Volledig scherm
© thinkstock

Werkloze leraren kosten basisscholen miljoenen

Het aantal schoolgaande kinderen daalt; het aantal ontslagen leraren stijgt. De kosten daarvoor lopen nu voor basisscholen zo hoog op, dat ze belangrijke andere kosten niet meer kunnen dragen. De PO-Raad luidt de noodklok en vraagt financiële compensatie hiervoor van het rijk.

Quote

De consequen­tie is dat scholen minder geld over hebben om leraren in dienst te houden, zelfs mensen moeten ontslaan, waardoor we nog meer werkloze leraren krijgen. Zo loopt het bedrag alleen maar verder op.

Rinda den Besten, PO-raad
Volledig scherm
© thinkstock

Door de harde krimp van het aantal schoolgaande kinderen in plattelandsgebieden groeit het aantal werkloze leraren hard. In 2009 kwamen nog 3221 leerkrachten in een werkloosheidsuitkering terecht. Vorig jaar was dat aantal opgelopen tot 8565. De scholen draaien gezamenlijk voor die kosten op.

De uitkeringen zijn in het onderwijs hoger dan de standaard WW. Leraren krijgen de eerste 38 maanden 8 procent extra. Daarna hebben zij vanaf 53 jaar en met 12 dienstjaren nog eens recht op 70 procent van hun laatstverdiende loon, tot ze 65 zijn. Alle schoolbesturen betalen mee aan dit fonds, of ze nu leraren hebben moeten ontslaan of niet. In 2010 hoestten ze 90 miljoen euro op.

Ontslaan
Inmiddels is dat bedrag opgelopen tot 265 miljoen euro. ,,De consequentie is dat scholen minder geld over hebben om leraren in dienst te houden, zelfs mensen moeten ontslaan, waardoor we nog meer werkloze leraren krijgen. Zo loopt het bedrag alleen maar verder op,'' constateert Rinda den Besten, voorzitter van koepelorganisatie van het primair onderwijs, de PO-Raad.

De organisatie luidt de noodklok. Al het geld dat basisscholen kwijt zijn aan leraren die thuiszitten, gaat dus niet naar de leerlingen. Ze kunnen geen extra handjes in de klas zetten, waardoor groepen soms groter worden dan gewenst. ,,De enige manier om in de kosten van een school te snijden, is door personeel te ontslaan,'' stelt Rob Beaumont, bestuurder bij de Stichting Kom Leren in Maastricht.

Op krimpscholen moeten besturen meer klassen samenvoegen dan ze zouden willen. ,,We hebben zelfs drie groepen in één klas. Die docent moet op minimaal zeven niveaus lesgeven. En dan tel ik de leerlingen die extra zorg nodig hebben niet eens mee,'' vertelt Sake Saakstra, bestuurder bij Stichting Comperio in Wolvega. 

Quote

Wij hebben jaarlijks honderd nieuwe leerlingen, maar ik kan niet zo veel nieuwe leraren aannemen als ik zou willen.

Herbert de Bruijne, Openbaar Onderwijs aan de Amstel

Plafond
Maar ook de scholen die groeien, lopen tegen een plafond aan. ,,Wij hebben jaarlijks honderd nieuwe leerlingen, maar ik kan niet zo veel nieuwe leraren aannemen als ik zou willen. Ik betaal 2 ton meer dan vorig jaar aan dat fonds. Dat zijn gemiddeld vijf voltijdbanen,'' zegt Herbert de Bruijne, bestuursvoorzitter van Openbaar Onderwijs aan de Amstel. 

Omdat het aantal leerlingen terugloopt, krijgen de basisscholen minder geld van het rijk. Tegelijkertijd lopen de kosten juist op. ,,Ik noem dit een sluipende bezuiniging,'' constateert D66-Kamerlid Paul van Meenen. Hij vindt dat er geld moet komen om meer ontslagen tegen te gaan. Daar sluit SP'er Jasper van Dijk zich bij aan. 

Lerarentekort 
Bovendien dreigt over een paar jaar een lerarentekort, doordat veel oudere leerkrachten met pensioen gaan. De PO-Raad pleit ervoor de onderwijsbudgetten de komende jaren niet verder terug te schroeven, hoewel er minder leerlingen zullen zijn. 

Het ministerie van Onderwijs wijst op de tientallen miljoenen extra die de scholen nu al krijgen voor het in dienst nemen of houden van jonge docenten. ,,Het aantal leerlingen daalt, maar het bedrag dat beschikbaar is per leerling stijgt al jaren,'' stelt een woordvoerder. ,,Schoolbesturen hebben de verantwoordelijkheid dat geld goed te besteden. Ook als er sprake is van krimp, omdat er minder kinderen worden geboren.''