Volledig scherm
Geert Wilders

'Pr-kanon Wilders kan nog zeker 10 jaar door'

Tijd voor taart bij de PVV, de partij viert vandaag zijn tiende verjaardag. Meermaals werd het politieke einde van Geert Wilders voorspeld, maar zijn partij bleef altijd overeind. En dat zal over 10 jaar nog zo zijn, voorspellen mede- en tegenstanders in de politiek. 'Hij móet wel doorgaan.'

Quote

Hij voldeed aan geen enkele regel die voor andere partijen wel gelden

Koen Vossen

Daar zat hij dan. In een veredelde bezemkast van het Kamergebouw. Slechts een telefoon op het verder lege bureau, in een kamer zonder ramen. Met ruzie vertrokken uit de VVD had Geert Wilders in september 2004 slechts een droom over een eigen partij. Op 22 februari 2006 werd die werkelijkheid, toen hij zijn Partij voor de Vrijheid registreerde bij de Kiesraad.

10 jaar later is de PVV niet meer weg te denken uit de vaderlandse politiek. Als vijfde partij in het parlement, als voormalig gedoogpartner van een kabinet én als populairste in de opiniepeilingen. ,,Het heeft lang geduurd voordat duidelijk werd dat Wilders het vacuüm op rechts zou opvullen,'' zegt politiek historicus Koen Vossen, die veel studie deed naar de PVV. ,,Even leek Verdonk het te gaan doen, of een van de erfgenamen van Pim Fortuyn als Marco Pastors. Wilders werd niet meteen gezien als dé kandidaat. Hij voldeed immers aan geen enkele regel die voor andere politieke partijen wel gelden.''

Nu de eerste 10 jaar zijn verstreken, heeft Belgisch politicus Filip Dewinter - collega op de rechterflank - des te meer vertrouwen in de komende 10 jaar voor de PVV. De voorman van Vlaams Belang voerde al vanaf het begin gesprekken met Wilders.

Quote

Wilders houdt alles in eigen hand. Dat is zijn succes

Filip Dewinter
Volledig scherm
Michael Heemels © ANP


Drie steden

Hun eerste gesprek was toen Wilders overwoog voor het eerst mee te doen aan de gemeenteraadsverkiezingen in Nederland. ,,Hij wilde advies.'' Dewinter drukte hem op het hart niet te hard van stapel te lopen. De PVV kende al een hele reeks voorgangers die het allemaal niet hadden gered, met de LPF als bekendste voorbeeld. ,,Ik heb toen gezegd: Geert, kies voor een stuk of drie steden waar je een kader kunt vinden dat je kunt vertrouwen en waarvan je weet dat je kans hebt om veel stemmen te halen. Niet meteen overal meedoen.''

De manier waarop Wilders zijn partij strak houdt, is zijn kracht, vindt Dewinter. ,,Dat is wat hij voorheeft op Pim Fortuyn, die uiteindelijk niet goed bleek te kunnen organiseren. Wilders houdt alles in eigen hand. Dat is zijn succes.''

Zodra de PVV begon te groeien, ze ging meedoen in alle provincies en de partij meer zetels in de Tweede kamer kreeg, ging het mis. De ene na de andere PVV'er raakte in opspraak. Vorige week nog bekende Wilders' rechterhand Michael Heemels dat hij gemeenschapsgeld gestolen had om zijn 'drank- en drugsgebruik' te bekostigen.

Quote

Het is een ijzeren regel dat een partij alleen overleeft als ze personeel en poen heeft. Allebei is een probleem bij Wilders

Koen Vossen

Schandaal
Ook dit schandaal heeft echter geen invloed op de populariteit van de PVV, blijkt uit alle peilingen. Dewinter snapt dat wel. De PVV is Geert Wilders, de rest is bijzaak. ,,Zolang hij zelf niet in het gedrang komt, blijft de PVV bestaan.''

