Volledig scherm
Politieonderzoekers in Garland dragen de lichamen weg van Elton Simpson en Nadir Soofi. Zij schoten zondagavond (lokale tijd) op een politieagent die het gebouw bewaakte waar een bijeenkomst plaatsvind waarbij Geert Wilders spreker wa © afp

Was Wilders hun doelwit?

Kort nadat PVV-leider Geert Wilders een Mohammed-spotprentwedstrijd in de Texaanse stad Garland had verlaten, wilden twee schutters er dood en verderf zaaien. Het lijkt onwaarschijnlijk dat ze het specifiek op de Nederlandse politicus hadden voorzien. De familie van het tweetal reageert geschokt.

Volledig scherm
© reuters
Quote

We hoorden een heleboel knallen, we dachten dat het vuurwerk was. 'Nee,' zegt m'n vrouw, dat zijn schoten

Brant Hartnell
Volledig scherm
© EPA
Volledig scherm
Geert Wilders tijdens de bijeenkomst © REUTERS
Volledig scherm
© AP
Volledig scherm
© getty
Volledig scherm
© EPA
Quote

Ze wilden overduide­lijk mensen gaan neerschie­ten

Chef Joe Harn van de politie in Garland
Volledig scherm
Joe Harn, politiechef van Garland © ap
Volledig scherm
© REUTERS

Het was een rustige zondagavond in Garland (235.000 inwoners), een voorstad van Dallas. En toen, ineens: ,,Paw-paw-paw-paw-paw. Even was het stil. En toen nog eens: paw-paw-paw-paw-paw,'' herinnert een vrouw voor een nabijgelegen supermarkt zich de gebeurtenissen van die avond. Geschrokken doet ze haar verhaal voor de camera van een lokaal tv-station. ,,We hoorden een heleboel knallen, we dachten dat het vuurwerk was. 'Nee,' zegt m'n vrouw, dat zijn schoten,'' zegt Brant Hartnell even later.

Mohammed-spotprenten
De gebeurtenissen die de man en de vrouw beschrijven vonden even verderop plaats, bij de parkeerplaats van het Curtis Culwell Center. In de 10 jaar oude evenementenhal aan de rand van de stad bezochten die avond ruim tweehonderd mensen een controversiële tentoonstelling van Mohammed-spotprenten. Eén aanwezige die avond staat hoog genoteerd op een dodenlijst van al-Qaeda: PVV-leider Geert Wilders. Hij was daar op uitnodiging van Pamela Geller, een in de VS even bekende als gehate anti-islamactiviste. De Nederlander zou er die avond speechen en een cheque van 12.500 dollar uitreiken aan de maker van de winnende spotprent.

Mede vanwege Wilders' aanwezigheid, maar ook vanwege de aanleiding voor de bijeenkomst (spotprenten over Mohammed) zijn er strenge veiligheidsmaatregelen getroffen. Er is een grote politiemacht op de been. De organisatie heeft voor 10.000 dollar ook zelf nog extra beveiligers ingehuurd. Toegangswegen tot het terrein zijn geblokkeerd, bezoekers moeten door detectiepoortjes, er zijn explosievenexperts aanwezig. En uiteraard heeft Wilders, sinds 24 april op reis door de VS, zijn eigen bataljon beveiligers meegebracht.

De cartoonwedstrijd loopt op zijn eind, veel bezoekers zijn al vertrokken, als om 18.50 uur lokale tijd een zwarte Chevrolet Cobalt via de westingang het parkeerterrein van de evenementenhal op wil rijden. Een politieauto belemmert de doorgang. De auto stopt. Dan gaat het razendsnel. Twee mannen stappen uit, met vervaarlijk ogende geweren, die nog het meest op mitrailleurs lijken, in de aanslag. Ze zeggen niets. Een agent in de politieauto bedenkt zich geen moment. Hij trekt zijn pistool en schiet beide mannen dood. Een ongewapende beveiligingsbeambte wordt in zijn enkel geraakt.

Bloedbad voorkomen
,,Ze wilden overduidelijk mensen gaan neerschieten,'' zegt chef Joe Harn van de politie in Garland een dag later. Beide mannen hadden extra munitie bij zich, zegt Harn. Lange tijd bestond ook het vermoeden dat de mannen explosieven in hun auto hadden verstopt, maar dat bleek niet het geval. Met het kordate ingrijpen door één van zijn agenten is een bloedbad voorkomen, meent Harn.

De veertig bezoekers die op dat moment nog in de evenementenhal zijn, krijgen niets mee van de gebeurtenissen buiten. Kort nadat Geller een afsluitend praatje heeft gehouden, stormen agenten de ruimte binnen en dirigeren de bezoekers streng naar een afgeschermde plek. Er wordt geschreeuwd. Maar al snel keert de rust terug en wachten de bezoekers gelaten af wat komen gaat. Sommigen beginnen patriottische liedjes te zingen. Geert Wilders is op dat moment al lang en breed vertrokken. Hij hoort onderweg in zijn auto van de gebeurtenissen.

