Volledig scherm
© ANP

Verdachten verdwijnen te snel achter de tralies

Rechters nemen soms te makkelijk het besluit om verdachten in afwachting van hun strafzaak achter de tralies te zetten. Als die verdachten later worden vrijgesproken, kunnen ze hun huis, baan of relatie kwijt zijn.

Quote

De impact is hoe dan ook vaak enorm en daarom moet een beslissing tot voorlopige hechtenis uiterst zorgvuldig overwogen worden

Woordvoerder College

Het besluit om een verdachte in voorlopige hechtenis te plaatsen wordt door rechters niet altijd kritisch overwogen en de redenen voor opsluiting zijn vaak onduidelijk. Dat staat in een rapport van het College voor de Rechten van de Mens, dat vandaag verschijnt. Het College onderzocht ruim 300 dossiers bij vier rechtbanken en twee gerechtshoven.

Het ontbreekt meestal aan een goede onderbouwing van de beslissing om iemand voorlopig op te sluiten. Zo werd bij de rechtbank Zeeland-West-Brabant gewerkt met een kruisjesformulier waarop alleen de algemene gronden voor hechtenis staan genoemd. Op een ander formulier staan standaardteksten waarop zinnen weggestreept moeten worden.

Lichtzinnige werkwijze
Deze lichtzinnige werkwijze van rechters heeft enorme maatschappelijke gevolgen, waarschuwt het College voor de Rechten van de Mens. Een verdachte die langere tijd wordt opgesloten kan zijn baan, uitkering of huis verliezen. Ook leidt het tot financiële nood en zelfs tot relatieproblemen. ,,De impact is hoe dan ook vaak enorm en daarom moet een beslissing tot voorlopige hechtenis uiterst zorgvuldig overwogen worden", zegt een woordvoerder van het College.

Ondervraagde rechtbankmedewerkers geven in het onderzoek aan dat rechters niet altijd genoeg voorbereidingstijd hebben om zich in zaken te verdiepen, vanwege het grote aantal zaken dat ze moeten afhandelen. Ook zou er door bezuinigingen op de rechtspraak en het Openbaar Ministerie een gebrek aan ondersteuning zijn.

Ingrijpende maatregel
Volgens Europese afspraken moeten rechters altijd goed motiveren waarom ze iemand opsluiten. Die uitleg mag niet te algemeen zijn en moet verwijzen naar de specifieke omstandigheden van een misdrijf en de achtergrond van een verdachte. Ook moet de rechter altijd bekijken of het mogelijk is om een minder ingrijpende maatregel op te leggen, zoals een enkelband of een contactverbod.

De rechtbanken trekken zich de kritiek aan. Ze beloven beterschap, schrijft het College voor de Rechten van de Mens. De rechtbank Zeeland-West-Brabant, die alleen kruisjesformulieren gebruikte, is inmiddels overgestapt op een uitgebreidere manier van motiveren.