Kamer.
Volledig scherm
Sybrand Buma (CDA) tijdens een debat waarin de Tweede Kamer. © ANP

Wat ziet u als u naar buiten kijkt?
,,Dat er iets speelt in het land wat over het hoofd wordt gezien. Er is veel boosheid. Die wordt voor een groot deel gevoed door de problemen op de arbeidsmarkt. Die is niet rechtvaardig meer. Het kabinet schermt met macrocijfers dat de werkgelegenheid weer groeit. Maar op micro- niveau merken mensen dat daar meer onzekerheid voor in de plaats is gekomen. Kijk naar de afgelopen maanden: massaontslagen bij banken, verzekeraars. Dat zijn mensen die ooit trots naar hun werk gingen en een hypotheek hebben. Zij zijn alle zekerheden kwijt. Daarvoor in de plaats komen er steeds meer zzp'ers. Een zzp-baan is leuk als je partner een vaste baan heeft en het niet erg is als je de ene maand wat minder inkomen hebt dan de andere. Maar als je kostwinner bent en je hebt te weinig geld om te sparen, geen arbeidsongeschiktheidsverzekering, je bouwt geen pensioen op en je kinderen gaan studeren, dan is dat gewoon een probleem.''

Wat verwijt u de VVD dan?
,,De VVD wil die onrechtvaardigheid nog veel verder vergroten. Ze willen cao's niet langer algemeen verbindend verklaren; dat vind ik asociaal. Het lijkt een technisch detail, maar het heeft verstrekkende gevolgen. Nu bepalen werkgevers en vakbonden samen in een sector wat de minima zijn, bijvoorbeeld hoe hoog de laagste loonschalen zijn. De overheid legt dat aan alle bedrijven in die sector op. Als je dat loslaat, krijg je Wild West, verklaar je werknemers vogelvrij. Neem het voorbeeld van de bouwvakker. Het minimumloon voor een hulpvlechter is nu 13,09 euro per uur. Dat is bepaald in de cao. Als je die loslaat, hoeft een werkgever nog maar het wettelijk minimumloon te betalen. Dat is maar 8,96 euro per uur, ofwel 165 euro per week. Dat scheelt zo iemand dus een derde van zijn loon!''

Maar nu gaat u ervan uit dat werkgevers hun werknemers een poot willen uitdraaien.
,,Werkgevers vertellen mij zelf ook dat ze niet van het huidige systeem af willen. Want ze weten dat als je dat wél doet, er altijd een bedrijf is dat wel de lonen verlaagt en zo goedkoper kan werken en contracten afpakt. Dan worden andere werkgevers gedwongen om te volgen. We krijgen dan een race to the bottom. De werkgever met hart voor zijn personeel wordt de pineut. En de werknemer helemaal. Wie een gezin moet onderhouden, kan dat vaak niet doen voor 8,96 euro per uur. Maar wat zegt de VVD? Die wil het ook nog makkelijk maken om mensen te ontslaan! Dus als je weigert voor dat lage loon te werken, word je vervangen door een Pool die het wel voor dat salaris wil doen.''

De vaste baan voor het leven is niet meer van deze tijd, is lang geroepen door partijen. Ook door het CDA.
,,Het beeld van allemaal blije zzp'ers die lekker voor zichzelf beginnen, klopt niet. Veel mensen worden nu na een lang vast dienstverband gedwongen ondernemer te worden. Je moet concurreren met anderen op uurtarief. Straks zijn die mensen 50, worden ze arbeidsongeschikt en hebben ze niks. Het is de taak van de politiek om mensen die er niet voor kiezen zzp'er te worden, te beschermen. Tegelijk zeg ik ook eerlijk dat de baan voor het leven niet bestaat. Vakbonden moeten niet altijd willen inzetten op loonsverhoging in een cao. Het is belangrijker dat mensen worden geschoold zodat ze later eventueel een andere baan kunnen vinden als het nodig is.''

Het CDA wil ook het ontslagrecht versoepelen.
,,Maar niet door de cao van tafel te vegen! We moeten het aantrekkelijk maken voor bedrijven mensen vast aan te nemen. Bijvoorbeeld door kleine bedrijven niet meer twee jaar op te laten draaien voor de kosten als een werknemer ziek wordt. En door het mogelijk te maken langere deeltijdcontracten af te sluiten, bijvoorbeeld voor vijf jaar. Dat geeft altijd nog meer zekerheid dan een flexbaan.''

Wordt het moeilijk voor u om straks te regeren met de VVD?
,,Vóór de vraag opkomt wie met wie moet gaan regeren en hoe, stel ik de vraag: wat wil je? Nou, laat de VVD dan maar uitleggen dat een arbeidsmarkt zonder cao's alleen maar goed is. Dan win ik."

Het CDA heeft altijd een natuurlijke voorkeur voor een centrumrechts kabinet.
,,Ik heb geen natuurlijke voorkeur om te regeren met de VVD. Vroeger was het misschien zo dat het CDA kon beslissen of een kabinet over links of over rechts ging. Zo zit het politieke landschap niet meer in elkaar."

Uw verhaal over de arbeidsmarkt sluit prima aan bij dat van de PvdA.
,,De PvdA wil te veel terug naar vroeger. Daar geloof ik niet in. Maar als het gaat om Oost-Europeanen die in Nederland onder de prijs kunnen werken, dan trekken we aan dezelfde kant van het touw. Wij willen ook dat zij hier geen Nederlandse werknemers komen verdringen. Maar PvdA-minister Lodewijk Asscher heeft wel vier jaar de kans gehad daar iets aan te doen en is daar niet in geslaagd. Dat vind ik bijzonder pijnlijk."

Asscher kreeg nul op rekest in Europa. Een CDA'er op die post had het verzet van Oost-Europese lidstaten wel kunnen breken?
,,Asscher had er eerder aan kunnen beginnen. Maar ik heb meer moeite met de VVD die zegt: laten we niks veranderen aan die Europese richtlijn en de loper uitleggen voor goedkope Polen en Bulgaren.''