Volledig scherm
De afvalverbrandingsinstallatie in Rijnmond. © Lex Van Lieshout

Rechter stelt Milieudefensie in ongelijk in zaak om vieze lucht

De rechtbank in Den Haag constateert vandaag dat Nederland niet op tijd voldeed aan de grenswaarden voor vieze lucht. Toch stelt de rechter Milieudefensie in het ongelijk in de zaak tegen de Staat om schonere lucht.

De rechtbank in Den Haag heeft vandaag alle vorderingen van de belangenorganisatie Milieudefensie, afgewezen. De rechter oordeelt dat de Staat 'niet nu al' of 'op korte termijn' aan de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) moet voldoen. ,,Er is geen verdragsbepaling die de Staat daartoe verplicht'', zo staat te lezen in de uitspraak. Milieudefensie spande de zaak aan samen met de stichting Adem en 57 individuele eisers.

Quote

,,We zijn erg teleurge­steld. Het is allang bewezen dat mensen ziek worden door de slechte luchtkwali­teit

Campagneleider Anne Knol Milieudefensie

Het is opmerkelijk dat de Haagse rechter wél constateert dat de luchtkwaliteit in Nederland niet op tijd voldeed aan de grenswaarden die zijn vastgelegd in de Europese richtlijn voor luchtkwaliteit. Er zat te veel fijnstof in de lucht. ,,De Staat heeft deze verplichting geschonden'', beschrijft de Haagse rechtbank. ,,Het staat echter niet vast dat de individuele eisers en de personen voor wiens belang Milieudefensie opkomt hierdoor daadwerkelijk schade hebben geleden'', vervolgt de rechter de verklaring.

Campagneleider duurzame mobiliteit Milieudefensie Anne Knol: ,,We zijn erg teleurgesteld met dit tussenvonnis van de rechter. Het is allang bewezen dat mensen ziek worden door de slechte luchtkwaliteit.'' Zij benadrukt dat daardoor elk jaar duizenden mensen overlijden en tienduizenden ernstig ziek worden. ,,De rechter bevestigt wel opnieuw dat de Europese luchtkwaliteitsnormen worden overschreden en dat dit negatief is voor de gezondheid.'' Volgens de belangenorganisatie 'ligt het voor de hand' om in hoger beroep te gaan. ,,Dat moeten we verder bespreken met onze advocaat.”

Volgens Knol staat dit 'lijnrecht tegenover uitspraken van andere Europese rechters'. Ook de Leidse hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans noemt  de uitspraak 'een redelijk onverwachte ommekeer'. ,,Landen hebben met elkaar afgesproken dat ze streven naar een schonere lucht. Maar dat betekent niet automatisch dat je daar als burger een recht aan kunt ontlenen. Het streven is niet hetzelfde als het hebben van een recht.''

Van luchtvervuiling is  bekend dat het kan leiden tot bronchitis, astma, hart- en vaatziekten en longkanker. Campagneleider Anne Knol van Milieudefensie: ,,In Nederland gaan we gemiddeld dertien maanden eerder dood door de hoeveelheid fijnstof en stikstofdioxide die we inademen.''

130 km/u terugdraaien

Milieudefensie eiste dat de rechter de staat opdraagt om de overtredingen binnen een half jaar te stoppen. De belangenorganisatie hoopte dat de rechter vervuilende kabinetsbesluiten, zoals de snelheidsverhoging naar 130 kilometer per uur, terug zou draaien. Knol: ,,Dit beleid laat zien dat de overheid lak heeft aan het recht op gezondheid.''

De uitspraak is een grote domper voor de belangenorganisatie, die het succes hoopte te kopiëren dat Urgenda in 2015 boekte in een rechtszaak tegen de staat. De Urgenda-zaak was volgens Voermans 'een onverwachte uitspraak van één lagere rechter in Den Haag die bijna met pensioen ging'. ,,Die uitspraak is in strijd met alle jurisprudentie die er voordien was'', legde hij eerder al uit. ,,We moeten nog afwachten of het Haagse Hof dat in het hoger beroep tegen de uitspraak van de Urgenda-zaak dat ook vindt.''