Volledig scherm
De 19-jarige terreurverdachte Jawed S. staat vandaag voor de rechter. © HH

Toestand van slachtof­fer ‘terreur­ste­ker’ Amsterdam CS is ‘catastrofaal’

Jawed S., de 19-jarige Afghaan die op 31 augustus twee mensen neerstak op Amsterdam Centraal Station, lijkt daar geen enkele spijt van te hebben en zou het zo weer doen.  Hij kwam naar Nederland omdat hij boos was op Geert Wilders. ,,Waarom gaven jullie dat varken toestemming voor de cartoonwedstrijd?”  

S. kwam op 31 augustus met de trein vanuit Duitsland, waar de Afghaan een verblijfsvergunning had, naar Amsterdam. Hij liep een half uur rond op het station en trok daardoor de aandacht van beveiligingsbeambten. Vlak voordat die hem wilden aanspreken, stak hij vanuit het niets twee mensen neer. De twee Amerikaanse toeristen raakten daarbij zwaar gewond. Een van hen werd in de rug gestoken en zit in een rolstoel, bleek vandaag tijdens de rechtszaak. Hij is in zijn ruggenmerg geraakt en heeft ‘catastrofaal letsel’. Zijn leven is verwoest, zegt zijn advocaat. Het is de vraag of hij ooit nog kan werken. De ander werd in zijn arm gestoken en heeft daar nog altijd last van.  

De advocaat van de slachtoffers gaat om schadevergoeding vragen, maar beseft dat er van Jawed S. weinig te plukken is. Hij zei te hopen dat de Nederlandse staat zich hun lot aantrekt. ,,De vrijheid van meningsuiting is een groot goed. En degenen die daar gebruik van maken worden doorgaans goed beschermd en zullen geen slachtoffer worden. Gewone passanten worden dan wel slachtoffer, zoals in deze zaak.’’ Jawed S. kwam tot zijn daad uit woede over de Mohammed-cartoonwedstrijd die PVV-leider Geert Wilders in de Tweede Kamer wilde houden. 

S. leek zijn slachtoffers willekeurig gekozen te hebben. Het gaat om twee Amerikanen met een Eritrese achtergrond die met hun vrouwen een paar dagen in Nederland waren, op doorreis naar een huwelijk in Duitsland.  ,,Ze waren in Nederland en deden niets om Geert Wilders tegen te houden’’, verklaarde S. daarover tegen de politie, zo bleek vanochtend tijdens de zitting. Zijn advocaat Simon van der Woude: ,,Het is mij wat onduidelijk waarom hij daarvoor heeft gekozen.’’ Voor zover bekend deed S. geen poging in de buurt van Wilders zelf te komen. De twee slachtoffers zullen een verzoek tot schadevergoeding indienen en willen de inhoudelijk behandeling van de zaak in 2019 bijwonen.

Quote

Jullie gaan zien hoe God wraak gaat nemen

Verdachte Jawed S.

De Afghaan kwam in 2015 in Duitsland terecht na zijn vlucht uit zijn land van herkomst, hij was toen nog minderjarig. In 2017 hoorde hij dat zijn verblijfsvergunning niet verlengd zou worden en hij terug zou moeten naar Afghanistan. Volgens bekenden van S. in zijn woonplaats Ingelheim, vlakbij Mainz, veranderde zijn gedrag in 2018: hij werd veel religieuzer en fanatieker. Zo ging hij op sociale media onder meer tekeer tegen Geert Wilders. Dat die politicus een video online plaatste over spotprenten over Mohammed ‘beledigde hem diep’. Een huisgenoot van hem (een christen) vertelde tegen de politie dat Jawed de dag voor de aanslag heel boos was. In de keuken van het huis vertelde hij dat iemand in Nederland de profeet had beledigd. ,,Jullie gaan zien hoe God wraak gaat nemen’’, zei hij  volgens die huisgenoot.

S. gaf vandaag ook zelf een verklaring. ,,Waarom hebben jullie dat varken  toestemming gegeven de profeet te beledigen? Waarom hebben jullie hem toestemming gegeven een cartoonwedstrijd te houden? De zoon van een varken heeft onze profeet beledigd. De profeet van heel veel mensen. Die ons licht heeft gebracht, die mensen uit de hel naar de hemel heeft geleid.” In zijn uitspraken doelt S. op Geert Wilders. De verdachte blijkt op geen enkele manier tot inkeer te zijn gekomen. Op de vraag van de rechter of S. nog iets kwijt wil, antwoordt hij: ,,Als hij (Wilders) dit nog een keer doet, doe ik het ook nog een keer. Ik zal het gevecht met hem aangaan, dan word ik een martelaar of dood ik hem.’’

S. hoorde pas een dag voor de aanslag over het bestaan van Wilders en de cartoonwedstrijd. Hij werd er op gewezen door protesten in Pakistan tegen het initiatief van Wilders.

Nog een mes in rugzak

Justitie stelt dat S. een terroristisch motief had voor zijn misdrijf. Hij zou de bevolking schrik hebben willen aanjagen. S. kocht het mes waarmee hij de aanslag pleegde volgens justitie een dag eerder in Duitsland. Volgens de officier van justitie had hij briefjes met Arabische teksten bij zich. Die zouden passen bij voorbereidingen op een naderende dood. In zijn rugzak zat nog een ander mes. Hij had alleen een treinkaartje enkele reis. In zijn huis lag een testament.  Volgens Justitie wilde hij nog meer slachtoffers maken, maar werd dat voorkomen door ingrijpen van de politie. Een agent schoot twee keer op Jawed. Er zit nu nog een kogel in zijn been.

S. stond vandaag voor het eerst in het openbaar voor de rechter, tijdens een tussentijdse zitting die werd gehouden in De Bunker, de extra beveiligde zittingszaal in Amsterdam.  Over drie maanden is er weer zo'n pro forma zitting. Een datum voor de inhoudelijke behandeling is er nog niet.

De steekpartij op Amsterdam CS is een van de zwaarste terroristische incidenten in Nederland sinds de moord op Theo van Gogh in 2004. Daarna werden alleen vijf mannen uit Enschede veroordeeld voor een terroristische aanslag (het gooien van een brandbom naar een moskee). Justitie vindt ook dat de Palestijnse Syriër Malek F. een terroristisch motief had toen hij op 5 mei van dit jaar drie mensen neerstak in Den Haag. Die rechtszaak loopt nog. 

Ook de Pakistaan Junaid I. wilde een aanslag in Nederland plegen. Hij was, net zoals Jawed S., woedend over de cartoonwedstrijd van Geert Wilders en kwam naar Nederland om Wilders aan te vallen. Maar omdat hij die aanslag aankondigde in een video op Facebook kon de politie hem oppakken voordat hij bij Wilders in de buurt kon komen.