Volledig scherm
Een JSF voor Nederland. Elk EU-lid heeft nu eigen middelen. © anp

Strijd om EU-leger ontbrandt weer

Vijf vragen overWel of geen eigen Europees leger? Deze hete aardappel ligt weer op het bordje van de EU-leiders. De felste tegenstander, Groot-Brittannië, ontbreekt dit keer.

Volledig scherm
Jean-Claude Juncker © AP

1 Wat wordt bedoeld met een Europees leger?
In de beladen politieke discussie spreekt iedereen over een 'Europees leger', maar dat dekt niet de lading. Het gaat om een Europese krijgsmacht, met niet alleen een leger, maar ook andere onderdelen als marine en luchtmacht. De debatten erover gaan al terug tot 1950 toen Frankrijk het plan opperde voor een Europees leger, inclusief een gezamenlijke begroting. De laatste bijdrage aan de discussie is van 2012. Een aantal landen, waaronder Duitsland, verenigd in de reflectiegroep De Toekomst van Europa pleitte toen voor de vorming van een Europees leger. Door de grote verdeeldheid over het leger blijft onduidelijk hoe ver EU-landen zouden moeten gaan in hun militaire samenwerking.

2 Er is toch al militaire samenwerking?
Jazeker. De Europese Unie beschikt sinds 2007 over twee eigen gevechtseenheden, de zogenoemde EU-Gevechtsgroepen met 3000 soldaten. Deze troepenmacht kan uiterlijk na tien dagen binnen een afstand van 600 kilometer van Brussel worden ingezet. Voor missies in crisistijd van dertig tot 120 dagen. Ook Nederland houdt bij toerbeurt krijgsmachtonderdelen paraat voor de Gevechtsgroepen, die nog nooit in actie zijn gekomen. EU-commissaris Jean-Claude Juncker pleit nu voor de vestiging van een eigen Europees militair hoofdkwartier in Brussel. Bovendien moeten EU-lidstaten meer militair materieel met elkaar delen, om te beginnen met 'een Europees Solidariteitskorps'.

3 Waarom willen voorstanders een eigen leger?
Allereerst zijn er de 'unionisten', die menen dat het Europese eenwordingsproces pas is voltooid als ook de militaire samenwerking is verankerd. Een andere groep voorstanders, de zogeheten 'Gaullisten' (vernoemd naar Charles de Gaulle) menen dat Europa voor zijn veiligheid op eigen benen moet staan, zonder de hegemonie van de Verenigde Staten in de NAVO. Een derde groep voorstanders pleit voor een eigen Europees leger uit oogpunt van efficiëntie. Afzonderlijke krijgsmachten drukken veel zwaarder op de overheidsbudgetten dan één gezamenlijk leger. Nu hebben Europese landen ieder hun eigen vliegtuigen en oorlogsbodems.

4 Welke argumenten hebben de tegenstanders?
Zij beschuldigen de voorstanders van 'een vlucht naar voren'. In een poging om het gebrek aan enthousiasme over de eenwording te doorbreken. Zij noemen de euro die de Europese samenwerking eerder zou hebben ondermijnd dan bevorderd. Anderen weigeren te geloven dat Europa voor zijn veiligheid op eigen benen kan staan. Zonder de VS zou die eerder verslechteren dan verbeteren. Aan militaire onafhankelijkheid hangt een enorm prijskaartje dat geen enkel land, zeker niet in tijden van bezuinigingen, wil betalen.

5 Wat vindt Nederland?
Nu Groot-Brittannië, de felste tegenstander van een eigen Europees leger ontbreekt, wil dat niet zeggen dat de pleitbezorgers, met voorop Oost-Europese landen, al hebben gewonnen. Andere lidstaten, waaronder Nederland, willen er niets van weten. Eerst moet de bestaande Europese eenheidsstructuur in de revisie. De ministers Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) en Jeanine Hennis (Defensie) huldigen het standpunt dat de NAVO de hoeksteen moet blijven van het Europese veiligheidsbeleid. Europa is niet toe aan nieuwe, grote samenwerkingsprojecten, maar, aldus Hennis, er is wel winst te behalen met betere militaire samenwerking tussen lidstaten.

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement