Volledig scherm
'Geannuleerd' staat er bij tientallen vluchtnummers op de vertrekborden. Een bord is helemaal vrijgemaakt voor de broodnodige uitleg. © Dingena Mol

Schiphol start onderzoek naar kerosinecrisis

Eén storing en de geoliede machine die Schiphol zo graag wil zijn, loopt helemaal vast. Een defect brandstofsysteem leidde woensdag tot chaos en gaf ook gisterochtend nog problemen. ,,Misschien moet er eens gekeken worden naar de beslissingen van twintig jaar geleden.''

Volledig scherm
© REUTERS

Woensdagmiddag kwam er geen kerosine meer uit de brandstofslangen. Tientallen vliegtuigen konden niet tanken. Volgens het bedrijf Aircraft Fuel Supply (AFS) dat de kerosine-distributie op Schiphol verzorgt, blijkt dat een elektrische storing de problemen heeft veroorzaakt. ,,Een veiligheidssysteem treedt dan in werking en legt het systeem stil. Het heeft enkele uren geduurd om het weer aan de praat te krijgen, omdat er ook onderdelen voor nodig zijn'', zegt Miriam Hoekstra-van der Deen, directeur Airport Operations van Schiphol.

AFS, een joint venture van KLM/ Air France en de grote oliemaatschappijen, is verantwoordelijk voor de gehele brandstofketen op de luchthaven van ontvangst, tot opslag en het daadwerkelijk leveren aan de vliegtuigmaatschappijen. Via pijpleidingen vanuit Amsterdam en Rotterdam wordt de kerosine richting Schiphol getransporteerd. Tot 1999 vond de aanvoer van kerosine met schepen plaats.

Regie

Schiphol heeft de laatste jaren steeds grote problemen, maar luchtvaartdeskundige Joris Melkert van de TU Delft vindt het te ver gaan om te concluderen dat Schiphol de regie beetje bij beetje verliest. De grote stroomstoring van vorig jaar en de kerosinecrisis van deze week zijn volgens hem losstaande incidenten. ,,Als ik over de wereld reis en zie hoe de luchthavens elders functioneren, dan is Schiphol nog steeds een topluchthaven. Maar de luchthaven moet zich wel een paar vragen stellen. Waardoor kon dit gebeuren? Zijn er fouten gemaakt die hadden kunnen worden voorkomen? En wat heeft dit voor consequenties als Schiphol nog verder wil groeien?''

De gevolgen waren woensdag en ook gisterochtend verstrekkend, in totaal zo'n driehonderd vluchten werden gecanceld. Naar schatting 20.000 mensen moesten zich woensdagavond opeens afvragen: Waar slaap ik vannacht? Middenin het vakantieseizoen waren er bij lange na niet genoeg hotelkamers te vinden voor de gestrande reizigers. 1300 al ingecheckte passagiers probeerden te slapen op de neergezette veldbedjes, en vele honderden die het niet gelukt was een hotelkamer te vinden en die ook niet meer bij de veldbedden konden komen, restte niets anders dan de harde vloer van de luchthaven met een nekkussentje als hoofdkussen.

Ieke de Vries uit Lochem die woensdag met haar vriend met Transavia naar Las Palmas wilde, heeft 24 uur later nog geen antwoord op haar vragen. ,,Wij zijn 's avonds maar weer naar huis gegaan. Krijgen we ons geld terug? En waar is mijn ingecheckte koffer met zomerkleding, medicijnen en zonnebril op sterkte? Niemand die het weet.''

Op Schiphol is voor de Amerikaanse Kelly Car haar koffer nog de minste zorg. ,,Ik vloog van Venetië naar Schiphol en had door gemoeten naar Atlanta. Ik had nu al thuis kunnen zijn, maar de volgende vlucht met een beschikbare zitplaats is pas vrijdagochtend.'' Een hotelkamer bemachtigen, lukte woensdagavond niet. Voor de servicedesk van KLM was de wachtrij onafzienbaar lang en telefonisch kwam Car er niet door bij de luchtvaartmaatschappij. ,,Ik had zelf met hulp van drie mensen in Amerika bij drie hotels geboekt, maar toen ik er kwam, waren er vijftien mensen voor één kamer. Dus ik ben weer naar Schiphol gegaan om op de grond te slapen. What a mess, zoiets heb ik nog nooit meegemaakt.''

,,Dat is misschien ook wel het probleem'', reageert oud-piloot Benno Baksteen. ,,Als het altijd goed gaat, ben je heel verrast als het een keer misgaat. We zijn verwend geraakt. En Schiphol is heel groot geworden, er zijn zo tienduizenden mensen die niet kunnen vertrekken als er iets misgaat. En natuurlijk gaat er weleens wat mis, zoals twee jaar geleden bij de opening van de nieuwe terminal toen er lange wachtrijen waren, maar dan wordt dat opgelost en draait Schiphol weer als een Zwitserse klok.''

Overmacht

Schiphol vindt het 'heel vervelend' dat Car en honderden anderen noodgedwongen op de grond moesten slapen. De luchthaven concentreerde zich op de ingecheckte passagiers, van wie er veel in transit waren, en wijst erop dat de zorgplicht voor andere passagiers buiten het security-deel toch voornamelijk de verantwoordelijkheid van de luchtvaartmaatschappijen is. Een schadevergoeding kunnen de gedupeerde passagiers op hun buik schrijven, omdat de storing een kwestie van overmacht was. Wel zullen mensen een alternatieve vlucht aangeboden krijgen, of ze krijgen het geld voor hun ticket terug.

Terug naar het probleem. Als Aircraft Fuel Supply faalt, ligt de luchthaven plat. Daarom moet er volgens Melkert een gedegen onderzoek volgen. ,,Is het brandstofsysteem wel voldoende degelijk uitgevoerd? Waardoor kon dit misgaan? En wordt het systeem gevoeliger naarmate er meer vluchten worden uitgevoerd? Is er een back-up systeem of is twintig jaar geleden besloten om dat niet te doen gezien de hoge kosten en dan maar het risico te nemen dat je eens in de 25 jaar een halve dag zonder brandstof zit?''

Schiphol laat weten een onafhankelijk onderzoek in te stellen naar de problemen met de brandstofvoorziening en hoe die in de toekomst kunnen worden voorkomen, zegt Hoekstra-van der Deen, directeur Airport Operations van de luchthaven. ,,Dit is voor reizigers en ons natuurlijk een onacceptabele situatie.‘’

Jurist Marieke Hannink legt in De Ochtend Show to go uit wat je rechten zijn als gestrande reiziger: