Vliegtuigen KLM en Easyjet botsen bij taxiën op Schiphol

updateEen toestel van luchtvaartmaatschappij Easyjet is vanmorgen op Schiphol tijdens het taxiën vanaf de parkeerplek in botsing gekomen met een Boeing 737-800 van KLM. Beide passagiersvliegtuigen zijn daardoor beschadigd geraakt. Dat hebben woordvoerders van Schiphol, de betrokken maatschappijen en de Luchtverkeersleiding Nederland aan deze site bevestigd. 

Volgens zegsman Hans van Kastel raakten de toestellen elkaar tijdens de zogenoemde pushback waarbij de vliegtuigen vanaf hun standplaats met een speciaal voertuig heel langzaam naar achteren worden geduwd. Hoe het incident heeft kunnen gebeuren is nog onduidelijk. Na de naar verluidt bescheiden botsing zijn alle passagiers weer naar de gate geleid.  Volgens de KLM zijn de passagiers niet in gevaar geweest en zijn er geen gewonden gevallen. Onduidelijk is nog wanneer alternatieve vluchten beschikbaar zijn. 

De toestellen, zo benadrukt Van Kastel, zullen vandaag zeer waarschijnlijk niet meer worden ingezet. ,,De veiligheid staat voorop. De schade zal uitvoerig worden geïnspecteerd en gerepareerd voordat er weer mee zal worden gevlogen.” Volgens een woordvoerster van de KLM ging het om een vlucht naar Madrid (Spanje). ,,Niemand is in gevaar geweest of gewond geraakt. Onze Boeing heeft schade. We proberen zo snel mogelijk een vervangend toestel te regelen, opdat alle passagiers hun reis kunnen vervolgen.” Over wie schuldig is aan de aanrijding op het platform en hoe dat precies kon gebeuren, doet de KLM lopende het onderzoek geen uitspraken. 

Easyjet kwam halverwege de ochtend met een korte verklaring over het eigen toestel dat als bestemming  Londen Gatwick had. ,,Alle passagiers aan boord zijn inmiddels terug in de terminal, waar ons grondpersoneel voor ze zorgt en ze op de hoogte houdt van de laatste informatie. De vlucht zal worden uitgevoerd door een ander toestel, dat op dit moment onderweg is naar Amsterdam. De veiligheid en het welzijn van onze passagiers en crew is onze hoogste prioriteit. Er is onmiddellijk een onderzoek ingesteld, volgens procedure, om te begrijpen wat er precies gebeurd is.”

Speculaties

Volgens de Luchtverkeersleiding Nederland, verantwoordelijk voor alle bewegingen op en boven de luchthaven, is er nog weinig te zeggen over de toedracht. Zegsman Frank van der Voort: ,,Dit incident wordt nu onderzocht. Speculeren over eventuele stuurfouten van wie dan ook doe ik onder geen beding. Hoe dan ook hopen we lering te trekken uit de onderzoeksresultaten.” Ten overvloede meldt hij dat de toestellen werd geduwd door pushbacktrucks. ,,Ze reden dus niet zelfstandig.”

De politie meldt dat er na de botsing direct een onderzoek is ingesteld. Daaruit bleek dat er bij de betrokkenen hoe dan ook geen alcohol in het spel is. De piloten, pushbackchauffeurs en de luchtverkeersleider zullen worden gehoord.

Op een foto die door een passagier van het Easyjet-toestel (de EJU8868) is getweet, is te zien dat de gloednieuwe Boeing van KLM nog met de neus richting gate staat en dat de Airbus van Easyjet bezig is met een draai waarbij de linkervleugel het achterste deel van de romp van het KLM-toestel raakt. Niet zichtbaar is of de vliegtuigen in beweging zijn. Passagier Jye Sandiford meldt vanuit het toestel van Easyjet dat beide toestellen door een karretje werden geduwd (KLM) en getrokken (Easyjet). ,,Hoe dit kon gebeuren, weet ik niet. Hoe dan ook scheurde een deel van de staart van de KLM Boeing open. We konden echt niet verder rijden.”

Deskundige

Luchtvaartdeskundige Joris Melkert - docent luchtvaarttechniek aan de TU Delft - denkt dat de botsing op Schiphol ‘een bescheiden incident’ is en ‘mogelijk een gevalletje van niet goed opletten’. ,,Een oepsmomentje noem ik het maar. Maar het onderstreept wel conclusies die de Onderzoeksraad voor de Veiligheid vorig jaar al in een rapport trok. Daarin wordt gewezen op veiligheidsrisico’s die ontstaan doordat er steeds meer gevlogen wordt vanaf Schiphol. Volgens de raad zijn er maatregelen nodig om de veiligheid te blijven waarborgen.” 

Melkert benadrukt dat, als Schiphol wil groeien, de veiligheid de allerhoogste prioriteit moet krijgen. ,,Want het ging volgens mij in februari dit jaar ook al mis met een verkeerde pushback. Daarbij waren, zo heb ik begrepen, twee KLM-toestellen betrokken. Een officiële rapportage van de Luchtverkeersleiding Nederland (LVLN) heb ik daarover nog niet gezien. Maar dergelijke situaties zouden nooit mogen voorkomen.” Hij heeft de foto van het incident van vandaag uitvoerig geanalyseerd. ,,Ik weet het niet zeker, maar het lijkt er echt op dat de Boeing te snel is gestart en het passerende vliegtuig van Easyjet heeft weggeduwd. Maar het kan ook zijn dat het laatste toestel plotseling is gestopt terwijl de KLM al langzaam naar achteren ging.”

Begeleiden

Een eerdere keer dat twee vliegtuigen op Schiphol elkaar op een haar na raakten, was op 17 juni 2014. Volgens de  LVLN was er toen geen sprake van schade. Op het luchthaventerrein zijn twee partijen verantwoordelijk voor het begeleiden van het grondverkeer. Voor het verkeer op Schiphol betekent dit dat LVNL het verkeer begeleidt, zoals bijvoorbeeld binnenkomende en vertrekkende vliegtuigen die naar de startbaan of gate taxiën. Schiphol zelf is daarentegen verantwoordelijk voor het begeleiden van voertuigen en het sleepverkeer.

Lees verder onder de foto

Volledig scherm
De linkervleugel van het Easyjet-toestel raakte de achterkant van het KLM-vliegtuig. © Twitter Jye Sandiford

Het incident in 2014 betrof een vliegtuig van het type Embraer 190 en een Fokker 70. Uitgebreid onderzoek toonde later aan dat de bijna botsing was ontstaan door een communicatiestoring op de luchthaven. De LVLN had aan de Embraer 190  al toestemming gegeven voor een pushback, maar personeel op de luchthaven had dat niet gehoord waardoor op hetzelfde moment toestemming werd gegeven voor het verplaatsen van de Fokker 70.  Uiteindelijk werd de misser op het allerlaatste moment opgemerkt door de trekkerchauffeur van de Embraer 190 die het wagentje van het andere toestel zag wegrijden. Daardoor kon een botsing worden voorkomen, zo valt te lezen op de site van de Luchtverkeersleiding Nederland. Het incident kreeg destijds de classificatie ‘ernstig’. 

Volgens de LVLN is het aantal bewegingen van vliegtuigen en voertuigen op het luchthaventerrein van Schiphol de laatste jaren enorm toegenomen. De organisatie heeft daarom een regieteam - het zogenoemde Runway Safety Team (RST) - voor Schiphol opgericht dat de veiligheidssituatie van het grondverkeer in kaart brengt en op basis daarvan aanbevelingen kan doen. Doel is dat door een verdere toename van het vliegverkeer geen knelpunten ontstaan in de afhandeling van het grondverkeer die impact hebben op de veiligheid en capaciteit van het vliegverkeer. Het RST is een adviesorgaan van het Integral Safety Management Systeem (ISMS) waarin de luchtvaartsector zich inzet voor verbetering van de veiligheid, aldus Frank van der Voort van de Luchtverkeersleiding Nederland.

Schiphol is recordhouder gevaarlijke incidenten

Uit Onderzoek van de Onderzoeksraad bleek eerder dat op de start- en landingsbanen van Schiphol veel vaker ernstige incidenten plaats vinden dan op andere grote luchthavens. Luchtvaartdeskundigen uitten in 2017 grote zorgen. ‘Dit is niet normaal.’

Schiphol kampte in 2016 met 47 zogenoemde ‘runway incursions’. Dat zijn situaties waarbij een vliegtuig, voertuig of persoon in de beschermde zone komt van een baan die op dat moment wordt gebruikt voor een start of landing. En dat aantal is veel hoger dan op andere grote internationale luchthavens, blijkt uit een vergelijking met zes andere vliegvelden.

München had in hetzelfde jaar bijvoorbeeld maar drie van zulke incidenten, New York John F. Kennedy vijf en London Heathrow dertien. Die luchthavens tellen net als Schiphol zo’n 400.000 à 500.000 vliegbewegingen per jaar en zijn qua grootte dus vergelijkbaar.

,,Schiphol springt er echt uit’', zei luchtvaartdeskundige Joris Melkert van de TU Delft. ,,Dit is niet normaal en hoort niet te gebeuren. Het getal is absoluut hoog in vergelijking met andere luchthavens. Deze getallen moeten een wake-up call zijn.’' Ook luchtvaartkenner Hans Heerkens van de Universiteit Twente noemde het aantal incidenten op Schiphol opvallend. ,,Schiphol heeft veel meer incidenten dan andere luchthavens.’’

In april van 2017 constateerde de Onderzoeksraad dat Schiphol veel meer moet doen aan de veiligheid. Het AD kreeg een mail tussen hooggeplaatste Schipholmedewerkers in handen, waaruit bleek dat die conclusies waren afgezwakt. De aanvankelijke subtitel ‘Veiligheid Schiphol onder druk’ zou zijn geschrapt. ,,Het definitieve rapport is niettemin stevig van toon en wijst wél nadrukkelijk op de risico’s die in de toekomst kunnen ontstaan als er geen maatregelen worden genomen.’’

Volledig scherm
© AFP
Volledig scherm
© REUTERS