Volledig scherm
Wethouder Rabin Baldewsingh van Den Haag. © anp

'We weten helemaal niet of mensen inburgeren'

PleidooiHet inburgeringsbeleid is failliet. Voor zijn pleidooi om de regie weer bij gemeenten te leggen, krijgt de Haagse PvdA-wethouder Baldewsingh veel steun. ,,Het beleid schiet zijn doel nu voorbij.''

Quote

Ze krijgen geen begelei­ding, met als gevolg dat ze vaker een beroep moeten doen op bijstand of gedesillu­si­o­neerd raken

Han Entzinger

Dat het inburgeringsbeleid onder het kabinet Rutte-I op de schop ging, was misschien niet verrassend. De invloed van gedoogpartner PVV was merkbaar. Maar ergens was er hoop dat Rutte-II, met de PvdA erin, de boel zou terugdraaien. Dat gebeurde niet. Nu zitten gemeenten met de gebakken peren.

In een recente Kamerbrief presenteerde minister Asscher (Sociale Zaken) zorgwekkende cijfers. De helft van de nieuwkomers slaagt niet voor de inburgeringscursus.   Het aantal geslaagden zal de komende jaren verder dalen, omdat meer asielzoekers naar Nederland komen. En juist de vluchtelingen die mogen blijven, doen het veel slechter (38 procent slaagt) dan gezinsmigranten (62 procent).

Dat laatste is niet verwonderlijk, zegt Han Entzinger, hoogleraar integratiestudies. ,,Gezinsmigranten komen vaak in een Nederlandstalige omgeving, zijn niet getraumatiseerd en hebben meer kans op contact en werk.''

Zelf betalen
Voor 2013 ging het redelijk soepel. Gemeenten riepen zelf inburgeringsplichtigen op voor de gesprekken, organiseerden cursussen zelf en financierden ze ook grotendeels. Driekwart van de inburgeraars en 63 procent van de vluchtelingen slaagde toen voor het examen.

Nu moeten inburgeraars zelf de cursussen regelen en betalen. ,,Dat gebeurde vanuit een overdreven neoliberale gedachte van eigen verantwoordelijkheid'', zegt Entzinger. ,,Ik hoop dat we teruggaan naar de oude situatie, want nu schiet het zijn doel voorbij. Dit is bedoeld om te helpen bij integratie. In plaats daarvan hebben ze het gevoel dat ze een extra barrière opgeworpen krijgen. Ze krijgen geen begeleiding, met als gevolg dat ze vaker een beroep moeten doen op bijstand of gedesillusioneerd raken.''

Quote

We kunnen niet meer volgen of mensen voldoende doen om in te burgeren. We weten niet hoe ver ze zijn en waar ze tegenaan lopen

Simone Kukenheim
Volledig scherm
Simone Kukenheim. © Rink Hof

Wachtlijst
Er zijn zo'n 160 commerciële bureaus die cursussen aanbieden. Entzinger: ,,Ze kiezen de bureaus met de kortste wachtlijst, maar dat zijn vaak niet de beste. En velen vermoeden dat sommige bureaus het doen om er zelf beter van te worden.'' Wie niet binnen drie jaar slaagt, moet de lening terugbetalen, wordt gekort op de uitkering of krijgt een boete. ,,Ik betwijfel of zo'n boetestructuur hen stimuleert om te integreren.''

De collega-wethouders van Baldewsingh in Amsterdam en Utrecht willen terug naar het beleid van vóór 2013. ,,Het is nu niet goed geregeld'', zegt wethouder Simone Kukenheim (Diversiteit) in Amsterdam. ,,We kunnen niet meer volgen of mensen voldoende doen om in te burgeren. We weten niet hoe ver ze zijn en waar ze tegenaan lopen.''

Nieuwkomers komen daardoor moeilijker aan werk en krijgen langer een uitkering, waarschuwt Kukenheim. Daarom heeft Amsterdam al in 2014, tegen het rijksbeleid in, een eigen traject opgezet om statushouders tóch extra te begeleiden. ,,Dat is een taal- en oriëntatietraject van een paar weken, waarin ze de stad leren kennen en de Nederlandse normen en waarden. We kijken ook wat nodig is om verder te integreren.''

Verantwoordelijkheid
Minister Asscher stelt dat gemeenten voldoende mogelijkheden en geld hebben om nieuwkomers te ondersteunen. De meeste gemeenten kunnen zo'n traject niet betalen, hoewel ze dat graag willen. ,,We willen de verantwoordelijkheid voor inburgering op ons nemen'', zegt een woordvoerder van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).

Utrecht noemt nóg een reden: ,,Sinds 2015 voeren gemeenten de Wet Maatschappelijke Ondersteuning uit. Daar past inburgering heel goed bij'', vindt wethouder Kees Diepeveen. ,,Inburgering, maatschappelijke begeleiding en hulp bij het vinden van een baan of opleiding: die zaken versterken elkaar in de praktijk.''

Meer inspanning nodig
Vluchtelingen moeten veel beter worden ondersteund bij het vinden van werk. Ze profiteren te weinig van projecten die hen daarbij kunnen helpen, omdat die vaak kleinschalig en versnipperd zijn. Dat staat in een rapport dat de Sociaal-Economische Raad (SER) vandaag publiceert.

Volgens de SER is het belangrijk dat vluchtelingen met een verblijfsvergunning sneller een woning krijgen, op taalles kunnen en beter ondersteund worden op de arbeidsmarkt. Op deze terreinen loopt het nog niet soepel, concludeert de SER. Daardoor hebben vluchtelingen erg veel tijd nodig om te integreren.

,,Zonder extra inspanningen is de kans groot dat vele duizenden nieuwkomers in dit land de aansluiting met de Nederlandse samenleving missen'', aldus SER-voorzitter Mariëtte Hamer.

Op de SER-website werkwijzervluchtelingen.nl staan enkele succesvolle praktijkvoorbeelden, die volgens de raad breder verspreid moeten worden. Daar kunnen ook andere kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt, zoals laaggeletterden, van profiteren. Hamer: ,,Dat voorkomt dat groepen tegenover elkaar komen te staan.''