Voldoende handtekeningen voor referendum over Sleepwet

videoDe kans is groot dat er binnenkort een referendum wordt georganiseerd over de omstreden Sleepwet. Dankzij de actie van vijf studenten en een kritisch item in het tv-programma Zondag met Lubach zijn er nu 300.000 handtekeningen verzameld. En dat is voldoende voor een volksraadpleging over de Sleepwet.

Officieel heet de wet Wiv: de Wet op de Inlichten- en Veiligheidsdiensten (Wiv). Om Nederland tegen terrorisme te beschermen mogen de veiligheidsdiensten vanaf 1 januari 2018 grote hoeveelheden internetverkeer via de kabel aftappen. Volgens premier Rutte is in de Wiv 'een goede balans gevonden tussen het onderzoeken van kabelgebonden informatie en waarborgen op de privacy'.

In de praktijk betekent de nieuwe wet dat ook niet-verdachte burgers online kunnen worden afgeluisterd. De veiligheidsdiensten zouden kunnen inbreken op je smartphone, computer of smart-tv, deze informatie vastleggen in een geheime databank en de verzamelde data delen met buitenlandse inlichtingendiensten.

Tekst gaat verder onder de foto.

Volledig scherm
Zondag met Lubach over de Sleepwet. © vpro

Kritiek

De Eerste Kamer nam de Sleepwet in juli vrij geruisloos aan. De Raad van State, het College voor de Rechten van de Mens en de Raad voor de Rechtspraak waren openlijk kritisch over de wet. Na de uitzending van Zondag met Lubach, waarin de Sleepwet in 13 minuten tijd kritisch werd toegelicht, steeg het aantal handtekeningen op Sleepwet.nl snel. 

Door de wet zou de privacy van burgers worden geschonden. Informatie van 'onschuldige burgers' zou als bijvangst verzameld worden met een 'sleepnet'. ,,Zo mag een hele wijk afgeluisterd worden wanneer er een verdacht persoon in woont'', zeggen de tegenstanders. Ze willen ook niet dat deze data jarenlang bewaard mogen worden.

Volgens mensenrechtenorganisatie Amnesty International 'sluit de wet niet uit dat informatie wordt gedeeld met repressieve regimes'. Het gevaar bestaat dat samenwerking met buitenlandse geheime diensten leidt tot schending van mensenrechten. ,,Het werk en leven van activisten, journalisten en oppositieleden kunnen zodoende door het handelen van Nederland in gevaar komen.''

Volledig scherm
Hoe vijf bezorgde studenten met hulp van Arjen Lubach een weinig sexy onderwerp als het aftappen door inlichtingendiensten (sleepwet) op de agenda kregen. Van links naar rechts: Tijn de Vos (20) studeert: Master Mathematics Luca van der Kamp (22) studeert: Master of Logic Nina Boelsums (21) studeert: bachelor Industrial Design Marlou Gijzen (23) studeert: Master of Logic Joran van Apeldoorn (23) studeert: PhD Quantum Computing © Annelene Schulze

Reactie AIVD

De AIVD, die zich een 'informatiefabriek' noemt, snapt de zorgen over de vergaande bevoegdheden. ,,Maar het is noodzakelijk om Nederland te beschermen tegen landen, organisaties en personen die het op ons gemunt hebben.'' Anderzijds is de privacy en veiligheid van burgers door deze wet juist beter beschermd, stelt een woordvoerder. ,,Er is extra controle en toezicht ingebouwd. Voordat er iets verzameld of bekeken mag worden, heeft de minister twee keer een handtekening moeten zetten en heeft ook een onafhankelijke commissie het onderzoek moeten goedkeuren.''

De term 'sleepnet' doet volgens de woordvoerder geen recht aan de werkelijkheid. ,,Het verzamelen van data gebeurt juist heel gericht." Hij wijst er bovendien op dat 98 procent van de verzamelde data meteen wordt verwijderd.

Referendum volgend jaar

Als de initiatiefnemers van het referendum aan alle regels hebben voldaan dan wordt de volksraadpleging gehouden op 21 maart 2018, gelijktijdig met de gemeenteraadsverkiezingen. Er werd één keer eerder een raadgevend referendum gehouden: op 6 april vorig jaar gingen Nederlanders naar de stembus om zich uit te spreken over het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. Dat gebeurde na een initiatief van het comité GeenPeil. Maar hoewel de opkomstdrempel van 30 procent werd gehaald en het verdrag door een meerderheid (61 procent) werd afgewezen, trad het verdrag begin september volledig in werking.

Omdat bij de inzameling van handtekeningen voor het referendum vorig jaar zo'n 10 procent van de handtekeningen werd afgekeurd, willen de huidige bedenkers nog zeker 30.000 handtekeningen extra binnenhalen. ,,Sommige mensen maken een typefout in hun naam of voeren een verkeerd adres in. Dus we gaan eerst nog campagne voeren om er flink overheen te halen om voldoende marge te hebben'', aldus student Tijn de Vos. Hij geeft aan wel 'ontzettend blij' te zijn met het tot nu toe behaalde resultaat. De handtekeningen worden volgende week maandag aan de Kiesraad gepresenteerd.