Vossen vindt dat fascinerend. ,,Andere partijen verliezen aanhang door intern gedoe. De PVV niet. En zo zijn er meer regels niet van toepassing op de PVV. Het is een ijzeren regel dat een partij alleen overleeft als ze personeel en poen heeft. Allebei is een probleem bij Wilders. Er is nog geen geld voor een fatsoenlijk campagnefilmpje en op verkiezingsbijeenkomsten blaast hij nog net niet zelf de ballonnen op. Maar hij heeft één ding wel: publiciteit. En daar leeft hij op.''

Volgens Vossen is Wilders meer een mediastrateeg dan een politicus. Hij werkt via een andere logica en dat is waarom andere politici zo moeilijk grip op hem kunnen krijgen. Hij roept vergaande dingen, genereert aandacht, daar reageren mensen boos op en zo genereert hij nog een keer aandacht door te stellen dat hij niet mag zeggen wat hij wil. ,,Het is dezelfde strategie die iemand als Donald Trump nu ook gebruikt. Je kunt er jaren mee doorgaan. Alleen zal het lastig worden als hij ooit nog eens echt macht wil uitoefenen. Als je zo veel mensen beledigt, wil niemand een coalitie met je sluiten.''

Nadeel is dat de partij alleen op hem leunt. Zodra Wilders stopt, stopt ook de PVV, denkt politicoloog Meindert Fennema. ,,Als hij morgen stopt of iemand schiet hem dood, dan is het over met de PVV. Je ziet ook bij andere partijen dat het steeds meer om de leider draait, maar bij de PVV is dat het sterkst.''

Quote

Hij wordt zo zwaar beveiligd. Hoe kan hij ooit nog rustig leven buiten de politiek?

Koen Vossen

Geaccepteerd
Voormalig PVV-senator Ronald Sørensen weet dat zo net nog niet. Hij zag hoe de LPF ineenstortte na de moord op Pim Fortuyn. ,,Aan de andere kant zeg ik: Leefbaar Rotterdam is er nog steeds als stevige partij. Waarom zou dat bij de PVV niet kunnen zonder Wilders?''

Bovendien zegt hij te merken dat het steeds meer geaccepteerd wordt om te zeggen dat je PVV'er bent. ,,Leefbaar Rotterdam werd ook eerst met de nek aangekeken. Nu hoor ik ambtenaren gewoon zeggen dat ze erop stemmen. Dat merk ik ook met de PVV.''

En als het de PVV niet is, dan wel een andere partij, voorspelt Fennema: ,,De electorale achterban blijft er gewoon. De favoriete thema's van de PVV worden alleen maar groter: het vluchtelingenvraagstuk, de EU. Op die thema's kan een succesvolle protestcampagne gevoerd blijven worden. Zo bezien kan hij nog jaren vooruit.''

Wie volgt Wilders op?
Wel zal Wilders de komende 10 jaar moeten nadenken over zijn opvolging, zegt Dewinter. Op dit moment ziet hij niemand binnen de partij die dat zou kunnen. Weliswaar lopen er kundige mensen rond als Martin Bosma, vindt hij, 'maar die kunnen nog niet tot aan Geerts kuiten reiken'.

,,Geen enkele leider kan 20 tot 30 jaar mee. Uiteindelijk komt er altijd slijtage. Kijk naar Jean-Marie Le Pen. Maar dat is nu nog lang niet aan de orde bij Geert.''

Dat denkt Vossen ook. ,,Politici als Wilders gaan lang door. Kijk naar Jan Marijnissen. Mensen die de partij zelf hebben opgezet en niet kunnen loslaten. Bovendien heeft Wilders geen alternatief. Hij wordt zo zwaar beveiligd. Hoe kan hij ooit nog rustig leven buiten de politiek? Voor hem wacht over 10 jaar geen baan als burgemeester. Hij móet wel doorgaan.''

Volledig scherm
Wilders in 2006, voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen © ANP

10 jaar PVV

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement