Volledig scherm
© Archieffoto ANP

Recordaantal klachten over jeugdzorg

Kinderen, ouders, docenten en hulpverleners klagen steeds vaker over jeugdzorg. Het aantal klachten is in tien jaar vertienvoudigd tot ruim vijfhonderd. Tachtig meldingen waren zo ernstig dat de Inspectie Jeugdzorg actie ondernam. Het gaat bijvoorbeeld om aantijgingen van seksueel misbruik of ondermaatse zorg.

Onenigheid over uithuisplaatsingen, psychiaters die klagen over jeugdinstellingen, ouders met vermoedens van seksueel misbruik door hulpverleners en volop klachten over de kwaliteit van Bureau Jeugdzorg. Daar ploften in 2013 bijna vierhonderd klachten op de mat. Dat blijkt uit het jaarrapport van de Inspectie Jeugdzorg dat gisteren is verschenen.

Het aantal meldingen van ouders en jongeren over Bureau Jeugdzorg is ten opzichte van 2012 toegenomen met 33 procent. Veruit de meeste klachten gaan over de kwaliteit van de zorg, gevolgd door onvrede over omgangsregelingen, onheuse bejegening en vermoedens van seksueel misbruik. Ook het aantal klachten van hulpverleners en leraren over Bureau Jeugdzorg is verdubbeld sinds 2012. Zij vinden de kwaliteit van de zorg onvoldoende en zien problemen in de samenwerking tussen zorgverleners.

Jeugdzorg Nederland erkent dat het aantal klachten is toegenomen. 'Wij hebben geen aanleiding om te denken dat het ligt aan de kwaliteit van de jeugdzorg,' verklaart persvoorlichter Stijn Verbruggen. De brancheorganisatie wijdt de stijging onder meer aan het gemak waarmee klachten gemeld kunnen worden. Ook de toename van het aantal vechtscheidingen is volgens jeugdzorg een verklaring. 'Welke keuze hier ook gemaakt wordt, meestal zal tenminste één van beide ouders dit ervaren als onrechtvaardig.'

Zorgelijk
Mariëlle Bruning, hoogleraar jeugdrecht aan de Universiteit Leiden noemt het stijgende aantal klachten van professionals en ouders 'zorgelijk'. 'Ergernissen die ik vaak tegenkom zijn lange wachtlijsten, gezinsvoogden met te weinig tijd, onvoldoende aangepaste zorg voor probleemkinderen.' Er is volgens haar 'nog veel werk aan de winkel om de kwaliteit op orde te brengen'. Zij krijgt bijval van professor jeugdbescherming aan de Universiteit Utrecht Ido Weijers en de internationale organisatie Defence for Children. Weijers: 'De stijging van het aantal klachten is echt een onderwerp dat grondig uitgezocht moet worden.' 

Volgens Bruning is het stijgende aantal klachten het gevolg van onrust in de jeugdzorgsector. Als voorbeeld noemt ze zorginstellingen die onder financiële druk staan en personeel ontslaan, omdat gemeenten geen garanties geven over de zorg die ze gaan inkopen. Vanaf 1 januari 2015 worden gemeenten verantwoordelijk voor de jeugdzorg.

Truus Barendse van Informatiepunt Kinderen Ouders Grootouders (KOG) wijdt de stijging aan een slechte klachtenbehandeling bij individuele zorginstellingen. 'Als mensen na schrijnende gevallen hun beklag doen, worden ze met een kluitje in het riet gestuurd. Instanties zeggen doodleuk dat ze zich niet herkennen in een klacht of ze melden dat het onder de aandacht is. Daarna gebeurt er niks meer mee.' 

Incidenten
Het aantal ernstige incidenten liep iets terug (van 130 naar 119).Wel was er een stijging in het aantal zelfmoorden, van één in 2012 naar acht in 2013. Elf jongeren die onder toezicht staan zijn aan een 'niet natuurlijke dood' gestorven. Het aantal aantijgingen van seksueel wangedrag bleef met 59 gevallen onverminderd hoog. Veertien keer werden pleegouders en hulpverleners beschuldigd van ongewenst seksueel gedrag. 

Volgens de Inspectie Jeugdzorg kan het forse aantal meldingen van 'vermoedens' van seksueel wangedrag te maken hebben met meer aandacht voor  misbruik in de jeugdzorg.

Maar hoe vaak dat tot een strafrechtelijk onderzoek heeft geleid, kan de inspectie niet aangeven. 'Het is voor ons ook gissen,' zegt inspectiewoordvoerder Kees Paling. 'En dat is voor ons toch een beetje een manco. Hoe het afloopt, dat houden we allemaal niet bij.'