Volledig scherm
© REUTERS
Quote

Wilders is hier namelijk helemaal niet zo bekend, ik vraag me af of ze wel wisten dat hij zou komen

Terreurexpert Max Abrahms van de Northeastern University
Volledig scherm
© getty
Volledig scherm
© REUTERS
Volledig scherm
© afp
Volledig scherm
Elton Simpson © Screenshot ABC15 Arizona
Volledig scherm
© getty

Wilders doelwit?
Of Wilders doelwit was van de mannen, is nog maar de vraag. Terreurexpert Max Abrahms van de Northeastern University heeft er grote twijfels over. ,,Hij is hier namelijk helemaal niet zo bekend, ik vraag me af of ze wel wisten dat hij zou komen,'' zegt Abrahms. ,,Op Twitter werd wel opgeroepen tot een aanslag op het evenement, maar niet tegen Wilders. Hadden ze geweten van zijn komst, dan hadden ze denk ik veel meer rumoer gemaakt.'' Volgens organisatrice Geller was de aanwezigheid van Wilders 'onderdeel van het geheel'. ,,Dit was vooral een aanslag op de vrijheid van meningsuiting,'' zegt ze fel via de telefoon.

Over het motief van de schutters was gisteravond nog geen enkele duidelijkheid. Onderzoekers hadden weinig reden aan te nemen dat de mannen namens een terreurorganisatie handelden. Eén van de schutters is geïdentificeerd als Elton Simpson (30), een tot de islam bekeerde Amerikaan.

Simpson verstuurde een half uur voor zijn daad nog een tweet waarin hij meldde te hopen dat Allah hem en zijn 'broeder' zou accepteren als ware vrijheidsstrijders. Hij sloot af met de hashtag 'texasattack'. Uit eerdere berichten van Simpson blijkt een grote sympathie voor IS. Afgelopen week riepen meerdere IS-sympathisanten via Twitter hun 'broeders' in de VS op om een aanslag te plegen op het evenement in Texas.

Somalië
Tv-station ABC toonde gisteren een foto van Simpson: een donkere jongen met een vlassige baard en snor (zie de video onderaan). In 2010 werd hij door de FBI opgepakt toen hij naar Somalië wilde reizen om zich daar bij een terreurgroepering aan te sluiten. Een rechter toonde zich echter niet onder de indruk van de bewijzen die de FBI had verzameld: Simpson was al snel weer op vrije voeten.

Zijn toenmalige advocate zei gisteren over Simpson dat hij overkwam als een normale jongen die op het verkeerde pad was terechtgekomen, niet iemand van wie veel kwaad uitging.

De tweede schutter zou de huisgenoot van Simpson zijn, de 34-jarige tapijtreiniger Nadir Soofi, die volgens zijn vermeende facebookprofiel een tijdje in Pakistan zou hebben gestudeerd. De FBI haalde gisteren de woning van het tweetal in de stad Phoenix, 1750 kilometer van Garland, overhoop, op zoek naar aanwijzingen voor een motief voor de mislukte gruweldaad.

Volledig scherm
© AP
Quote

Wij zijn Amerikanen en geloven in Amerika. Wat mijn zoon heeft gedaan, straalt slecht af op mijn familie

De vader van schutter Elton Simpson

Families schutters verbaasd en geschokt
De familie van Elton Simpson heeft laten weten geschokt te zijn. In een verklaring aan een lokale krant is te lezen dat ze ,,geen idee hadden van de plannen van Simpson. We snappen niet hoe dit heeft kunnen gebeuren''.

De familie noemt de schietpartij waarbij een agent gewond raakte 'zinloos geweld'.

Simpson was al langer in beeld bij de veiligheidsdiensten. Zijn vader zei tegen ABC News: ,,Wij zijn Amerikanen en geloven in Amerika. Wat mijn zoon heeft gedaan, straalt slecht af op mijn familie.''

De moeder van de andere schutter, Nadir Soofi, liet aan dezelfde krant weten dat ze nooit had gedacht dat haar zoon geweld zou gebruiken om zijn standpunten over de islam te verdedigen. ,,Hij heeft een normale opvoeding gehad. Wel was hij erg politiek betrokken bij het Midden-Oosten.''

Het huis in Phoenix, waar de beide mannen woonden, is doorzocht. De politie gaf dinsdag aan dat het duo inderdaad in die stad woonde. De auto waarmee het duo naar Garland reed, is door de politie voor alle zekerheid opgeblazen, meldde de aan ABC gerelateerde zender WFAA8.