Volledig scherm
© Koen Verheijden

Scholen binden strijd aan met ‘doorgeslagen toetscultuur’

Middelbare scholen willen paal en perk stellen aan de ‘doorgeslagen toetscultuur’. Ze zien te veel gestreste leerlingen die alleen in actie komen als hun leerwerk voor een cijfer telt. Met een nieuwe manier van lesgeven houden ze de prestaties van de scholieren in de gaten zónder voortdurend schriftelijk te toetsen.

Middelbare scholen beseffen dat ze zijn doorgeschoten met toetsen. Ze laten de voortgang van leerlingen volledig afhangen van de cijfers die ze halen. ,,In het voortgezet onderwijs ervaren leerlingen een hordenrace, waarin ze van toets naar toets hollen”, vergelijkt Dominique Sluijsmans, lector professioneel beoordelen aan Hogeschool Zuyd. Met als gevolg dat de leerlingen alleen in beweging komen als ze weten dat een opdracht voor een cijfer is. Docenten worden horendol van die welbekende vraag: meneer/mevrouw, telt dit voor een cijfer? Sluijsmans: ,,Dat is waar leerlingen vooral mee bezig zijn. Daarmee stimuleren we echter vooral korte termijneffect, want we hebben geen idee of de stof beklijft.”

Quote

In het voortgezet onderwijs ervaren leerlingen een hordenrace, waarin ze van toets naar toets hollen

Dominique Sluijsmans, Lector professioneel beoordelen

De nieuwe lesmethode wordt ook wel formatieve evaluatie genoemd. Leraren geven minder tussentijdse overhoringen om te beoordelen wat hun leerlingen begrijpen, maar toetsen dat meer met bijvoorbeeld quizes, klassikale projecten of door vragen te stellen zonder dat daar een cijfer aan is gekoppeld. Het voordeel is dat leerlingen beter weten wat ze moeten leren, docenten tussentijds kunnen bijsturen als ze iets niet snappen en de scholieren gemotiveerder zijn.

Experimenteren

Tientallen middelbare scholen experimenteren ermee; soms in één klas, soms door één docent en soms in de hele school. Bovendien is op alle middelbare scholen discussie op gang gekomen over hoe ze af komen van het toetsen om het toetsen.

Quote

Te veel toetsen waar veel van afhangt voor de leerling betekent zweten, weten en vergeten

Gerdineke van Silfhout, Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling SLO

Desondanks vinden middelbare scholen het lastig om het roer om te gooien. De hamvraag daarbij: hoe kunnen ze zonder al die toetsen de voortgang van de leerlingen in de gaten houden? Het is balanceren op een dun koord, constateert Gerdineke van Silfhout die vanuit SLO, nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling, scholen begeleidt bij formatief evalueren. ,,Als scholen ineens het aantal toetsen drastisch omlaag halen, krijgen leerlingen bijvoorbeeld ineens drie grote toetsen. Als ze daarvoor een slecht cijfer halen, gaan ze alsnog onderuit. Dat is voor kinderen heel spannend en veroorzaakt juist veel druk. Te veel toetsen waar veel van afhangt voor de leerling betekent zweten, weten en vergeten.”

Kijk hier hoe je stress verslaat: