Volledig scherm
In een straat in Baarn hangen veel vlaggen uit ter ere van Bevrijdingsdag. © Rick Nederstigt

Waarom we moeten werken op Bevrijdingsdag

Ambtenaren en leraren hebben mazzel: zij hebben op 5 mei een vrije dag. De rest van Nederland moet gewoon aan het werk. Waarom zijn we eigenlijk niet allemaal vrij op Bevrijdingsdag?

Gerdi Verbeet van het Nationaal Comité 4 en 5 mei probeerde het deze week maar weer eens. Ze riep de formerende partijen op om van Bevrijdingsdag een collectieve vrije dag te maken. Nu geldt dat alleen voor ambtenaren en leraren. In het bedrijfsleven hebben de meeste mensen geen vrije dag op 5 mei of slechts eens in de vijf jaar.

Al velen zijn Verbeet voorgegaan met een oproep om iedereen een vrije dag te gunnen. De Tweede Kamer nam zelfs al in 1980 een motie aan, die vroeg om van Bevrijdingsdag een nationale feestdag te maken. (Grappig detail: die motie kwam van Wim Meijer, de huidige geliefde van Verbeet.)

Te duur

Die feestdag kwam er, alleen weigerde het toenmalige kabinet te verordonneren dat 5 mei voortaan een vrije dag zou zijn. ,,Simpelweg omdat het te veel geld kostte’’, zegt onderzoeker Ilse Raaijmakers van het Arq Kenniscentrum Oorlog, Vervolging en Geweld. ,,De discussie komt door de jaren heen steeds terug, maar elke keer blijkt dat een extra vrije dag te duur is.’’ Het scheelt de economie al gauw een miljard euro, stellen werkgevers.

Bovendien gáát de politiek er helemaal niet over. Nergens is wettelijk vastgelegd dat we met feestdagen als kerst en Pasen vrij moeten zijn. Dat is een cao-afspraak, die per sector wordt bepaald door de werkgeversorganisaties en vakbonden. Zoals het ook in de polder besloten zal moeten worden of werknemers op Bevrijdingsdag collectief vrij krijgen.

Volledig scherm
Door het hele land zijn Bevrijdingsfestivals op 5 mei. © Tamara Reijers

De werkgevers staan in elk geval niet te springen. ,,Als er behoefte aan is, kunnen er cao-afspraken over gemaakt worden, maar het kost natuurlijk wel wat’’, zegt Edwin van Scherrenburg van VNO-NCW. ,,Bovendien werken we al de minste uren van heel Europa, minder dan in Griekenland bijvoorbeeld.’’

Vakbond FNV wil zijn vingers er evenmin aan branden. ,,Als je dit voor iedereen wilt regelen, kan de regering dat het beste doen via een wet’’, stelt woordvoerder Linda Vermeulen.

Veel te gevoelig

D66 heeft wel eens geopperd om een christelijke feestdag in te ruilen voor Bevrijdingsdag. Bijvoorbeeld door te werken op tweede pinksterdag en in plaats daarvan thuis te blijven op 5 mei. In het huidige politieke klimaat ligt dat echter veel te gevoelig. Behalve de christelijke partijen maken ook VVD en PVV zich tegenwoordig druk om de teloorgang van de ‘joods-christelijke cultuur’. 

De afgelopen tijd leidden de ‘verstopeieren’ van de Hema (in plaats van paaseieren) en de feeststol van Albert Heijn (geen kerststol) al tot verhitte discussies. Wie wil nu zijn nek uitsteken om een christelijke feestdag te schrappen?

Voorlopig zullen de meeste werknemers dus gewoon moeten ploeteren op Bevrijdingsdag. ,,Het zou heel mooi zijn als 5 mei een vrije dag wordt, maar ik vrees dat aan die oproep geen gehoor wordt gegeven’’, voorspelt onderzoeker Raaijmakers.