Volledig scherm
Een brand in een koeienstal in Someren. © Rob Engelaar

Veestallen veel vaker in de fik

Dit jaar zijn bij 26 stalbranden 201.000 dieren omgekomen. Een ramp voor dier en boer. Het ministerie wil brandmelders in de stal.

Simpele maatregelen als een brandalarm, sprinklerinstallatie en voldoende bluswater zouden veel dierenleed kunnen voorkomen, stelt actiegroep Wakker Dier. Woordvoerster Hanneke van Ormondt: ,,Bij een stalbrand raken dieren in paniek. Ze proberen tevergeefs te ontsnappen, stikken of raken bewusteloos door vergiftiging of oververhitting. Vervolgens verbranden ze levend. De dieren die de brand overleven, worden later meestal alsnog geëuthanaseerd vanwege hun verwondingen.''

Vijf jaar geleden zijn afspraken gemaakt die stalbranden moeten tegengaan. Dit jaar waren er echter bijna dubbel zoveel stalbranden als in voorgaande jaren. Daarbij kwamen volgens de telling van Wakker Dier tot nu toe 473 runderen, 14.841 varkens en 186.000 kippen en 100 konijnen om.

Weinig effect
Het Actieplan Stalbranden (dat in 2011 is ondertekend door boerenorganisatie LTO, de Dierenbescherming, de brandweer, verzekeraars en de rijksoverheid) heeft volgens Van Ormondt weinig effect gehad. ,,Weliswaar zijn twee jaar geleden de regels voor stallen aangescherpt, maar de strengere eisen gelden alleen voor nieuwe en verbouwde stallen'', stelt ze. ,,De brandveiligheidseisen voor oude stallen zijn nog steeds dezelfde als die voor een loods vol met wc-papier.''

Wakker Dier pleit er daarom voor dat het nieuwe Bouwbesluit moet gelden voor álle stallen. Omdat kortsluiting een belangrijke brandoorzaak is, pleit de organisatie voor een verplichte periodieke inspectie van de elektra. Centrale ventilatiesystemen die zorgen dat het vuur zich snel verspreidt, zouden 'verboden of flink veiliger' moeten worden.

Vreselijk
LTO beaamt dat 2016 'geen goed jaar' was, voor wat betreft stalbranden. De landbouworganisatie wijst erop dat brand niet alleen erg is voor de dieren, maar ook voor de boer. ,,Het is vreselijk om je dieren te zien omkomen. Bovendien kan een brand ook voor de toekomst van je bedrijf grote gevolgen hebben. Daarom hebben we de afgelopen jaren veel gedaan om ondernemers bewuster te maken van de gevaren'', zegt woordvoerder Herman Litjens.

LTO is tegen aanvullende maatregelen omdat die boeren geld kosten. Litjens: ,,Bovendien staan ze soms haaks op de investeringen die de maatschappij van ons vraagt om het dierenwelzijn en milieu te verbeteren.'' Zo maken boeren in hun stallen een centraal afzuigkanaal om via een luchtwasser de uitstoot van geur, ammoniak en fijnstof te verlagen. Maar door zo'n afzuigkanaal blijkt vuur zich razendsnel te verspreiden.

,,Droevige cijfers'', reageert een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken. EZ wil brandmelders in de stallen. ,,Als de sector die niet snel zelf regelt, gaan we ze wettelijk verplichten. Ook ligt er een plan voor een verplichte periodieke keuring van de elektra in stallen. Daarover zijn we met alle betrokken partijen in gesprek.''