Zittingszaal D van het zwaarbeveiligde complex is vanaf 9 maart het toneel van het MH17-proces.
Volledig scherm
Zittingszaal D van het zwaarbeveiligde complex is vanaf 9 maart het toneel van het MH17-proces. © Koen Voskuil

Rechtbank geeft kijkje in de keuken: proces rond MH17-drama wordt ongekend groot

Het zwaarbeveiligde Justitieel Complex Schiphol in Badhoevedorp wordt vanaf 9 maart de basis van het internationale MH17-proces. Het hele proces is straks rechtstreeks te volgen. De Haagse rechtbank, die over de vliegramp met 298 doden zal oordelen, geeft alvast een kijkje in de keuken. 

In een betonnen kolos op een winderige uithoek van Schiphol verzamelt zich vanaf 9 maart komend jaar een klein leger van juristen, bezoekers en journalisten om het proces rond de aanslag op vlucht MH17 te volgen. De rechtbank Den Haag - die zich over de zaak buigt - is al druk bezig met de logistieke puzzel rond het proces, zegt projectleider Jan van Steen, senior rechter bij de Haagse rechtbank, maar niet inhoudelijk betrokken.

Bij de raketaanslag op de vlucht van Malaysian Airways op 17 juli 2014 kwamen 298 mensen om van tien nationaliteiten. Het MH17-proces wordt dan ook geen proces zoals alle andere. Anders dan gebruikelijk wordt het hele proces door een regisseur in beeld gebracht. Via een livestream op courtmh17.com is alles integraal te volgen. Nabestaanden krijgen allen spreekrecht, maar kunnen ervoor kiezen niet in beeld te komen.

Enorme toestroom

Omdat het Paleis van Justitie in de hofstad de toestroom niet aankan, worden de zittingen in Badhoevedorp gehouden. Er moet zelfs een perscentrum naast de rechtbank worden gebouwd om internationale media te kunnen ontvangen. Daar wordt ruimte ingericht voor 500  journalisten en komen 300 werkplekken. In de persruimte zijn de zittingen op een groot scherm te volgen. 

Zittingszaal D van het zwaarbeveiligde complex wordt de plek van de rechters, het Openbaar Ministerie (OM), advocaten, verdachten (indien aanwezig), nabestaanden en een beperkt aantal journalisten. Bij de zittingen zullen ook internationale waarnemers aanwezig zijn. Wie de zittingen wil bijwonen, moet om de veiligheid te kunnen waarborgen door een zogenoemde scanstraat.

De extra beveiligde rechtbank op Schiphol.
Volledig scherm
De extra beveiligde rechtbank op Schiphol. © ANP

Nieuwe wetten

Om de verdachten van het drama in Nederland te kunnen berechten, moesten nieuwe wetten worden aangenomen. Vanwege het internationale karakter kunnen rechters nu bijvoorbeeld toestaan dat delen van het proces in het Engels worden gevoerd, zoals wanneer buitenlandse nabestaanden van hun spreekrecht gebruikmaken. Ook kan er videoconferentie worden ingezet, wanneer getuigen niet fysiek aanwezig zijn.

In totaal zullen drie rechters en twee reserverechters zich buigen over de aanklacht: het laten verongelukken van vlucht MH17 en daarmee de moord op de bijna 300 inzittenden van het toestel. Tussen maart 2020 en maart 2021 zijn verschillende periodes gereserveerd voor de zittingen. Te weten 9 tot en met 13 maart, 23 tot en met 27 maart, 8 juni tot en met 3 juli, 31 augustus tot en met 13 november, en 1 februari tot en met 26 maart 2021.

Moordverdachten

De eerste zittingen zullen inventariserend zijn. In die fase wordt gekeken welke verdachten er ter zitting zullen verschijnen, welke advocaten er zullen optreden, wat zij vinden van de beschuldigingen en hoe het staat met het opsporingsonderzoek van het OM. Vervolgens wordt gekeken hoeveel nabestaanden zich willen uitspreken en hoeveel vorderingen er zijn te verwachten. Pas daarna kan een inhoudelijke behandeling van start gaan. 

Onderzoek door Nederland, Maleisië, België en Oekraïne, naar de oorzaak van de ramp met de MH17 bracht een viertal verdachten in beeld. Het OM vervolgt drie Russen en een Oekraïner voor het neerhalen van het passagierstoestel. Allen worden verdacht van moord. Het gaat om rebellenleider Igor Girkin, zijn rechterhand Sergej Doebinski, diens assistent Oleg Poelatov en garnizoenscommandant Leonid Chartsjenko.

Het OM vervolgt drie Russen en een Oekraïner voor het neerhalen van vlucht MH17.
Volledig scherm
Het OM vervolgt drie Russen en een Oekraïner voor het neerhalen van vlucht MH17. © REUTERS
  1. Bizar jubileum: Bijenkorf bestaat 150 jaar, maar winkels zijn gesloten
    PREMIUM

    Bizar jubileum: Bijenkorf bestaat 150 jaar, maar winkels zijn gesloten

    De Bijenkorf, ’s lands laatste volledige warenhuis, bestaat dit jaar 150 jaar. Wat een groot winkelfeest had moeten worden, lijkt door de coronacrisis uit te draaien op een deceptie. Ga maar na: in de 150-jarige historie van de Bijenkorf is het nooit eerder voorgekomen dat de winkels zo lang dicht waren. ,,We zijn één keer een halve dag gesloten geweest tijdens de februaristaking in 1941’’, aldus een woordvoerder.