Volledig scherm
© ANP

Verdachte examenroof: 'Ik ben er niet trots op ofzo'

In het proces van de examenroof bij het Ibn Ghaldoun in Rotterdam was het woord gisteren voor het eerst aan de rovers zélf. Dat leverde spektakel op. 'Ik ben er niet trots op ofzo!'

 
Eerst zat ik in beperking. Dan mag je niets op je cel hebben. Geen tv, geen krant. Niet eens een Donald Duck
Anass, verdachte examenroof

Het is hún dag. De kans om te vertellen hoe ze zelf de 'examenroof van de eeuw' beleefden. Het gros van de elf verdachten draait er niet meer omheen. Ze leggen ieder kleine puzzelstukjes aan de filmische reconstructie van de roof bij Ibn Ghaldoun. En vertellen hun eigen verhaal.

Ook Safae K. (19) grijpt haar kans. Ze snikt, ze huilt, ze snottert. Want ze wil één ding duidelijk maken: dit heeft ze niet gewild. 'Het is uit de hand gelopen.' Vanonder haar hoofddoekje klinkt het aanvankelijk nog ontspannen. 'Ik was in het begin wel blij.' De usb-stick met examens legde ze onder haar kussen, vertelt ze. 'Pas later besefte ik dat we te ver zijn gegaan.'

Rechter: 'Het is u boven het hoofd gegroeid?'

Safae K.: 'Het is te erg wat we hebben gedaan.'

Rechter: 'De maand in de gevangenis is u zwaar gevallen, hè?'

Safae, zeer geëmotioneerd en schreeuwend: 'Eén fokking maand. Ik was gewoon dood daar. Ik zei maar wat tegen de politie, want ze begonnen over mijn zieke vader. Het was gewoon te erg.'

Meesterbrein
Hoewel iedereen haar aanwijst als meesterbrein van de roof, ziet Safae dat zelf anders. Verder vallen de lezingen van de roof niet echt uiteen.

De rechter somt het nog eens op. In de zomer zou een schoolgenoot een bal op het dak hebben getrapt, en zo ontdekt hebben dat het dakluik boven de kluiskamer van de school niet op slot was. Safae zou dit buitenkansje hebben besproken met klasgenootjes, waarna de rollen werden verdeeld. De één stond op wacht, de ander ging de kluis in ('hij floepte er zo in').

De examenroof bleek een koud kunstje, er werd zelfs drie keer ingebroken en uiteindelijk werden 27 examens gejat.

In de bibliotheek en thuis bij Anass B. (19) werden de opgaven gefotografeerd en de antwoorden erbij gezocht, waarna ze via e-mail werden verspreid. Een enkeling betaalde ervoor; enkele tientjes tot 200 euro. Toen het examen Frans uiteindelijk uitlekte via het internet, zat de politie hen op de hielen.

Safae knikt. 'Alleen... het was niet mijn plan!' Verder wil ze het achter zich laten. In mei doet ze staatsexamen. Haar strafblad kent alleen een eerdere winkeldiefstal, dus hoopt ze op een coulante straf.

Krokodillentranen
Bovendien, mensen kijken haar nu aan alsof ze iemand vermoord heeft, vertelt ze huilend. De rechter informeert subtiel of dat geen krokodillentranen zijn. Ze reageert niet. Sterker, ze snikt weer: 'Ik weet wat ik Nederland heb aangedaan, maar ik heb genoeg geleden.'

Anass verzorgt de lichtere noot. Hij vertelt honderduit, zoals hij al bij de politie deed. Overigens, pas toen de arrestatie van zijn vader dreigde. De examens lagen immers enige tijd in Anass' ouderlijke huis, en zijn vader was nota bene leraar op het Ibn Ghaldoun.

Anass heeft zich met zijn verklaringen impopulair gemaakt bij de rest, maar ook vandaag zit hij op de praatstoel. Ja, hij was erbij. Ja, hij had een rol. 'Toen was ik blij, ik had ze nodig. Nu heb ik spijt, ik ben er niet trots op ofzo!'

Als Anass zegt dat Safae met het plan voor de roof kwam, schrikt de zaal op. Safae schreeuwt het uit. 'Wat lul je?! Wat lieg je?! Hoe kan ik in godsnaam met zo'n plan komen. Je lult!'

Kopietje
Anass gaat onverstoorbaar voort. Hij vertelt achteloos hoe hij het ene na het andere gestolen examen fotografeerde, zodat iedereen een kopietje had. 'Als een lopende band, eigenlijk.'

Nu staat zijn leven op z'n kop. De band met zijn vader is slecht. 'Hallo, hallo, zeggen we tegen elkaar. Dat is het. Ik ben 3 maanden in Marokko geweest, want hier word ik er elke dag aan herinnerd.'

Anass is verder braafjes, merkt de rechter op. Hij kreeg ooit een werkstraf voor geklooi met vuurwerk, maar dat is het.

Nu leert hij hard voor z'n staatsexamens. Naar de gevangenis wil hij nooit meer.

Rechter: 'Hoe vond je het daar?'

Anass: 'Niet leuk. Eerst zat ik in beperking. Dan mag je niets op je cel hebben. Geen tv, geen krant. Niet eens een Donald Duck.'

'Collega's' Lyas C. (18), Ayad I. (19) en Kamal el B. (20) lachen op de achtergrond. Als het hun beurt is, houden ze de kaken liever op elkaar. Ze wachten wel af met welke strafeis justitie morgen gaat komen, lijken ze te denken.

Soms ontkennen ze, dan weer geven ze schoorvoetend een kleine rol in het verhaal toe. Ze buigen dikwijls naar de microfoon en zeggen een paar keer zachtjes: 'Ik laat het verder over aan mijn advocaat.'' Of: 'Daar wil ik liever niets over zeggen.'

Abdikadir I. (19) - blanco strafblad - vertelt wat meer, maar hij houdt zichzelf met een beheerst verhaal buiten schot.

Salah G. (20) -blanco strafblad - lispelt dat hij 'slechts betrokken' raakte.

Civiele techniek
En Lyas heeft naar zijn idee genoeg gesproken met de politie. Hij heeft een blanco strafblad en richt zich liever op het naderende staatsexamen. 'Ik wil naar de TU Delft, civiele techniek studeren.'

De kleine, tengere Kamal - ooit opgepakt voor heling - wilde in de zes verhoren bij de politie al niets zeggen en nu ook niet.

Rechter: 'Wat wilt u verder in het leven?'

Kamal: 'Eerst mijn staatsexamen doen.'

Rechter: 'Hoe bereidt u zich daarop voor?'

Kamal: 'Met oude examens.'

Rechter: 'Ach, die had u natuurlijk nog liggen.'

De officier van justitie in het proces tegen de verdachten in de examenfraude bij Ibn Ghaldoun in Rotterdam komt vandaag met de strafeis tegen 11 scholieren.