Volledig scherm
Op Schiphol liggen start- en landingsbanen in allerlei windrichtingen. Dat is volgens deskundigen de belangrijkste verklaring voor het hoge aantal bijna-botsingen op de luchthaven. © ANP

Schiphol is recordhouder gevaarlijke incidenten

Op de start- en landingsbanen van Schiphol vinden veel vaker ernstige incidenten plaats dan op andere grote luchthavens. Luchtvaartdeskundigen maken zich zorgen. 'Dit is niet normaal.' 

Quote

Dit is niet normaal en hoort niet te gebeuren. Het getal is absoluut hoog in vergelij­king met andere luchtha­vens

Joris Melkert van de TU Delft

Schiphol kampte in 2016 met 47 zogenoemde ‘runway incursions’. Dat zijn situaties waarbij een vliegtuig, voertuig of persoon in de beschermde zone komt van een baan die op dat moment wordt gebruikt voor een start of landing. En dat aantal is veel hoger dan op andere grote internationale luchthavens, blijkt uit een vergelijking met zes andere vliegvelden.

München had in hetzelfde jaar bijvoorbeeld maar drie van zulke incidenten, New York John F. Kennedy vijf en London Heathrow dertien. Die luchthavens tellen net als Schiphol zo’n 400.000 à 500.000 vliegbewegingen per jaar en zijn qua grootte dus vergelijkbaar.

,,Schiphol springt er echt uit'', zegt luchtvaartdeskundige Joris Melkert van de TU Delft. ,,Dit is niet normaal en hoort niet te gebeuren. Het getal is absoluut hoog in vergelijking met andere luchthavens. Deze getallen moeten een wake-up call zijn.'' Ook luchtvaartkenner Hans Heerkens van de Universiteit Twente noemt het aantal incidenten op Schiphol opvallend. ,,Schiphol heeft veel meer incidenten dan andere luchthavens.''  

Lees door onder de staafdiagram.

Windrichtingen

De belangrijkste verklaring is volgens de deskundigen dat de banen op Schiphol in verschillende windrichtingen liggen, in tegenstelling tot op andere luchthavens. Heerkens: ,,Die banen liggen eigenlijk helemaal niet handig. Vliegtuigen zijn veel minder gevoelig voor dwarswind dan vroeger. Je zou veel liever een aantal parallelle banen hebben. Dat kan een reden zijn waarom het aantal incidenten groter is.’’

Luchtverkeersleiding Nederland erkent in een reactie dat Schiphol ‘een complexe lay-out’ heeft. Daardoor is het volgens woordvoerder Maj-Britt van Raalte ‘moeilijk om de cijfers van verschillende luchthavens te vergelijken’. ,,De meldingscultuur zou ook een rol kunnen spelen. Wij stimuleren het melden van zulke voorvallen enorm, juist om van te leren. Door die inzichten willen we voorvallen in de toekomst voorkomen en zo de veiligheid verder verbeteren.''

Deze week nog werd bekend dat de Onderzoeksraad voor de Veiligheid een ernstig incident uit mei onderzoekt, waarbij de verkeersleiding blunderde. Een toestel kreeg toestemming om te vertrekken, terwijl op de startbaan nog een voertuig stond. De bestuurder daarvan hoorde via radioverbinding dat het vliegtuig toestemming kreeg om te vertrekken en sloeg alarm.

Afgezwakt

In april van dit jaar constateerde de Onderzoeksraad dat Schiphol veel meer moet doen aan de veiligheid. Het AD kreeg een mail tussen hooggeplaatste Schipholmedewerkers in handen, waaruit bleek dat die conclusies waren afgezwakt

De manier waarop het vliegverkeer op Schiphol wordt afgehandeld is volgens de Onderzoeksraad nodeloos ingewikkeld. ,,Assistent-luchtverkeersleider is op Schiphol een functie met meerdere taken en een hoge werkdruk. Op andere internationale luchthavens bestaat de functie niet en wordt die ook niet gemist.’’ Probleem is volgens de Onderzoeksraad ook dat Schiphol baaninspecties laat uitvoeren door de vogelwacht, terwijl ‘die van nature niet over luchtvaartkennis beschikken’.

Lees door onder het kaartje.

Volledig scherm
Om minder geluidshinder te veroorzaken slalommen piloten om woongebieden heen. © Screendump aanvliegroutes Schiphol

Ervan leren

Volledig scherm
Ook de organisatie van de Luchtverkeersleiding Nederland krijgt erin het rapport van de Onderzoeksraad flink van langs. © KLM, Schiphol, Vliegtuigen, Verkeerstoren

Schiphol stelt in een reactie dat het ‘een veilige luchthaven is die voldoet aan alle veiligheidsniveaus van nationale en internationale regelgeving’. ,,Het is van belang om van incidenten te leren’’, aldus woordvoerder Gedi Schrijver. Schiphol werkt volgens haar aan het opvolgen van de aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid.

Volgens Melkert ligt Schiphol ‘fantastisch, maar betaal je daar wel een prijs voor’. Nederland heeft een dichtbevolkt gebied, er wordt bijna geslalomd tussen dorpskernen om geen geluidsoverlast te veroorzaken.’’ Melkert benadrukt dat het hoog tijd is dat de overheid de regie neemt. ,,Het kabinet doet nu natuurlijk even niets, maar dit is wel een dossier wat de komende jaren urgent wordt. Je wilt voorkomen dat het echt mis gaat.’’