Weer een manifest: ‘in verpleeghuizen gaat het slechts ietsiepietsie beter’

‘Iedere bewoner die daartoe in staat is, komt dagelijks uit bed en wordt geholpen de dag aangenaam door te brengen. Er is altijd iemand die een oogje in het zeil houdt. Gedurende de dag is er regelmatig persoonlijk contact met een zorgverlener of begeleider. Langer dan twee uur zonder persoonlijk contact is onacceptabel.’

Het klinkt zo logisch, maar toch is dit het tweede gebod uit de tien die Kanter, Gaemers en Borst afgelopen zaterdag in NRC publiceerden. Want ondanks de extra miljoenen (en uiteindelijk miljarden) die naar de ouderenzorg gaan, blijkt de situatie in verpleeghuizen slechts ‘een ietspietsie beter'. ,,Dat het logisch klinkt, maar niet gebeurt, maakt deze situatie zo verschrikkelijk”, reageert Carin Gaemers. 

Ze maken zich al jaren hard voor verbetering van de zorg aan mensen met dementie. Zelf hadden Gaemers en Borst een moeder in een verpleeghuis, waardoor ze ontdekten dat de bewoners niet de zorg kregen die ze nodig hadden. Drie jaar geleden publiceerden ze een manifest in deze krant om de ouderenzorg te verbeteren. Dat had grote politieke impact, waardoor er miljoenen euro's vrij kwamen om meer zorgpersoneel aan te nemen én een kwaliteitskader voor alle verpleeghuizen.

Er blijken echter nog tal van zorginstellingen die niet aan die wettelijk vereiste kwaliteit voldoen. Vooral in grote organisaties gaat het mis, constateert het protesterende drietal. ,,Je ziet dat die bestuurders hun oor niet goed genoeg te luister leggen op de werkvloer. Terwijl wij zeggen: het zorgpersoneel is de baas. Zij zien wat bewoners nodig hebben", verklaart Borst. Volgens de opstellers van De Tien Geboden zorgen nog te veel werkgevers niet goed voor hun personeel. Met als gevolg dat het ziekteverzuim met 6,2 procent hoog is en het verloop van personeel met 17 procent groot. 

De Tien Geboden zijn niet meer dan een vertaling van de kwaliteitseisen die de overheid aan de verpleeghuizen heeft opgelegd. ,,Het is jammer dat dit nodig is", zegt Borst. Maar volgens het drietal kan (en moet) het in de ouderenzorg nog veel beter. 

Het blijkt bijvoorbeeld dat niet overal twee verzorgenden op een groep van acht ouderen zijn; dé opdracht die de ouderenzorg drie jaar geleden al kreeg om de persoonlijke aandacht voor bewoners te verbeteren. ,,Sommige zorgorganisaties sturen alleen maar op de processen en cijfers. Daar staat het grootste deel van de dag één iemand op een groep bewoners en komt er slechts een tweede persoon op de piekmomenten bij", legt Gaemers uit. ,,Maar in de zorg voor dementerenden zijn geen piekmomenten. Zij hebben voortdurend hulp nodig om structuur aan hun dag te geven. De hele dag door lopen daar bewoners weg, moeten mensen naar de wc of is er iemand ineens verdrietig. Zo'n verzorger is dan met die ene bewoner bezig en de rest van de groep zit alleen. Dat is in een kinderdagverblijf ondenkbaar.”

Daardoor zijn er nog steeds verpleeghuizen waar ouderen niet of nooit buiten komen als ze geen familie of vrienden hebben die hen meenemen. Of bewoners worden een groot deel van de dag ‘aan hun lot overgelaten’. En dus luidt het negende gebod: zorgmedewerkers zijn er om bewoners te begeleiden en te verzorgen, niet om de administratie te doen.