Volledig scherm
Steeds minder mensen in Nederland gaan roken en steeds meer mensen stoppen. © Rijnhout Media

Sigaretten steeds meer ‘iets van vroeger’

Sigaretten zijn steeds meer ‘ongewenst product’ en ‘iets van vroeger’. Dat zegt hoogleraar Tabaksontmoediging Marc Willemsen vandaag op Wereld-Niet-Rokendag. Hij merkt dat er sprake is van een ommekeer. 

Elk jaar daalt het aantal rokers. Stak in 2014 nog 25,7 procent van de Nederlanders geregeld een sigaret op, vorig jaar was dat geslonken tot 22,4 procent (een kleine drie miljoen volwassen). Een goede zaak, vindt bijzonder hoogleraar Tabaksontmoediging Marc Willemsen van Maastricht University. Maar we zijn er nog lang niet, zegt Willemsen, ook verbonden aan het Trimbos-instituut. ,,De doelstelling is dat we in 2040 nog vijf procent rokende mensen hebben. Die daling gaat niet vanzelf.”

De continue aandacht voor een rookvrij bestaan is belangrijk, stelt Willemsen. Het Trimbos-instituut brengt daarom vandaag, op Wereld-Niet-Rokendag, nieuwe cijfers naar buiten over het aantal mensen met langdurige longziekten als COPD of chronische bronchitis. Eén op de dertien rokers heeft zo'n ziekte. Onder mensen die nooit gerookt hebben, leidt slechts één op de 43 aan dergelijke aandoeningen. 

Bovendien blijkt uit onderzoek van Maastricht University dat 13 procent van de Nederlandse rokers niet gelooft dat roken longkanker kan veroorzaken en dat 44 procent van de rokers niet gelooft dat niet-rokers longkanker kunnen krijgen van meeroken.

Cultuuromslag

Volledig scherm
Marc Willemsen. © Trimbos Instituut

Willemsen ziet dat er sprake is van een cultuuromslag, maar dat gaat niet van de ene op de andere dag. ,,We zitten er nog middenin. Het wordt steeds zichtbaarder dat roken niet langer de norm is. Er duiken bordjes ‘rookvrij’ op bij speeltuinen, sportverenigingen en scholen. Binnenkort gaan de rookruimtes in de horeca eruit, weer een signaal dat roken niet gewenst is. En ook de sigarettenautomaten verdwijnen uit beeld. Steeds weer de bevestiging: roken is iets van vroeger, sigaretten zijn ongewenst.”

Bierkaai

Het staat in schril contrast met de jaren negentig, toen Willemsen zich begon te verdiepen in de wondere wereld van de tabaksindustrie. Roken op kantoor was nog gewoon, er werd zonder schroom op kinderfeestjes een sigaret opgestoken. ,,Het was vechten tegen de bierkaai. De politiek had er geen interesse in en de invloed van de tabaksfabrikanten op bijvoorbeeld partijen als CDA en VVD was vrij sterk. Het resultaat: er werd steeds meer gerookt.” Dat veranderde onder het bewind van zorgminister Els Borst in de paarse kabinetten. 

Quote

Als we niets meer doen, kan het aantal rokers zomaar weer gaan stijgen

Marc Willemsen, Hoogleraar

Nu, ziet Willemsen, is er weer een nieuwe golf aangezwengeld door staatssecretaris Paul Blokhuis, die met zijn Nationaal Preventieakkoord veel nieuwe maatregelen neemt. Dat inspireert scholen en sportclubs om, voordat er regels gaan gelden, zélf al een ontmoedigingsbeleid te maken. De hoogleraar verwacht dat door al die maatregelen weer meer mensen stoppen met roken. ,,Dat zal zelfs iets versterkt worden door de aangekondigde accijnsverhoging (een euro duurder in 2020). En ook krijgen mensen makkelijker hulp bij het stoppen met roken. Want wat je in onderzoeken ziet is dat een groot deel van de rokers eigenlijk helemaal niet wíl roken. Het is echt een verslaving.”

Hoewel het de goede kant op gaat, moeten ‘we’ wel waakzaam blijven, zegt Willemsen. ,,Als we niets meer doen, kan het aantal rokers zomaar weer gaan stijgen, net als in de jaren negentig.” Er wordt bijvoorbeeld in series op streamingsdiensten als Netflix veel gerookt en gedronken. ,,Het kan zomaar zijn dat jongeren het ineens weer stoer gaan vinden, terwijl wij met allerlei maatregelen juist proberen om de sigaret buiten hun blikveld te houden.”

Sigarenboer Willem Schimmel legt uit hoe het roken door de jaren heen is veranderd: