Volledig scherm
De Eindhovense Esther Jorissen heeft een stoma. Ze heeft geleerd hoe ze die zelf kan verzorgen, waardoor ze geen thuiszorg nodig heeft. © Koen Verheijden

Thuiszorg amper nodig bij stoma en dat kan miljoenenbesparing opleveren

Als patiënten die een stoma krijgen, goed worden voorgelicht en continu gestimuleerd worden zelf hun stoma te verzorgen, hebben zij na ontslag amper nog thuiszorg nodig. Dat blijkt uit een proef van het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven.

Het Brabantse ziekenhuis is er samen met het in stomazorg gespecialiseerde familiebedrijf MediReva uit Maastricht in geslaagd 90 procent van de patiënten met een stoma zonder thuiszorg veilig naar huis te laten gaan. ,,Ik kan nu gaan en staan waar ik wil. Dat is me heel veel waard!’’ zegt de 41-jarige Esther Jorissen, die onlangs een stoma kreeg. In Nederland hebben zo’n 38.000 patiënten permanent of tijdelijk een stoma. 

In het Catharina Ziekenhuis worden patiënten die een stoma krijgen, al vóór de operatie uitgebreid geïnformeerd en gemotiveerd door stomaverpleegkundigen. Patiënten oefenen dan ook al met een nepstoma. 

Ommekeer

De manier van werken is in korte tijd totaal veranderd. Een jaar geleden ging nog slechts 10 procent van de patiënten zonder thuiszorg naar huis. Die ommekeer is tot stand gekomen door chirurg Johanne Bloemen en het project Care4Stoma. ,,We begonnen voorheen veel te laat met oefenen. Nu wisselt en leegt de patiënt vanaf dag één zelf het stomazakje en knipt en vervangt die zelf het stomamateriaal’’, licht Bloemen toe. Al voor hun operatie maakt zij duidelijk dat er écht geen thuiszorg aan te pas hoeft te komen. ,,Ik zeg dan: ‘U bent naar kleuterschool geweest, dus u kunt knippen en plakken. Ik weet zeker dat u het zelf kunt.’’’

En dat geldt voor nagenoeg alle patiënten, weet de chirurg. ,,Ook 80-plussers kunnen het gewoon zelf, daar sta ik echt van te kijken. Alleen mensen met bijvoorbeeld ernstige parkinson, een zwaar herseninfarct of artrose aan hun handen, lukt het fysiek niet de stoma te knippen. Maar er is eigenlijk maar een heel klein groepje dat het niet kan.’’

Een paar dagen na thuiskomst wordt de patiënt nog één keer bezocht door een stomaverpleegkundige van MediReva. Die voert dan de laatste controle uit en beantwoordt vragen waar de patiënt in de thuissituatie tegenaan loopt.

Volledig scherm
Esther Jorissen met haar stomazakje. © Koen Verheijden

13 miljoen

Het Catharina Ziekenhuis en zorgverzekeraars hopen dat andere ziekenhuizen de nieuwe werkwijze overnemen. Patiënten met een stoma kregen voorheen na ontslag gemiddeld 39 uur thuiszorg. Dat kost volgens zorgverzekeraar VGZ gemiddeld 2200 euro per patiënt. De nieuwe aanpak kan volgens de zorgverzekeraar landelijk bijna 13 miljoen per jaar euro besparen. Ieder jaar krijgen naar schatting 7300 patiënten een tijdelijke of  permanente stoma. 

Volgens Bloemen scheelt het zelf verzorgen van de stoma niet alleen geld, maar verbetert het ook de kwaliteit van leven. ,,Patiënten liggen korter in het ziekenhuis en zijn niet afhankelijk van een thuiszorgverpleegkundige die elke dag langskomt om de stoma te verzorgen. Als er iets misgaat, moeten ze daar anders soms uren op wachten.’’

Dat beaamt Esther Jorissen, die door darmproblemen, waaronder een trage darm, bijna niet meer naar de wc kon. ,,Dat zorgde ervoor dat ik bijna al mijn kracht en héél veel tijd kwijt was aan naar de wc gaan.’’ Haar weekends stonden in het teken van de toiletgang. ,,Als ik vrijdag begon met laxeermiddelen, kon ik als ik geluk had zaterdagavond of zaterdagnacht naar de wc, anders zondag pas. Naar verjaardagen ging ik niet, want dan moest ik me voorbereiden op de toiletgang.’’ De stoma heeft haar naar eigen zeggen haar ‘leven teruggegeven’. ,,Voor mij is het tien minuten op een avond een zakje wisselen. Vanaf dag één was ik helemaal happy.’’ 

Jorissen heeft liever dat de thuiszorg ‘tijd en geld steekt in mensen die het keihard nodig hebben’. ,,Mijn vader is twee jaar geleden overleden. Doordat de thuiszorg het heel druk had, hebben we op de dag dat hij overleed drie uur moeten wachten op de morfine.’’ Ze vindt het superfijn dat ze niet afhankelijk is van de thuiszorg en ze haar stoma zelf kan verzorgen. ,,Mijn stoma is voor mij privé. Niet iedereen is even zachtzinnig, een ander is juist weer te voorzichtig. Voor mij is het mijn poepertje, daar laat je echt niet iedereen aan zitten.’’ 

Volledig scherm
Nu knippen en plakken bijna alle patiënten van het Catharina Ziekenhuis zelf hun stomazakje uit een mal en laten zij dat bijna niet meer door de thuiszorg doen. © Koen Verheijden
  1. De niet te stuiten opmars van Farmers Defence Force: ‘Ze moeten naar ons luisteren’
    PREMIUM

    De niet te stuiten opmars van Farmers Defence Force: ‘Ze moeten naar ons luisteren’

    Voor veel boeren is de geest uit de fles. Geholpen door de acties in de provincies trekken woensdag duizenden agrariërs en medestanders richting RIVM en het Binnenhof in Den Haag om weer aandacht te vragen voor het stikstofbeleid dat in hun ogen niet deugt. Aan de wieg van het protest staat Farmers Defence Force, een jonge beweging die onstuimig groeit en weigert water bij de wijn te doen. Maar er klinkt ook (interne) kritiek op de werkwijze van het nieuwe ‘boerenleger’. ,,We moeten onze hand niet overspelen.’’
  2. Bekende boerenactivist (30) zat in trekker die levensgevaarlijke situatie veroorzaakte, politie rekent op arrestaties
    video

    Bekende boerenacti­vist (30) zat in trekker die levensge­vaar­lij­ke situatie veroorzaak­te, politie rekent op arresta­ties

    Bij het uit de hand gelopen boerenprotest in Groningen is Arjen Schuiling, een van de bekendste boerenactivisten van Nederland, betrokken geraakt bij een levensgevaarlijk incident. Schuiling zat als bijrijder in een tractor die diverse hekken omver ramde en bijna een fietser omver reed. De organisator van het Malieveldprotest betuigt spijt. ,,Ik had uit moeten stappen of eerder in moeten grijpen”, zegt hij tegen deze nieuwssite. De politie onderzoekt het incident en verwacht op korte termijn aanhoudingen te verrichten.