Volledig scherm
Het ministerie van OCW. Inzetjes: Henk Krol en Prinses Laurentien. © anp

'Vriendjespolitiek op ministerie van OCW'

Het subsidiemisbruik door 50Plus-leider Henk Krol staat niet op zichzelf. Bij het gevecht om belastinggeld overheerst bij het ministerie van Onderwijs een ons-kent-ons-cultuur, menen critici. Een prinses zit al snel op de eerste rang.

Volledig scherm
Henk Krol. © anp
Volledig scherm
Prinses Laurentien. © anp

Het is de lieveling van het ministerie: de stichting Lezen & Schrijven, opgericht door prinses Laurentien. Experts trekken de effectiviteit van de club die strijdt tegen ongeletterdheid in twijfel. 'Het draait te veel om pr, recepties, feestjes en oploopjes met topmannen.' Maar toch verdubbelde minister van Onderwijs Marja van Bijsterveldt kort voor haar afzwaaien in 2012 de subsidie naar zo'n 8 miljoen euro per jaar.

De CDA-bewindsvrouw blijkt haar eigen toekomst te hebben gesubsidieerd. Wie is er nu voorzitter van de stichting Lezen & Schrijven? Ex-minister Van Bijsterveldt. Zij werkt onbezoldigd, maar dat geldt niet voor de adjunct-directeur in het deftige stichtingspand (maandelijkse huurprijs 10.727 euro): Arjan Beune. Inderdaad, de voormalig assistent van minister Van Bijsterveldt. 'Beune brengt kennis van het onderwijsveld mee', aldus een woordvoerder van de stichting. 'Dat hij assistent was van Van Bijsterveldt is een losstaand feit.' Het ministerie van Onderwijs heeft er 'geen oordeel' over.

De voormalige subsidieverstrekker, Van Bijsterveldt, heeft de rol overgenomen van voormalig subsidieaanvrager, prinses Laurentien. Die werkt nu als erevoorzitter in Brussel om van daaruit Europese bibliotheken te steunen. Met geld van de Amerikaanse weldoeners Bill en Melinda Gates heeft Lezen & Schrijven voor 3500 euro per maand een kantoor gehuurd aan het Robert Schumanplein.

Quote

Je netwerk speelt een grote rol bij het verkrijgen van subsidies. Als een minister enthousiast is of een hoge ambtenaar een goede bekende is, zit je op de eerste rang

Een ex-politicus

Gul ministerie
Het ministerie van Onderwijs blijft gul in Nederland. Zo stond het departement eerder al toe dat een ambtenaar die jarenlang gedetacheerd was bij de stichting Lezen & Schrijven op grootse wijze afscheid nam, inclusief Humberto Tan als dagvoorzitter. Niet veel later liet de afgezwaaide ambtenaar - een kennis van CDA-coryfee Jan Kees de Jager - zich via haar bedrijfje weer inhuren door de stichting. Voor een drievoudig uurloon. Geen probleem, aldus Van Bijsterveldt destijds, hoewel er in het ambtenarenapparaat gemor was over de rijkelijke beloning voor de ex-collega.

'Je netwerk speelt een grote rol bij het verkrijgen van subsidies', zegt een ex-politicus, die inmiddels geregeld voor subsidies moet aankloppen bij ministeries en daarom anoniem wil blijven. 'Als een minister enthousiast is of een hoge ambtenaar een goede bekende is, zit je op de eerste rang.'

Ons-kent-ons
Het is die ons-kent-ons-cultuur die volgens ingewijden ook heeft geleid tot het debacle met Henk Krol. Niet alleen was de homoactivist close met toenmalig minister van Onderwijs Ronald Plasterk, die zelfs een koninklijke onderscheiding voor Krol regelde. Op het ministerie zat ook nog een topambtenaar die volgens ingewijden onderdeel was van 'de gay community'. 'Er was geen enkele distantie', aldus een bron.

Het ministerie zegt dat subsidie wordt verstrekt 'op basis van kwaliteit van de aanvragen'. 'Er wordt verantwoording over afgelegd.'

Zo kreeg Krol vanaf 2008 circa 3,5 ton subsidie voor een amper bezochte site voor homoseksuele jongeren (waar veel oude homoseksuelen op af kwamen) en het (her)drukken van folders en boekjes. Eerder had de huidige 50Plus-leider al een ander potje van het ministerie van Onderwijs aangeboord: het Stimuleringsfonds voor de Media. Ook daar praatte hij bijna 1,5 ton los voor de Gay Krant, hoewel nu vaststaat dat deze krant jarenlang amper lezers had.

Misstanden
Het ministerie had tot op de dag van vandaag geld overgemaakt als het huidige bestuur van de Gay Krant niet aan de bel had getrokken. Het ministerie lijkt niet blij dat de misstanden aan het licht kwamen. Alles wijst erop dat de klokkenluiders problemen krijgen.

De subsidies zijn naar Krols noodlijdende bedrijven gesluisd, maar het ministerie stelt zich 'formeel' op. In juridische termen is de stichting Vrienden van de Gay Krant verantwoordelijk en daarmee dus de huidige bestuurders, die aan de bel trokken. Zij moeten 2 ton bijeen sprokkelen. Krol kan volhouden dat hij 'geen partij' is. Formeel klopt dat: hij is uit het bestuur gezet.

Het ministerie is volgens ingewijden niet van plan verdere stappen tegen Krol te ondernemen en gaat ook geen nader onderzoek doen.