Ronald Giphart: Robot verzon de titel van mijn verhaal

VideoVoor de Nederland Leest-campagne schreef Ronald Giphart samen met een robot een verhaal. ,,Hij heeft me personages gegeven die ik vooraf niet bedacht had.’’

Schrijfwedstrijd
Vanaf 6 november tot en met 19 november kunnen lezers deelnemen aan een schrijfwedstrijd op deze website. Net als Ronald Giphart kunnen bezoekers samen met de Asibot een verhaal schrijven. Giphart en de robot bepalen als juryvoorzitters de winnaar die een boekenpakket krijgt thuisgestuurd en zijn of haar verhaal wordt op de website gepubliceerd.

‘Ik, robot’ van de Russisch/Amerikaanse schrijver Isaac Asimov is het boek dat vanaf vandaag centraal staat in de twaalfde Nederland Leest-campagne. Bij alle deelnemende bibliotheken is een exemplaar van het boek, met het extra verhaal van Ronald Giphart en de schrijfrobot, gratis af te halen – ook voor niet-leden. Jonge lezers krijgen deze maand het boek Cyberboy van Tanja de Jonge. Bovendien zijn deze maand door heel Nederland debatten in bibliotheken over het thema robotica.

Bedenk een mooi schrijfexperiment en Ronald Giphart doet mee. Want, zegt de succesauteur en culinair columnist van deze krant: ,,Decennialang, eeuwen zelfs, heeft men geleefd met het idee dat schrijven een romantisch beroep is. Dat schrijvers dronken aan de toog hangen en dan in een vlaag van briljantie eventjes een van God gegeven tekst uit hun mouw schudden, waar verder niets mee mag gebeuren. Ik vind dat het zijn van een schrijver veel meer behelst, dus ik heb altijd meegedaan met experimenten rond schrijven.’’

Hoe bizar, uitdagend en ingewikkeld die probeersels ook waren, geen experiment dat zo veel indruk op Giphart (51) maakte als het literaire duet dat hij in elkaar vlocht met een robot. Als extra verhaal bij de Nederland Leest-uitgave Ik, robot (zie kader) schreven de Utrechter en het computerprogramma Asibot om en om zinsdelen. Aan de lezer om te bepalen wie wat schreef.

Slapeloze nachten
Giphart, grinnikend: ,,Mijn vaste redacteur bij de uitgeverij kon vrij moeilijk bepalen welke woorden ik had geschreven en welke zinsdelen van de robot waren. Maar er zijn echt genoeg momenten geweest dat ik met de handen in het haar heb gezeten. Ik heb slapeloze nachten van dit project gehad.’’

Volledig scherm

Eerst een korte uitleg over de techniek. Op Gipharts laptop installeerden wetenschappers van het Meertens Instituut en de Universiteit Antwerpen het computerprogramma waarin een aanzienlijk deel van zijn oeuvre was ingevoerd. De robot leerde zo kenmerkende aspecten uit Gipharts werk kennen: denk aan woordkeuze, denk aan zinsopbouw, denk aan interpunctiegebruik.

En toen kwam het moment dat Giphart samen met de bot ging schrijven. Dat is ongeveer hetzelfde moment als waarop de auteur in zijn bed lag te woelen. ,,Want ik had een harde deadline, ik kende de enorme oplage van dit boek en ik wist dat ons verhaal een aanvulling op het werk ‘Ik, robot’ van Isaac Asimov moest worden. Maar verder had ik niets.’’

Hoe gaat dat in zijn werk?

Volledig scherm
© Shody Careman

Wacht, zal Giphart even voordoen hoe dat in zijn werk gaat – dat schrijven? Op zijn laptop tikt hij de volgende letters: ‘De mannen hadden een duidelijke h’.

De robot suggereert drie aanvullingen. Eerste optie: ‘De mannen hadden een duidelijke hoofdpersoon gevonden en waren tevoorschijn gekomen uit het zicht van de groep en de rest van de mensen had h’

Giphart: ,,Prima zin, kunnen we alle kanten mee op.’’

Suggestie 2 van de bot: ‘De mannen hadden een duidelijke hoop. De eerste keer dat ze haar kinderen hadden gezien, was dat ze een andere man had gezien in een andere stad’.

Giphart: ,,Mwoah, die zin loopt niet lekker.’’

Reviaans

Laatste zin van de computer dan: ,,De mannen hadden een duidelijke hoop op een toekomstige vriend.’’ Giphart juicht (‘Dat is een heel mooie zin, Reviaans bijna!’) en leest dan verder op het computerscherm: ,,De vrouwen van de studentenvereniging Amsterdam hadden hun leven een conce…’’ Giphart, nog altijd stralend: ,,Die kies ik, daar kan ik mee verder!’’

Zo ging het tijdens het schrijven van het verhaal telkens, vertelt hij. Vaak zei ik: whoo, wat een mooie suggestie. De titel van ons verhaal bijvoorbeeld, De robot is de machine van de mens, is een suggestie van hem. En hij heeft me ook personages gegeven die vooraf niet bedacht had. Opeens kwam hij met een man met een baard aanzetten, die hebben we natuurlijk in het verhaal gelaten. Er was iets ontstaan, dat daarvoor niet bestond. Op een manier die nog nooit gedaan is. Daar heb ik een behoorlijk opgewonden gevoel over.’’