Volledig scherm
© ANP PHOTO XTRA

Vis kan eindelijk door Haringvlietdam, maar daarachter wachten netten en fuiken

Na 28 jaar bakkeleien gaan de Haringvlietsluizen eindelijk op een kier zodat trekvissen erdoor kunnen. Pal voor die nieuwe toegangspoort zwemmen die echter in de fuiken van vissers: onderhandelingen om tot een vangstverbod te komen zijn gestrand.

Quote

Het mag niet zo zijn dat de vissen die nu eindelijk een vrije doorgang krijgen, eindigen in de netten van vissers

Monique van de Water, WNF

Vijf natuurorganisaties hebben een brandbrief gestuurd naar het kabinet. Ze roepen ministers Schouten (Natuur en Visserij) en Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) op om alsnog snel met een oplossing te komen. ,,Het mag niet zo zijn dat de vissen die nu eindelijk een vrije doorgang krijgen, eindigen in de netten van vissers'', zegt woordvoerder Monique van de Water van het Wereld Natuur Fonds. ,,Dat zou vreselijk zonde zijn van alle maatregelen die zijn genomen om hun populatie te laten groeien.'' 

Volledig scherm

De opening van de Haringvlietsluizen is het sluitstuk van een honderden miljoenen euro's kostend masterplan om trekvissen als de zalm, zeeforel en paling weer terug te krijgen in het Europese rivieren. Duitsland, Zwitserland en Frankrijk hebben sinds eind jaren `80 talloze vispassages aangelegd langs dammen en waterkrachtcentrales. In de Rijn zijn meer dan 10 miljoen zalmen uitgezet. Totaal hebben de landen meer dan 600  miljoen euro geïnvesteerd om de Rijn en zijn zijrivieren weer aantrekkelijk te maken voor vissen. 

De resultaten vallen volgens de Internationale Commissie ter Bescherming van de Rijn tot nu toe echter tegen. Een belangrijke oorzaak is dat vissen die migreren tussen de zee en hun paaigronden in de rivier, in Nederland hun neus stoten tegen de Deltawerken. Die beschermen Nederland tegen de zee en hoogwater van de rivieren, maar vormen voor vissen een ondoordringbare barrière, verklaart woordvoerster Anne Schulte van Rijncommissie. ,,Wij zijn daarom heel erg blij dat de Haringvlietsluizen dit najaar op een kier gaan. Dat zal een grote impuls geven aan de populaties trekvissen. Nederland heeft echter ook de verantwoordelijk om te zorgen dat die niet als bijvangst in de netten van vissers belanden.'' 

Zout en getijden

Quote

Hoe meer vis, hoe meer we kunnen vangen

Arjan Heinen, woordvoerder vissers

Over de opening van de Haringvliet is decennialang gesteggeld. Natuurorganisaties willen van het zoetwatermeer dolgraag weer een brak estuarium maken, waar de getijden en de natuur vrij spel hebben. Boeren, drinkwaterbedrijven en Rijkswaterstaat hebben dat lang tegen weten te houden. Zij zien het niet zitten dat het water weer zout wordt.
Onder grote druk van  buurlanden die meer leven in hun rivieren willen, is het kabinet uiteindelijk toch gezwicht. Het compromis is dat de sluizen op een kiertje gaan. Daar is door de overheid, Postcodeloterij en natuurorganisaties meer dan meer dan 100 miljoen euro voor uitgetrokken. Zo wordt het Haringvliet niet meteen heel zout maar kunnen de trekvissen er wel doorheen. 

Paradijs voor vissers

Ook de vissers kunnen niet wachten tot de sluizen op een kier gaan. De kustwateren voor de dam zijn nu al een paradijs voor vissers, bewijzen de talloze fuiken en staandwandnetten die aan de zeezijde staan opgesteld.
Bij eb, als de sluizen opengaan om overtollig rivierwater door te laten naar zee, spoelen enorme aantallen zoetwatervissen mee naar buiten. Het gaat alleen al om een paar ton snoekbaarzen per jaar, zegt woordvoerder Arjan Heinen van de elf vissers die hun boterham verdienen in het gebied. ,,Zij gaan dood in zout water, maar de vissers zijn er blij mee. Zij vangen ook veel wolhandkrabben. Als trekvissen binnenkort via de sluizen op en neer kunnen zwemmen, zullen hun populaties groeien. Wat goed is voor het ecosysteem, is ook goed voor de vissers. Hoe meer vis, hoe meer we kunnen vangen.''
Het vangen van zalm en een aantal andere trekvissoorten is overigens verboden, benadrukt hij. Dat neemt echter niet weg dat ze veelvuldig als bijvangst in de netten belanden, zegt Van de Water van het WNF. ,,Dat overleven ze vaak niet.'' 

Afgelopen maanden hebben de natuurorganisaties met de vissers en de overheid onderhandeld over het inperken van de visserij voor de Haringvlietsluizen. De vissers zouden een financiële compensatie krijgen als zij er niet langer zouden vissen. De meesten waren daar mee akkoord, maar enkele vissers zagen de afspraken niet zitten. ,,Een dergelijke afspraak werkt alleen als iedereen meedoet'', zegt een woordvoerder van minister Schouten. ,,Dat is helaas niet gelukt.'' 

In augustus zwommen boswachters over Haringvliet om aandacht te vragen voor de miljoenen trekvissen die afhankelijk zijn van de deltanatuur. Bekijk hieronder de beelden:

Volledig scherm
De Haringsluizen © mechteld jansen